1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX
2
00:00:06,089 --> 00:00:09,926
EEN NETFLIX-DOCUMENTAIRE
3
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX
4
00:00:11,177 --> 00:00:14,639
Als Bill Russell niet al die
kampioenschappen had gewonnen…
5
00:00:14,723 --> 00:00:18,184
…zou iemand het dan
over de Boston Celtics hebben? Nee.
6
00:00:18,268 --> 00:00:20,812
Meen je dat nou? Dat is onbetwistbaar.
7
00:00:20,895 --> 00:00:26,401
Hij was de grootste en meest dominante
winnaar ooit in het basketbal.
8
00:00:26,484 --> 00:00:31,322
En weet je wat hij heeft?
Meer ringen dan vingers.
9
00:00:31,406 --> 00:00:35,410
Elf ringen.
Wie kan dat nog meer waarmaken?
10
00:00:35,493 --> 00:00:40,165
Zo'n winnaar zien we nooit meer.
-Hij zou God verslaan. Hij is de Big Bang.
11
00:00:40,790 --> 00:00:44,919
Hij won elf kampioenschappen,
twee als speler-coach.
12
00:00:45,003 --> 00:00:49,299
Vijf keer werd hij verkozen
tot Meest Waardevolle Speler in de NBA.
13
00:00:50,300 --> 00:00:53,470
Bill Russells nalatenschap?
Pionier van het spel.
14
00:00:54,262 --> 00:01:00,018
Hij creëerde de geweldigste Amerikaanse
sportdynastie die ooit heeft bestaan.
15
00:01:00,810 --> 00:01:04,898
Elke speler die aan Bill Russell denkt,
denkt aan winnen.
16
00:01:04,981 --> 00:01:08,193
Hij kon winnen zonder te scoren.
Dat was uniek.
17
00:01:08,276 --> 00:01:11,362
Hij is de slimste speler ooit.
18
00:01:11,446 --> 00:01:15,283
Bill terroriseerde iedereen
die wilde schieten.
19
00:01:15,366 --> 00:01:19,329
Door Russell hou ik niet van groen,
niet van eten uit Boston…
20
00:01:19,412 --> 00:01:21,623
…niets wat met Boston te maken heeft.
21
00:01:21,706 --> 00:01:27,128
Elk team en elke speler in de competitie
probeerde de dynastie ten val te brengen.
22
00:01:27,212 --> 00:01:29,964
Er kwam er maar één in de buurt.
23
00:01:30,048 --> 00:01:32,801
Het was een geweldig duel
en een geweldige wedstrijd.
24
00:01:32,884 --> 00:01:37,305
Dit waren twee mythische beesten,
grote titanen die vochten om de ring.
25
00:01:37,388 --> 00:01:40,517
Het waren epische gevechten
en daar kwamen we voor.
26
00:01:40,600 --> 00:01:46,147
Chamberlain torent boven hem uit,
domineert elke speler die hij tegenkomt.
27
00:01:46,231 --> 00:01:50,985
Maar hij had niet de aantallen die tellen,
het winnen van kampioenschappen.
28
00:01:53,196 --> 00:01:56,950
De ontvangers van de Medal of Freedom
tonen het beste in ons…
29
00:01:57,033 --> 00:01:59,494
…en dat waar we naar streven.
30
00:01:59,577 --> 00:02:04,415
Meer dan welke sporter dan ook gaf Russell
betekenis aan het woord 'winnaar'.
31
00:02:04,499 --> 00:02:07,168
De mens Bill Russell
is iemand die opkwam…
32
00:02:07,252 --> 00:02:09,838
…voor de rechten en waardigheid van allen.
33
00:02:09,921 --> 00:02:11,673
Hij demonstreerde met King.
34
00:02:11,756 --> 00:02:13,091
Hij stond achter Ali.
35
00:02:13,174 --> 00:02:16,219
Hij maakte het succes
van zovelen na hem mogelijk.
36
00:02:16,302 --> 00:02:19,139
Leiders geven vaak het goede voorbeeld.
37
00:02:19,222 --> 00:02:22,517
Hij veranderde veel regels
en hief veel barrières op.
38
00:02:22,600 --> 00:02:25,895
Bill vocht voor iets veel groters.
39
00:02:25,979 --> 00:02:31,609
Namelijk op hetzelfde niveau staan
als wit Amerika.
40
00:03:16,029 --> 00:03:22,994
BILL RUSSELL
LEGENDE
41
00:03:27,749 --> 00:03:28,875
31 JULI 2022
42
00:03:28,958 --> 00:03:35,381
Vandaag is basketballegende Bill Russell
op 88-jarige leeftijd overleden.
43
00:03:37,050 --> 00:03:40,929
Vanavond wordt hij herinnerd
als sporter en activist.
44
00:03:41,554 --> 00:03:47,393
Bills daden op en naast het veld hebben
generaties spelers positief gevormd…
45
00:03:47,477 --> 00:03:49,938
…en daar zijn we eeuwig dankbaar voor.
46
00:03:50,021 --> 00:03:52,774
Dit standbeeld werd in 2013 onthuld.
47
00:03:52,857 --> 00:03:56,361
Mensen kwamen hier vandaag langs
om verhalen te delen…
48
00:03:56,444 --> 00:03:59,072
…en schetsten zo een beeld
van zijn invloed.
49
00:03:59,155 --> 00:04:01,950
BILL RUSSELL
10.000 PUNTEN
50
00:04:02,033 --> 00:04:04,452
Ik kon Bills dood eerst niet geloven.
51
00:04:04,535 --> 00:04:08,456
Maar ik dacht aan de geweldige dingen
die hij gedaan had…
52
00:04:08,539 --> 00:04:10,917
…en zijn bijdrage aan de mensheid.
53
00:04:11,000 --> 00:04:13,169
Daar draait het om.
54
00:04:13,253 --> 00:04:15,713
Zeven maanden voor zijn dood…
55
00:04:15,797 --> 00:04:18,967
…veilde Russell
zijn verzameling memorabilia.
56
00:04:21,594 --> 00:04:24,097
De persoonlijke collectie
van de 87-jarige…
57
00:04:24,180 --> 00:04:28,476
…bestaat uit kampioensringen,
MVP-trofeeën en gedragen shirts.
58
00:04:28,559 --> 00:04:32,188
De opbrengst gaat deels
naar Russells goede doel MENTOR…
59
00:04:32,272 --> 00:04:35,608
…een organisatie die zich inzet
voor zijn toewijding…
60
00:04:35,692 --> 00:04:39,237
…om alle jongeren kansen te bieden.
61
00:04:40,113 --> 00:04:44,701
Ik wil graag wat van die collectie.
Hij was al die jaren zo goed voor me.
62
00:04:44,784 --> 00:04:49,622
Hij is een… Wat hij voor de burgerrechten
heeft gedaan, is ongeëvenaard.
63
00:04:49,706 --> 00:04:51,791
VIJF SPORTERS WEIGEREN TE SPELEN
64
00:04:51,874 --> 00:04:56,546
Al zijn elf ringen te kunnen hebben…
Niemand gaat me overbieden.
65
00:04:56,629 --> 00:05:00,842
Ik wil wel een manuscript
van een van zijn boeken.
66
00:05:00,925 --> 00:05:03,845
Een originele, ruwe versie
van Second Wind…
67
00:05:03,928 --> 00:05:06,014
…dat zou ook iets bijzonders zijn.
68
00:05:06,097 --> 00:05:09,559
950.000, online koper.
Derde en laatste oproep.
69
00:05:11,561 --> 00:05:14,814
Verkocht voor 950.000 dollar
aan een online koper.
70
00:05:21,362 --> 00:05:24,157
Een wedstrijd begint en eindigt
met een klok.
71
00:05:24,240 --> 00:05:26,159
Net als een basketbalcarrière.
72
00:05:30,913 --> 00:05:34,542
Maar in het echte leven vind je niet vaak
handige punten…
73
00:05:34,625 --> 00:05:37,462
…die aangeven waar iets begint en eindigt.
74
00:05:40,048 --> 00:05:43,968
Meestal hangt het af van waar je
begonnen bent, en hoe je kijkt.
75
00:05:53,436 --> 00:05:58,733
In december 1956 landden Bill en
Rose Russell op Logan Airport in Boston.
76
00:05:58,816 --> 00:06:02,111
Ze waren nog geen twee weken getrouwd.
77
00:06:02,195 --> 00:06:07,658
Toen ik bij de Celtics kwam, was ik
nog nooit in Boston geweest. Nog nooit.
78
00:06:07,742 --> 00:06:09,786
Tot ik kwam tekenen.
79
00:06:09,869 --> 00:06:14,999
Bill werd als student nationaal kampioen
en hij won Olympisch goud.
80
00:06:15,083 --> 00:06:19,629
Nu hoopten Celtics-fans dat Bill
hun stad het kampioenschap kon brengen.
81
00:06:33,726 --> 00:06:37,855
Ik was 22 en had me nog nooit geschoren.
82
00:06:37,939 --> 00:06:40,733
Dus ik had een zogenoemd sikje.
83
00:06:41,984 --> 00:06:45,405
Op de eerste persconferentie
vroegen ze me…
84
00:06:45,488 --> 00:06:47,740
'Wanneer ga je je baard scheren?'
85
00:06:47,824 --> 00:06:51,077
Ik had er nooit over nagedacht.
Ik zei: 'Weet je wat?'
86
00:06:51,619 --> 00:06:55,164
'Als de Celtics kampioen worden,
gaat m'n baard eraf.'
87
00:06:56,457 --> 00:06:59,544
RUSSELL MOET VERTROUWEN WINNEN
88
00:07:02,213 --> 00:07:06,175
Men dacht dat hij na de Spelen in topvorm
zou zijn, maar dat was hij niet.
89
00:07:06,259 --> 00:07:10,388
'Ik wist niet dat profbasketballen
zo zou zijn. Echt pittig.'
90
00:07:11,514 --> 00:07:15,309
Ik had het begin van het seizoen gemist
en ik was niet in vorm.
91
00:07:15,393 --> 00:07:18,563
Ik had een maand lang
geen basketbal aangeraakt.
92
00:07:19,981 --> 00:07:23,901
Ik ging de competitie in
zonder veel zelfvertrouwen als schutter.
93
00:07:23,985 --> 00:07:27,029
Vijanden zeiden
dat ik het nooit zou redden…
94
00:07:27,113 --> 00:07:30,074
…omdat ik niet kon schieten
van meer dan een meter.
95
00:07:31,033 --> 00:07:35,538
Dus al wat ik wilde,
was verderaf staan en schieten.
96
00:07:36,330 --> 00:07:40,793
Ik miste ze natuurlijk bijna allemaal.
Mensen schudden hun hoofd…
97
00:07:40,877 --> 00:07:43,504
…en zeiden: 'Zie je? Hij kan niet spelen.'
98
00:07:46,632 --> 00:07:50,094
De pers in Boston twijfelde
aan Russells waarde…
99
00:07:50,178 --> 00:07:52,972
…en vergeleek zijn prestaties
met een ander…
100
00:07:53,055 --> 00:07:56,767
…de topscorer aller tijden op Holy Cross,
Tommy Heinsohn.
101
00:07:57,810 --> 00:08:00,354
De pers kende Russell niet echt.
102
00:08:00,438 --> 00:08:04,317
Men dacht dat Russell niet
van betekenis zou zijn in de NBA.
103
00:08:04,400 --> 00:08:08,029
Hij schoot lay-ups over het bord.
Hij was aanvallend zo slecht…
104
00:08:08,112 --> 00:08:12,158
…dat je je niet kon voorstellen
wat Russell toe te voegen had.
105
00:08:12,241 --> 00:08:14,035
RUSSELL HELPT CELTICS NIET
106
00:08:14,118 --> 00:08:18,039
Ook bij uitwedstrijden kreeg Russell
het te verduren.
107
00:08:18,122 --> 00:08:22,960
Kiel Auditorium was uitverkocht
die avond in december 1956.
108
00:08:23,794 --> 00:08:26,964
De bal ging omhoog.
Bob Pettit van de Hawks en ik sprongen.
109
00:08:27,507 --> 00:08:30,801
'Roetmop.'
'Ga terug naar Afrika, baviaan.'
110
00:08:30,885 --> 00:08:34,096
'Pas op, Pettit,
straks zit je onder de chocolade.'
111
00:08:34,180 --> 00:08:39,101
Het was duidelijk tegen wie ze het hadden.
Ik was de enige zwarte in beide teams.
112
00:08:41,604 --> 00:08:46,025
Na zo'n vijf wedstrijden
twijfelde ik echt aan mijn kunnen.
113
00:08:46,901 --> 00:08:51,781
Ik kwam thuis en zei tegen Rose:
'We moeten onze tassen pakken.
114
00:08:51,864 --> 00:08:53,824
We blijven hier niet lang.'
115
00:09:03,459 --> 00:09:07,129
Russell was vanuit de Bay Area
naar Boston verhuisd.
116
00:09:07,213 --> 00:09:11,634
Hij ging naar school in West Oakland
en naar de universiteit van San Francisco…
117
00:09:11,717 --> 00:09:15,638
…de enige universiteit die hem
een basketbalbeurs aanbood.
118
00:09:17,348 --> 00:09:21,727
Voor ons in West Oakland was
San Francisco een exotisch land.
119
00:09:22,728 --> 00:09:28,067
De Bay Bridge overspande een culturele
kloof die zelfs een taalbarrière bevatte.
120
00:09:28,150 --> 00:09:31,529
Ik grapte dat ik het woord 'moeder'
pas op zichzelf hoorde…
121
00:09:31,612 --> 00:09:33,739
…toen ik in San Francisco was.
122
00:09:34,657 --> 00:09:37,994
En meteen bevond ik me
in een zee van witte mensen.
123
00:09:39,745 --> 00:09:42,832
Ik liep de recreatiezaal in.
Een eerstejaars zegt…
124
00:09:42,915 --> 00:09:44,959
'Hé, hoe noemen ze jou?'
125
00:09:45,876 --> 00:09:50,047
Ik zei: 'Mijn naam is William Russell.'
'Ik geef je een bijnaam.'
126
00:09:50,131 --> 00:09:52,508
'Als je dat doet , ga je eraan.'
127
00:09:53,593 --> 00:09:57,096
Op de universiteit zaten misschien
vijf zwarte studenten.
128
00:09:58,097 --> 00:09:58,931
Punt uit.
129
00:10:00,057 --> 00:10:03,686
Mijn kamergenoot was K.C. Jones.
130
00:10:05,313 --> 00:10:10,318
Ze kregen een band door basketbal
en hielpen elkaar rond te komen.
131
00:10:10,401 --> 00:10:14,780
We hadden niet veel
om aan te trekken op school, wij tweeën.
132
00:10:14,864 --> 00:10:18,200
Ik verdiende 30 dollar per maand.
133
00:10:18,284 --> 00:10:22,455
Voor gras maaien of wat dan ook.
Russell had niets.
134
00:10:22,538 --> 00:10:26,334
We gebruikten elkaars ondergoed.
135
00:10:27,376 --> 00:10:30,838
Dat was het enige
waar we allebei in pasten.
136
00:10:31,339 --> 00:10:35,968
Russell besloot zijn atletisch vermogen
te testen in een andere sport.
137
00:10:37,219 --> 00:10:40,264
In de zomer ging ik bij atletiek.
138
00:10:40,348 --> 00:10:42,683
Dat had twee redenen.
139
00:10:43,267 --> 00:10:48,648
Alleen studenten met het schoolembleem
kregen een vest. Dat moest ik hebben.
140
00:10:49,315 --> 00:10:52,151
De tweede reden was
dat ik graag ren en spring.
141
00:10:53,361 --> 00:10:55,571
Hij ging voor de lol atletiek doen.
142
00:10:55,655 --> 00:11:01,327
Hij begon met hoogspringen. Hij sprong
vreemd, met zijn gezicht omlaag.
143
00:11:02,161 --> 00:11:04,080
Hij deed het anders dan anderen.
144
00:11:04,163 --> 00:11:08,250
Hij liep 50 meter achteruit,
begon langzaam en bouwde dan snelheid op…
145
00:11:08,334 --> 00:11:11,629
…tot 160 km per uur, en dan sprong hij.
146
00:11:11,712 --> 00:11:13,881
Hij sprong zo'n 2,05 meter.
147
00:11:13,964 --> 00:11:17,468
Hij was vanaf het begin een wereldtopper.
148
00:11:18,844 --> 00:11:21,722
Toen hij wat van die hoogspring-kunde…
149
00:11:21,806 --> 00:11:25,935
…naar het basketbalveld wilde brengen,
waren zijn coaches niet blij.
150
00:11:27,311 --> 00:11:32,358
We speelden bij Cal-Berkeley,
hun center was een topper.
151
00:11:33,192 --> 00:11:35,611
Zijn eerste vijf schoten blokkeerde ik.
152
00:11:37,279 --> 00:11:40,241
Niemand in het gebouw had zoiets gezien.
153
00:11:40,324 --> 00:11:43,327
Ze vroegen een time-out aan.
Ik ging zitten.
154
00:11:43,411 --> 00:11:46,163
M'n coach zegt:
'Zo kun je niet verdedigen.
155
00:11:47,665 --> 00:11:50,042
Een goede verdediger blijft staan.
156
00:11:50,126 --> 00:11:52,628
Jij springt om schoten te blokkeren.
Dit kan niet.'
157
00:11:53,963 --> 00:11:58,884
Dus ik ga het proberen
en hij scoort drie keer met lay-ups.
158
00:11:58,968 --> 00:12:01,303
Dus ik ging weer op mijn manier spelen.
159
00:12:04,348 --> 00:12:07,226
Russell, 2 meter 8, slaat hem zomaar weg.
160
00:12:08,728 --> 00:12:12,440
Bill Russell heeft het moderne
verdedigingsbasketbal uitgevonden.
161
00:12:12,940 --> 00:12:16,110
Hij veranderde het spel
van een horizontaal spel…
162
00:12:16,193 --> 00:12:20,614
…gespeeld door voornamelijk witten,
naar het spel dat we nu kennen.
163
00:12:20,698 --> 00:12:23,117
Wat Bill deed, dat zie je veel op beeld…
164
00:12:23,200 --> 00:12:26,537
Hij sloeg hem niet weg
om de ander voor schut te zetten.
165
00:12:26,620 --> 00:12:29,832
Hij hield de bal in het spel.
Het is net een rebound.
166
00:12:29,915 --> 00:12:32,251
Aanval aan de buitenkant,
verdediging binnen.
167
00:12:32,334 --> 00:12:35,171
Als hij hem kon pakken,
kon een teamgenoot…
168
00:12:35,254 --> 00:12:38,591
…sneller bij de bal komen.
Dat leidde tot snelle uitbraken.
169
00:12:38,674 --> 00:12:41,552
Hij kon fantastisch vooruitkijken.
170
00:12:41,635 --> 00:12:43,721
Hij sprong om te blokkeren.
171
00:12:43,804 --> 00:12:46,557
Of hij blokkeerde het schot…
172
00:12:46,640 --> 00:12:49,059
…of hij liet je raar schieten…
173
00:12:49,143 --> 00:12:52,354
…of uit balans raken
of een schot maken dat nooit lukt.
174
00:12:53,481 --> 00:12:57,401
Russells verdediging
maakte de USF Dons onverslaanbaar.
175
00:12:59,361 --> 00:13:01,822
Hij kan schieten, en hoe.
176
00:13:01,906 --> 00:13:03,324
De Dons winnen.
177
00:13:04,074 --> 00:13:07,953
Bill Russells Dons wonnen
55 wedstrijden op rij…
178
00:13:08,037 --> 00:13:10,790
…en steeds de NCAA kampioenschappen.
179
00:13:10,873 --> 00:13:13,793
Bill Russell is
de Meest Waardevolle Speler.
180
00:13:17,087 --> 00:13:18,798
Hem zien spelen…
181
00:13:18,881 --> 00:13:23,761
…en hem hele studententeams
zien intimideren, was heel bijzonder.
182
00:13:23,844 --> 00:13:29,391
Hij was de enige reden dat dat team won.
183
00:13:29,475 --> 00:13:35,189
Maar de prijzen en zo die hij had
moeten winnen, kwamen niet zijn kant op.
184
00:13:35,898 --> 00:13:41,195
In m'n eerste jaar had ik gemiddeld meer
dan 20 punten en rebounds per wedstrijd.
185
00:13:41,278 --> 00:13:44,156
Ik blokkeerde
minstens 15 schoten per wedstrijd.
186
00:13:44,240 --> 00:13:46,534
Ik was de MVP bij de kampioenschappen.
187
00:13:46,617 --> 00:13:50,454
Ik ging naar huis,
naar het banket in Noord-Californië…
188
00:13:50,538 --> 00:13:53,249
…en daar werd iemand anders
speler van het jaar.
189
00:13:53,332 --> 00:13:56,293
Zijn enige kwalificatie was
dat hij blond was.
190
00:13:56,377 --> 00:13:58,087
Ze wisten dat het niet klopte.
191
00:13:58,170 --> 00:14:02,299
Ze zeiden dat m'n coach moest zeggen
dat ik een reactie moest geven.
192
00:14:02,383 --> 00:14:06,512
'Gefeliciteerd aan hem.
Ik hoop dat ik volgend jaar kan winnen.'
193
00:14:06,595 --> 00:14:08,472
Ik zei: 'Dat doe ik niet.'
194
00:14:11,851 --> 00:14:15,938
Het was fenomenaal
om achter elkaar kampioen te worden.
195
00:14:16,981 --> 00:14:19,859
Maar ik denk dat mensen
het niet leuk vonden…
196
00:14:19,942 --> 00:14:24,154
…dat er drie zwarte mensen
op het veld stonden in San Francisco.
197
00:14:24,238 --> 00:14:29,785
Ze kwamen op plekken waar ze niet
mochten inchecken, niet mochten eten.
198
00:14:32,329 --> 00:14:38,043
Ik ging vanuit het hotel
naar een restaurant verderop in de straat.
199
00:14:38,127 --> 00:14:40,379
Ik zei: 'Ik wil wat eten.'
200
00:14:42,131 --> 00:14:45,342
Hij zei dat dat wel kon,
maar dan in de keuken.
201
00:14:45,426 --> 00:14:49,179
Ik weigerde, ging terug naar het hotel
en ging slapen.
202
00:14:50,598 --> 00:14:55,185
In 1955 vonden er twee gebeurtenissen
plaats die grote indruk op me maakten.
203
00:14:55,269 --> 00:14:59,982
Een 14-jarige jongen genaamd Emmett Till
werd vermoord door twee witte mannen…
204
00:15:00,065 --> 00:15:02,902
…vanwege een vermeende belediging
van een witte vrouw.
205
00:15:02,985 --> 00:15:06,280
Zijn moeder wilde een open kist
op de uitvaart…
206
00:15:06,363 --> 00:15:10,075
…zodat de hele wereld zag
wat haar zoon was aangedaan.
207
00:15:11,577 --> 00:15:15,039
Datzelfde jaar werd
Rosa Parks, een zwarte naaister…
208
00:15:15,122 --> 00:15:18,292
…gearresteerd omdat ze weigerde
haar stoel af te staan…
209
00:15:18,375 --> 00:15:20,711
…in een bus in Montgomery, Alabama.
210
00:15:21,879 --> 00:15:24,465
Het is tijd om het niet meer te pikken.
211
00:15:24,548 --> 00:15:27,718
Ik had er genoeg van.
Dit was echt het einde.
212
00:15:30,137 --> 00:15:34,266
Als zwarte tiener in de jaren 50…
213
00:15:34,350 --> 00:15:38,896
Dat moeten extreem lastige tijden
zijn geweest.
214
00:15:38,979 --> 00:15:43,359
Maar toch zet je dat opzij…
215
00:15:43,442 --> 00:15:49,198
…en presteer je op zeer hoog niveau.
216
00:15:50,532 --> 00:15:54,453
Ik besloot dat ik
een geweldige basketballer zou worden.
217
00:15:54,536 --> 00:15:58,040
Alles in me stortte zich
op die beslissing.
218
00:15:58,123 --> 00:16:01,961
Alle woede en verwondering
verenigden zich voor één doel.
219
00:16:14,807 --> 00:16:17,142
Russell groeide op in het Jim Crow-zuiden.
220
00:16:17,226 --> 00:16:20,562
Hij was jong in de jaren 30,
in Monroe, Louisiana.
221
00:16:20,646 --> 00:16:24,942
De patronen bestonden eruit
zwarte mensen rechten te ontnemen…
222
00:16:25,025 --> 00:16:29,488
…ze stemrecht ontnemen,
de fysieke scheiding van ruimtes…
223
00:16:29,571 --> 00:16:32,157
…inclusief geweld, inclusief lynchen.
224
00:16:34,743 --> 00:16:37,162
Jim Crow wilde
Afro-Amerikanen opleggen…
225
00:16:37,246 --> 00:16:39,248
…dat ze tweederangs burgers waren.
226
00:16:39,832 --> 00:16:44,211
Ik wist dat er rassenscheiding
werd toegepast waar ik woonde.
227
00:16:45,087 --> 00:16:50,551
Ik zie mijn leven, vooral toen ik
jong was, als een heel beschermd leven.
228
00:16:51,802 --> 00:16:55,222
M'n ouders zorgden ervoor
dat ik niet in gevaar kwam.
229
00:16:56,974 --> 00:17:00,144
Mijn vader kende slavernij.
230
00:17:01,020 --> 00:17:04,898
Hij is één generatie verwijderd.
Familieleden waren slaven.
231
00:17:04,982 --> 00:17:07,651
Slavernij is de ultieme vorm
van respectloosheid.
232
00:17:07,735 --> 00:17:11,030
Dus mijn vader zorgde ervoor
dat hij nooit behandeld werd…
233
00:17:11,113 --> 00:17:12,990
…als een tot slaaf gemaakte.
234
00:17:13,574 --> 00:17:17,828
Een van de dingen
die heel belangrijk voor hem waren…
235
00:17:17,911 --> 00:17:22,624
…was een waardig leven leiden, zodat
zijn kinderen trots op hem zouden zijn.
236
00:17:28,088 --> 00:17:32,259
Mijn vader werkte in een fabriek
en vroeg om opslag.
237
00:17:33,635 --> 00:17:36,346
De baas zei: 'Dat kan niet, Charlie.'
238
00:17:37,765 --> 00:17:44,229
'Als ik je opslag geef, verdien je
net zoveel als de witten en dat kan niet.'
239
00:17:45,731 --> 00:17:48,275
Hij gebruikte het n-woord tegen m'n vader.
240
00:17:49,443 --> 00:17:52,196
Alsof het niets was.
241
00:17:53,489 --> 00:17:58,702
M'n vader was die avond thuis,
zat hardop te praten. Hij zei…
242
00:18:00,079 --> 00:18:03,457
'Ik moet hier weg, want als ik hier blijf…
243
00:18:05,959 --> 00:18:09,379
…maak ik er nog eentje af,
of iemand maakt mij af.'
244
00:18:20,432 --> 00:18:25,729
We verhuisden toen ik negen was,
naar Californië.
245
00:18:31,193 --> 00:18:33,612
Onthoud, dit is een kind van negen.
246
00:18:34,571 --> 00:18:37,449
Dit is een groot avontuur.
247
00:18:39,034 --> 00:18:40,244
Op de trein stappen.
248
00:18:41,662 --> 00:18:45,290
Ergens naartoe gaan
waar je geen voorstelling van hebt.
249
00:18:51,171 --> 00:18:54,299
Het idee van verhuizen
was een schok voor mijn broer en mij.
250
00:18:54,383 --> 00:18:56,051
We reisden nooit.
251
00:18:56,135 --> 00:19:00,180
Ik zat naast mijn moeder
in het zwarte gedeelte, tot in St. Louis.
252
00:19:02,141 --> 00:19:06,728
Toen mochten we voor het eerst
in ons leven overal gaan zitten.
253
00:19:14,862 --> 00:19:17,739
De verhuizing maakte deel uit
van de Great Migration…
254
00:19:17,823 --> 00:19:20,784
…van zwarte Amerikanen
die het zuiden verlieten…
255
00:19:20,868 --> 00:19:23,829
…op zoek naar betere kansen tijdens WOII.
256
00:19:30,419 --> 00:19:35,841
Bill heeft het over in Californië
aankomen als immigranten…
257
00:19:35,924 --> 00:19:38,886
…omdat ze uit een ander land kwamen.
258
00:19:38,969 --> 00:19:44,016
Ze moesten de gebruiken
van dit nieuwe land leren…
259
00:19:44,099 --> 00:19:47,519
…waar je uit hetzelfde fonteintje
kon drinken…
260
00:19:47,603 --> 00:19:51,106
…en kon gaan zitten
waar je wilde in de bus.
261
00:19:52,691 --> 00:19:55,611
Mijn ouders werkten allebei
op de scheepswerven.
262
00:19:57,321 --> 00:20:01,825
Er was geen rassenscheiding op scholen
en dat was een echte verandering.
263
00:20:03,118 --> 00:20:07,164
Ik had nog nooit een basketbal gezien.
Ik kende het bestaan er niet van.
264
00:20:07,664 --> 00:20:11,251
De kinderen hadden ergens
een bord en een basket vandaan.
265
00:20:11,335 --> 00:20:14,379
Ik weet niet waar vandaan.
Vast niet gekocht.
266
00:20:16,924 --> 00:20:19,426
Ik zag ze basketballen.
267
00:20:19,509 --> 00:20:24,014
Dus ik deed mee. Ik was echt niet goed.
268
00:20:24,556 --> 00:20:30,520
Toen Bill in Oakland kwam,
nam zijn moeder hem mee naar een gebouw.
269
00:20:30,604 --> 00:20:35,150
Bill vond het er raar uitzien.
'Je zult er veel tijd doorbrengen.'
270
00:20:35,234 --> 00:20:39,821
Bill zei: 'Waarom dan?'
Ze wees naar een bibliotheek.
271
00:20:39,905 --> 00:20:44,409
Ze hadden in Louisiana nooit
toegang tot een bibliotheek gehad.
272
00:20:44,493 --> 00:20:46,870
Zwarte mensen hoorden niet te lezen.
273
00:20:46,954 --> 00:20:50,832
Ik ging lezen in de bibliotheek.
Ik las een geschiedenisboek.
274
00:20:51,458 --> 00:20:53,627
In een alinea stond…
275
00:20:55,170 --> 00:20:59,967
'De slaven in Amerika waren
beter af dan als vrije mensen…
276
00:21:00,050 --> 00:21:01,468
…waar ze vandaan kwamen.'
277
00:21:03,428 --> 00:21:05,138
Dat vond ik verbazingwekkend.
278
00:21:05,222 --> 00:21:09,017
Ik was tien jaar oud
en ik zei: 'Dat kan niet zo zijn.'
279
00:21:09,101 --> 00:21:14,106
Want iedereen op deze planeet
wil vrij zijn.
280
00:21:17,359 --> 00:21:21,071
Ik had m'n eigen wereldje
en m'n kostbaarste bezit…
281
00:21:21,154 --> 00:21:24,157
…was m'n bibliotheekpas
van de openbare bibliotheek.
282
00:21:24,741 --> 00:21:26,410
Ik ging bijna elke dag.
283
00:21:26,493 --> 00:21:30,706
Ik bekeek reproducties van schilderijen
en nam ze mee naar huis.
284
00:21:30,789 --> 00:21:33,292
Prenten van Da Vinci en Michelangelo.
285
00:21:34,668 --> 00:21:36,586
Die schilderijen betoverden me.
286
00:21:36,670 --> 00:21:41,300
Ik bestudeerde urenlang een Michelangelo,
probeerde elk detail te onthouden.
287
00:21:41,883 --> 00:21:45,429
Het duurde weken eer ik dacht
dat ik mijn ogen kon sluiten…
288
00:21:45,512 --> 00:21:49,433
…en alles kon namaken
wat leek op wat ik zag in de reproductie.
289
00:21:49,516 --> 00:21:54,521
Ik pepte mezelf op voor de ultieme test
en tekende het schilderij uit m'n hoofd.
290
00:21:55,022 --> 00:21:57,774
Het resultaat was altijd frustrerend.
291
00:22:00,819 --> 00:22:03,780
School was net begonnen
in de herfst van 1946…
292
00:22:03,864 --> 00:22:08,076
…toen ik op een dag thuiskwam en hoorde
dat mijn moeder in het ziekenhuis lag.
293
00:22:08,160 --> 00:22:10,704
De griep, zeiden ze, niets ernstigs.
294
00:22:11,496 --> 00:22:14,624
In de twee weken dat we haar bezochten,
zei ze steeds lachend…
295
00:22:14,708 --> 00:22:17,544
…dat de dokters er niets van snapten.
296
00:22:18,211 --> 00:22:21,757
Na één zo'n bezoek
maakte Mr Charlie ons wakker en zei…
297
00:22:21,840 --> 00:22:24,468
…'Jullie moeder is vannacht overleden.'
298
00:22:26,094 --> 00:22:29,431
Ik was 12 en ze was er niet meer.
299
00:22:32,642 --> 00:22:35,645
In de tijd dat zijn moeder overleed…
300
00:22:35,729 --> 00:22:39,691
…was het gebruikelijk dat hun tantes…
301
00:22:39,775 --> 00:22:42,819
…de kinderen opvoedden.
302
00:22:42,903 --> 00:22:46,990
Zijn vader zei: 'Nee, ik neem ze mee.'
303
00:22:47,074 --> 00:22:49,951
'Ik heb het hun moeder beloofd.'
En ten tweede…
304
00:22:50,035 --> 00:22:53,330
…ging hij niet iemand anders
zijn kinderen laten opvoeden.
305
00:22:53,413 --> 00:22:56,249
Maar voor Bill was het een zware tijd.
306
00:22:57,876 --> 00:23:02,422
Ik was mezelf niet meer.
Ik werd een eenling, introvert.
307
00:23:03,256 --> 00:23:05,217
Ik twijfelde enorm…
308
00:23:05,300 --> 00:23:08,178
…of ik wel iets kon bereiken
zonder mijn moeder.
309
00:23:10,430 --> 00:23:14,226
Iedereen die ik ontmoette,
voelde dat er iets mis met me was.
310
00:23:14,309 --> 00:23:16,269
Ik was het nog met ze eens ook.
311
00:23:17,979 --> 00:23:19,856
Ik was overal onhandig in.
312
00:23:24,653 --> 00:23:29,574
Op de middelbare school hadden we
'tutorgroepcompetitie'.
313
00:23:29,658 --> 00:23:33,203
Elke tutorgroep speelde een wedstrijd
van een kwartier tijdens de lunch.
314
00:23:33,286 --> 00:23:35,831
Ik was reservespeler.
315
00:23:38,959 --> 00:23:42,212
Niemand wist wat voor soort speler
hij zou worden.
316
00:23:42,295 --> 00:23:44,798
Ik denk dat hij het zelf niet eens wist.
317
00:23:44,881 --> 00:23:50,011
Hij was gezegend met fysieke eigenschappen
waarvan hij het bestaan niet wist…
318
00:23:50,095 --> 00:23:51,513
…en hoe hij ze moest inzetten.
319
00:23:53,598 --> 00:23:58,437
Ik werd uit het junior varsity-team gezet
in de vijfde.
320
00:23:58,520 --> 00:24:01,606
De varsity-coach, mijn oude tutor…
321
00:24:01,690 --> 00:24:04,651
…op de middelbare school,
zei: 'Ik ben er blij mee.
322
00:24:05,819 --> 00:24:08,822
Nu kun je uitkomen voor de varsity.'
323
00:24:08,905 --> 00:24:13,660
Coach George Powles vond Bills spel
veelbelovend, nog voor Bill zelf.
324
00:24:15,620 --> 00:24:17,622
Ik weet nog dat ik tegen Bill zei…
325
00:24:17,706 --> 00:24:20,834
…dat hij zoveel mogelijk moest spelen
in de zomer…
326
00:24:20,917 --> 00:24:24,880
…omdat hij het seizoen erop
eerste center zou worden.
327
00:24:24,963 --> 00:24:26,381
Vanaf oktober.
328
00:24:27,299 --> 00:24:30,385
Hij zei:
'Misschien kan ik naar de Boys Club.'
329
00:24:30,469 --> 00:24:33,513
Ik gaf hem een zilveren dollar.
330
00:24:33,597 --> 00:24:36,475
Een dollar is nooit beter uitgegeven…
331
00:24:36,558 --> 00:24:40,103
…want die zomer speelde hij
voor een dollar bij de Boys Club.
332
00:24:40,187 --> 00:24:42,397
Hij basketbalde constant.
333
00:24:44,524 --> 00:24:48,987
Het werd serieus in mijn laatste jaar
op de middelbare school.
334
00:24:50,155 --> 00:24:54,284
Halverwege het seizoen begon ik
dingen te zien en op te merken.
335
00:24:57,329 --> 00:25:00,290
Ik wist ineens dat ik
op het basketbalveld kon doen…
336
00:25:00,373 --> 00:25:03,043
…wat me met schilderijen niet gelukt was.
337
00:25:04,044 --> 00:25:07,797
Ik zat met m'n ogen dicht
wedstrijden af te spelen.
338
00:25:10,258 --> 00:25:14,804
Ik zat in mijn eigen basketballab,
maakte schetsen voor mezelf.
339
00:25:17,015 --> 00:25:19,017
Ik heb veel schoten geblokkeerd.
340
00:25:19,100 --> 00:25:22,521
Het was leuk
om wat ontwerpen uit te voeren.
341
00:25:22,604 --> 00:25:25,774
Soms ging het in één keer goed.
342
00:25:25,857 --> 00:25:30,403
Voor mij was dat alsof ik een Michelangelo
op het doek kon zetten.
343
00:25:30,946 --> 00:25:33,573
Ik zei tegen mezelf: 'Ik kan het.'
344
00:25:34,324 --> 00:25:39,120
Het is zo'n cool concept. Hij hoefde
een wedstrijd maar één keer te zien…
345
00:25:39,746 --> 00:25:42,624
…en kon hem daarna
steeds weer visualiseren…
346
00:25:42,707 --> 00:25:44,834
…voor hij het ging proberen.
347
00:25:44,918 --> 00:25:48,213
Het werd een tweede natuur,
voor hij het veld op ging.
348
00:25:51,758 --> 00:25:56,763
Russell maakte van die ontwerpen schetsen
voor universiteitskampioenschappen…
349
00:25:56,846 --> 00:25:59,307
…en rolde ze daarna uit
op het wereldtoneel…
350
00:25:59,391 --> 00:26:03,019
…met het Olympische team in 1956.
351
00:26:03,728 --> 00:26:05,605
Hier is de topspeler.
352
00:26:05,689 --> 00:26:09,734
Een ongeslagen seizoen en nu gekozen
voor het Olympisch team.
353
00:26:09,818 --> 00:26:12,237
Kijk je uit naar de Olympische Spelen?
354
00:26:12,320 --> 00:26:15,490
Ja, al zo lang als ik me kan herinneren.
355
00:26:15,574 --> 00:26:17,534
OLYMPISCHE SPELEN 1956
MELBOURNE , AUSTRALIË
356
00:26:18,910 --> 00:26:22,247
In die tijd ging het om wedijveren.
357
00:26:23,415 --> 00:26:27,043
Het maakte niet uit
waar de sporter vandaan kwam.
358
00:26:29,296 --> 00:26:34,050
Russells dynamische verdediging leidde
de Amerikanen naar een gouden medaille…
359
00:26:34,134 --> 00:26:35,969
…tegen het Sovjetteam.
360
00:26:36,052 --> 00:26:40,098
Het fantastische gevoel van het winnen
van een gouden medaille.
361
00:26:41,433 --> 00:26:42,976
Dat ene korte moment…
362
00:26:43,893 --> 00:26:46,605
…weet je dat je de beste ter wereld bent.
363
00:26:46,688 --> 00:26:50,525
Daar kun je trots op zijn.
364
00:26:53,528 --> 00:26:56,656
Met twee kampioenschappen
en een gouden medaille…
365
00:26:56,740 --> 00:26:58,908
…was Bill klaar om prof te worden.
366
00:27:00,744 --> 00:27:06,207
Mensen beseffen dat nu niet,
maar de NBA was zo goed als wit.
367
00:27:06,291 --> 00:27:10,420
Op vroege foto's zie je dat het
een overwegend witte competitie was.
368
00:27:11,838 --> 00:27:14,924
Het ongeschreven quotum
was één zwarte speler.
369
00:27:15,008 --> 00:27:18,428
Later werd dat twee zwarte spelers.
370
00:27:18,511 --> 00:27:22,015
Dan konden ze samen
op een kamer slapen. Maar niet meer.
371
00:27:22,599 --> 00:27:26,645
De eerste zwarte speler in de NBA…
372
00:27:26,728 --> 00:27:29,147
…was ene Chuck Cooper uit Duquesne.
373
00:27:29,648 --> 00:27:35,111
Die beslissing kwam van de coach
van de Boston Celtics, Red Auerbach.
374
00:27:36,571 --> 00:27:40,367
Auerbach gaf niet om kleur.
375
00:27:40,450 --> 00:27:44,537
Hij wist dat het de bedoeling was
om te winnen…
376
00:27:44,621 --> 00:27:48,166
…en daar moest hij
de nodige zetten voor doen.
377
00:27:48,249 --> 00:27:52,879
Dat betekent het juiste team samenstellen,
met de beste spelers.
378
00:27:55,799 --> 00:27:59,260
De Boston Celtics waren in de jaren 50
een eeuwige tweede.
379
00:27:59,344 --> 00:28:04,766
Een goed aanvallend team,
met Bill Sharman en Bob Cousy…
380
00:28:04,849 --> 00:28:07,185
…de uitstekende verdedigingshelft
van de jaren 50…
381
00:28:07,268 --> 00:28:09,479
…maar toch werden ze geen kampioen.
382
00:28:09,562 --> 00:28:13,024
Bob Cousy was
een van de eerste NBA-supersterren.
383
00:28:13,108 --> 00:28:16,778
Als je de gemiddelde man op straat
in de jaren 50…
384
00:28:16,861 --> 00:28:20,323
…zou vragen een basketballer te noemen…
385
00:28:20,407 --> 00:28:23,952
…dan zou vooral Bob Cousy genoemd worden.
386
00:28:24,035 --> 00:28:27,247
Cousy draait weg, sensationeel schot.
387
00:28:28,581 --> 00:28:31,835
Ik kon wat onorthodoxe dingen…
388
00:28:31,918 --> 00:28:36,131
…en had de fantasie om dat aan te vullen…
389
00:28:36,214 --> 00:28:39,592
…met dingen die niemand anders deed.
390
00:28:40,260 --> 00:28:44,013
Ze noemden me Mr Basketbal,
'de Houdini van het hardhout'.
391
00:28:44,973 --> 00:28:47,517
De Celtics hadden een opwindende aanval…
392
00:28:47,600 --> 00:28:51,896
…maar het team verdedigde zwak
en had moeite met de rebound.
393
00:28:51,980 --> 00:28:54,023
Bezit was de sleutel.
394
00:28:54,107 --> 00:28:58,778
Als je de rebounds kon pakken,
kon je zo'n beetje alles uitvoeren.
395
00:28:58,862 --> 00:29:03,241
Arnold kwam een jaar eerder naar me toe…
Dat heeft hij nooit vaker gedaan.
396
00:29:03,324 --> 00:29:07,287
Hij zei: 'Er is iemand in Californië…
Als we hem kunnen krijgen…
397
00:29:07,370 --> 00:29:09,998
…zijn al onze problemen opgelost.'
398
00:29:11,541 --> 00:29:15,587
Ik twijfelde er niet aan dat we
Bill Russell nodig hadden.
399
00:29:15,670 --> 00:29:18,840
Hij had een snelle reactie,
een geweldige reflex…
400
00:29:18,923 --> 00:29:21,217
…en van die lange armen. Geweldig.
401
00:29:21,301 --> 00:29:23,887
Russell halen was niet makkelijk.
402
00:29:23,970 --> 00:29:27,098
De Rochester Royals
hadden de eerste draft pick.
403
00:29:28,600 --> 00:29:31,102
De Celtics mochten als zevende…
404
00:29:31,186 --> 00:29:34,564
…dus Red ruilde wat
om naar de tweede plek te gaan.
405
00:29:36,441 --> 00:29:38,109
Maar dat was nog niet alles.
406
00:29:39,194 --> 00:29:43,281
Red Auerbach vond altijd een manier
om te krijgen wat hij wilde.
407
00:29:43,364 --> 00:29:45,992
Hij ging naar de eigenaar van de Celtics,
Walter Brown.
408
00:29:46,075 --> 00:29:48,828
Die had veel aandelen in de Ice Capades…
409
00:29:48,912 --> 00:29:52,332
…een ongelooflijk succesvolle vorm
van vermaak…
410
00:29:52,415 --> 00:29:55,001
…die overal uitverkocht.
411
00:29:55,084 --> 00:29:59,756
Brown, aangespoord door Auerbach, ging
naar de eigenaar van de Rochester Royals…
412
00:29:59,839 --> 00:30:02,133
…en zei: 'Luister wat ik ga doen.'
413
00:30:02,217 --> 00:30:05,970
'We sturen je de Ice Capades
voor zoveel shows als je wilt…
414
00:30:06,054 --> 00:30:10,058
…als je Bill Russell niet
als eerste kiest.'
415
00:30:10,141 --> 00:30:12,977
Zo werd Bill Russell geruild
voor de Ice Capades.
416
00:30:13,061 --> 00:30:14,938
Dankzij Red Auerbach.
417
00:30:17,774 --> 00:30:20,068
Red wist Russell over te nemen…
418
00:30:20,151 --> 00:30:22,821
…maar omdat hij niet meteen
succesvol was…
419
00:30:22,904 --> 00:30:26,324
…ging Russell zelf twijfelen
of hij er wel paste.
420
00:30:26,407 --> 00:30:29,202
Tot één ontmoeting met Red
voor een wedstrijd.
421
00:30:30,495 --> 00:30:34,040
Hij zei: 'Ik wil je van tevoren spreken.'
422
00:30:34,123 --> 00:30:36,042
We zitten in de Boston Garden.
423
00:30:36,125 --> 00:30:40,255
De jongens plaatsen de vloer,
de baskets.
424
00:30:40,338 --> 00:30:42,799
'Ik wil je iets vertellen.
425
00:30:42,882 --> 00:30:48,096
Het maakt me niet uit hoeveel punten je
scoort. Ik wil dat je ons helpt winnen.'
426
00:30:49,472 --> 00:30:54,018
Ik zei: 'Je salaris wordt bepaald
door deze twee ogen.'
427
00:30:54,102 --> 00:30:58,731
Je moet er wel voor gaan, maar
maak je geen zorgen om de statistieken.
428
00:30:58,815 --> 00:31:03,236
Alleen: 'Hebben we gewonnen of verloren?
Daar gaat het om.'
429
00:31:04,654 --> 00:31:09,450
Dat haalde veel druk weg
bij ons allebei, en daarna…
430
00:31:09,534 --> 00:31:15,039
…begon Red te zien wat voor impact ik
kon hebben met rebounds en verdediging.
431
00:31:18,251 --> 00:31:23,006
Bij de overgang heb je iemand nodig
die de verdediging onder controle heeft…
432
00:31:23,089 --> 00:31:26,009
…voor een effectieve rebound.
En dat kon Russ.
433
00:31:27,218 --> 00:31:31,431
Snel uitbreken lukt met defensieve
rebounds en uitweg-passes.
434
00:31:33,600 --> 00:31:37,103
Als de bal gegooid werd,
ging ik naar één kant…
435
00:31:37,186 --> 00:31:40,064
…de dichtstbijzijnde kant,
wachtend op zijn pass…
436
00:31:40,148 --> 00:31:43,568
…zodat ik snel kon oversteken
en uitbreken…
437
00:31:43,651 --> 00:31:46,195
…omdat ik wist
dat hij iedere rebound pakte.
438
00:31:47,363 --> 00:31:48,948
Het andere team schoot.
439
00:31:49,032 --> 00:31:53,077
Als de schutter landde, deden wij al
een lay-up aan de andere kant.
440
00:31:59,334 --> 00:32:03,880
Zijn taak was de rebound pakken,
schoten blokkeren, passes onderscheppen…
441
00:32:03,963 --> 00:32:07,675
…en het spel de andere kant op sturen.
442
00:32:07,759 --> 00:32:11,679
De rest van de jongens
het veld over laten rennen.
443
00:32:11,763 --> 00:32:13,348
Als het opkomende tij.
444
00:32:19,312 --> 00:32:23,858
Bob, dat voelt vast goed,
als beste basketballer van nu…
445
00:32:23,942 --> 00:32:27,403
…een speler te hebben die de bal pakt.
Hoe voelt dat?
446
00:32:27,487 --> 00:32:33,576
De meeste fans die naar de Celtics
kijken, weten dat onze verdediging…
447
00:32:33,660 --> 00:32:38,081
…is gebaseerd op de snelle uitbraak. Daar
hadden we nog nooit een grote man voor.
448
00:32:38,164 --> 00:32:43,419
Op dit moment is er wat
rebounden, passen en verdedigen betreft…
449
00:32:43,503 --> 00:32:46,673
…geen twijfel
aan de superioriteit van Russell.
450
00:32:51,511 --> 00:32:54,055
Ik heb alles aan mijn vrouw te danken.
451
00:32:54,138 --> 00:32:58,309
Soms twijfelde ik, maar Rose niet.
Ze bleef tegen me praten.
452
00:32:58,393 --> 00:33:02,480
Na de training, en zelfs tijdens
trainingspauzes moedigde ze me aan.
453
00:33:02,563 --> 00:33:04,691
Dat deed ze ook na thuiswedstrijden.
454
00:33:04,774 --> 00:33:10,238
Ze kon het alleen niet bij uitwedstrijden.
Dan miste ik haar peptalks.
455
00:33:12,907 --> 00:33:17,996
Toen ik in 1956 met Rose trouwde,
was ik 22, net terug van de Spelen.
456
00:33:18,079 --> 00:33:21,165
Ik had geen idee wat ik deed.
457
00:33:21,249 --> 00:33:24,419
Ik wist alleen dat Rose me accepteerde
en om me gaf…
458
00:33:24,502 --> 00:33:29,007
…buiten het basketbal om,
wat een grote doorbraak voor me was.
459
00:33:31,843 --> 00:33:36,597
De Celtics eindigden voor het eerst
in de clubgeschiedenis bovenaan.
460
00:33:40,518 --> 00:33:43,896
Ze moesten tegen de St. Louis Hawks
om het kampioenschap.
461
00:33:43,980 --> 00:33:47,734
CELTS TEGEN HAWKS IN OPENING PLAYOFFS
462
00:33:48,818 --> 00:33:52,280
In Boston ziet een groot publiek
de strijd om het kampioenschap…
463
00:33:52,363 --> 00:33:55,366
…tussen de St. Louis Hawks
en de Boston Celtics.
464
00:33:57,201 --> 00:33:58,453
Russell draait.
465
00:33:59,620 --> 00:34:01,039
Een geweldige reeks.
466
00:34:01,122 --> 00:34:04,083
Bill Russell… Hoe lastiger de wedstrijd,
hoe beter hij speelde.
467
00:34:04,167 --> 00:34:09,338
Ik deed vier lay-ups. Hij blokkeerde
de eerste twee, ik miste de twee erna.
468
00:34:11,883 --> 00:34:14,385
Het kampioenschap,
en Russells rookie-jaar…
469
00:34:14,469 --> 00:34:17,472
…kwam aan op de laatste minuten
van wedstrijd zeven.
470
00:34:18,097 --> 00:34:20,349
Eind vierde kwart is het gelijkspel.
471
00:34:20,433 --> 00:34:24,145
Russell gaat van rechts naar links
en scoort.
472
00:34:24,228 --> 00:34:26,731
Macauley met de bal, bovenin de cirkel.
473
00:34:26,814 --> 00:34:29,901
Bal naar Pettit en een fout van Russell.
474
00:34:29,984 --> 00:34:33,488
Vrije worp en kans op de gelijkmaker.
475
00:34:34,906 --> 00:34:38,618
Hij is er klaar voor.
Hij duikt, hij schiet. Hij gaat erin.
476
00:34:38,701 --> 00:34:42,038
In die wedstrijd heb ik twee
van de mooiste acties ooit gezien.
477
00:34:42,121 --> 00:34:43,456
De eerste van Russell.
478
00:34:43,539 --> 00:34:48,461
De stand is gelijk, de tijd dringt.
Daar komen de Celtics. Links, Cousy.
479
00:34:48,544 --> 00:34:52,215
Cousy gaf hem een lange pass,
hij moest hem vangen en scoren…
480
00:34:52,298 --> 00:34:55,968
…in één keer. Hij haalde de basket niet.
481
00:34:56,052 --> 00:34:59,680
Niet goed. Rebound voor Martin.
Martin in het midden.
482
00:34:59,764 --> 00:35:01,516
St. Louis heeft de bal…
483
00:35:01,599 --> 00:35:04,519
…en met één pass
kan iemand met één dribbel…
484
00:35:04,602 --> 00:35:06,813
…een lay-up doen en de wedstrijd winnen.
485
00:35:07,396 --> 00:35:10,399
Coleman stond vrij.
486
00:35:10,483 --> 00:35:14,320
Jack Coleman rent
over het veld, hij ontsnapt.
487
00:35:14,403 --> 00:35:17,198
Ik gaf nog een keer alles.
488
00:35:17,281 --> 00:35:19,742
Bill Russell rent over het veld.
489
00:35:19,826 --> 00:35:22,203
Russell ging in een waas langs me heen.
490
00:35:22,286 --> 00:35:26,666
Hij wordt geblokkeerd door Russell.
Wat een actie van Bill Russell.
491
00:35:28,459 --> 00:35:32,463
Ze zouden met nog drie of vier seconden
voor hebben gestaan.
492
00:35:32,547 --> 00:35:36,259
Het is 113 -113 na één verlenging…
493
00:35:36,843 --> 00:35:39,762
De volgende actie was van Alex Hannum.
494
00:35:39,846 --> 00:35:42,223
Met nog één seconde te gaan
nemen ze een time-out.
495
00:35:42,306 --> 00:35:43,933
Jim Loscutoff scoort.
496
00:35:44,016 --> 00:35:47,770
De Celtics leiden met twee punten, maar
de Hawks hebben tijd voor één schot.
497
00:35:47,854 --> 00:35:50,815
De Hawks kruipen
rond speler-coach Alex Hannum.
498
00:35:50,898 --> 00:35:54,318
Hannum zei: 'Ik gooi de bal
het hele veld over.
499
00:35:54,402 --> 00:35:58,406
Ik raak het bord. Pettit, vang hem
en scoor. Zet hem.'
500
00:36:01,534 --> 00:36:03,578
Hij gaf een perfecte pass.
501
00:36:04,745 --> 00:36:08,499
Ik sprong, kwam niet meer omlaag.
Ik ving hem op en schoot.
502
00:36:09,208 --> 00:36:12,378
Het werkte. Alleen miste ik het schot.
503
00:36:13,296 --> 00:36:15,464
En daarmee eindigt de wedstrijd.
504
00:36:16,299 --> 00:36:19,552
De Celtics winnen
hun eerste wereldkampioenschap.
505
00:36:19,635 --> 00:36:23,764
En voor ondergetekende het eerste
dat ik ooit heb aangekondigd.
506
00:36:28,895 --> 00:36:30,855
We waren blij, ons eerste kampioenschap.
507
00:36:30,938 --> 00:36:35,359
De Red Sox hadden al jaren niet gewonnen,
de Bruins hadden niet gewonnen.
508
00:36:35,443 --> 00:36:38,696
De Patriots bestonden toen nog niet.
509
00:36:43,618 --> 00:36:45,161
En na de wedstrijd…
510
00:36:46,746 --> 00:36:49,707
…zei Red: 'We halen die baard eraf.'
511
00:36:50,541 --> 00:36:52,877
Ik was het vergeten. In de kleedkamer…
512
00:36:52,960 --> 00:36:56,714
…kwam de trainer
met een scheermes en scheerschuim.
513
00:36:57,548 --> 00:37:00,551
Die avond werd ik echt
onderdeel van het team.
514
00:37:01,552 --> 00:37:04,263
CELTICS WINNEN TITEL, 125-123
515
00:37:04,347 --> 00:37:08,517
CELTICS WINNEN EERSTE NBA-TITEL
516
00:37:13,064 --> 00:37:15,399
Na een triomfantelijk eerste jaar…
517
00:37:15,483 --> 00:37:19,987
…besloten Bill en Rose dat dat ze wel
bij Boston konden gaan wonen.
518
00:37:20,738 --> 00:37:22,573
Ze kopen een huis in Reading.
519
00:37:24,408 --> 00:37:28,162
Reading is een voorstad,
vooral arbeidersklasse, wat conservatief.
520
00:37:28,246 --> 00:37:31,540
Russell woonde
zijn hele Celtics-carrière in Reading…
521
00:37:31,624 --> 00:37:34,877
…maar voelde zich er nooit helemaal thuis.
522
00:37:37,046 --> 00:37:40,633
Hij klaagde soms over intimidatie
van de lokale bevolking.
523
00:37:40,716 --> 00:37:44,971
Ze werden gevolgd. Vandalen gooiden
vuilnisbakken bij zijn huis om.
524
00:37:45,680 --> 00:37:48,391
Toen ik in Reading, Massachusetts
kwam wonen…
525
00:37:48,474 --> 00:37:50,726
…waren we de eerste zwarte familie
in de stad.
526
00:37:50,810 --> 00:37:53,145
Telkens als mijn vader op reis ging…
527
00:37:53,229 --> 00:37:57,275
…kwamen de 'wasberen' het afval omgooien.
528
00:37:57,358 --> 00:38:00,444
's Morgens lag er overal afval.
529
00:38:00,528 --> 00:38:03,656
Mijn vader ging naar het politiebureau:
'Steeds als ik op reis ga…
530
00:38:03,739 --> 00:38:07,618
…valt iemand mijn vrouw lastig,
gooien ze de vuilnisbakken om.'
531
00:38:07,702 --> 00:38:11,122
'We kunnen niets doen aan de wasberen.'
532
00:38:11,956 --> 00:38:15,835
Dus ging ik naar de staatsoverheid…
533
00:38:15,918 --> 00:38:18,921
…en haalde een wapenvergunning.
534
00:38:21,799 --> 00:38:24,593
Ineens kwamen de wasberen niet meer terug.
535
00:38:27,388 --> 00:38:29,974
Boston zou een liberale stad zijn.
536
00:38:30,057 --> 00:38:34,145
Het had een 19e-eeuwse reputatie
als het 'Athene van Amerika'.
537
00:38:34,228 --> 00:38:36,731
Maar Russell trof een provinciale cultuur…
538
00:38:36,814 --> 00:38:40,443
…waar veel witten uit de arbeidersklasse
een hekel hadden aan zwarten.
539
00:38:41,277 --> 00:38:43,779
Boston was…
540
00:38:43,863 --> 00:38:46,157
…de minst…
541
00:38:46,240 --> 00:38:49,660
…liberale stad van de NBA toen ik er kwam.
542
00:38:49,744 --> 00:38:51,871
Hij hoefde niet naar Boston voor racisme.
543
00:38:51,954 --> 00:38:54,373
Dit was de jaren 50 in Amerika.
544
00:38:54,457 --> 00:38:57,835
vier, zes, acht, we willen geen integratie
545
00:39:01,255 --> 00:39:03,466
HOUD ONZE WITTE SCHOLEN WIT
546
00:39:05,426 --> 00:39:09,597
Russell zocht troost
voor de gewelddadige raciale scheuren…
547
00:39:09,680 --> 00:39:14,643
…niet alleen door te spelen,
maar ook door winnen ritueel te maken.
548
00:39:14,727 --> 00:39:18,189
CELTICS - PHILADELPHIA, 106-92
549
00:39:18,272 --> 00:39:19,815
CELTICS VERSLAAN NY
550
00:39:19,899 --> 00:39:23,903
De Celtics marcheerden
door het seizoen 1957-'58.
551
00:39:23,986 --> 00:39:27,990
Russells 22 rebounds per wedstrijd
worden makkelijke punten.
552
00:39:29,492 --> 00:39:32,119
Ze leken klaar voor een nieuwe NBA-titel.
553
00:39:32,203 --> 00:39:35,498
CELTICS FAVORIET BOVEN HAWKS
554
00:39:37,083 --> 00:39:39,960
Dag basketbalfans.
Johnny Most hier, boven het veld.
555
00:39:40,044 --> 00:39:43,005
Welkom bij
de wereldkampioenschappen van 1958…
556
00:39:43,089 --> 00:39:45,132
…tussen de Hawks en de Celtics.
557
00:39:46,384 --> 00:39:49,595
In de derde wedstrijd, bij gelijkspel…
558
00:39:49,678 --> 00:39:52,473
…blokkeerde hij een schot, viel verkeerd…
559
00:39:52,556 --> 00:39:55,601
…en scheurde pezen
en brak een bot in zijn enkel.
560
00:39:59,897 --> 00:40:02,108
We wensten Bill geen ongeluk.
561
00:40:02,191 --> 00:40:05,986
Maar we vonden het niet erg
dat hij z'n enkel had verstuikt.
562
00:40:06,070 --> 00:40:10,491
Ik had een zware verstuiking
en kon een paar wedstrijden niet spelen.
563
00:40:10,574 --> 00:40:16,580
Russell was weer terug bij wedstrijd zes,
met een achterstand van drie tegen twee.
564
00:40:16,664 --> 00:40:19,667
Hij werd nog gehinderd
door die slechte enkel.
565
00:40:19,750 --> 00:40:22,962
Pettit laag.
Over Tom Heinsohn, twee punten.
566
00:40:23,045 --> 00:40:26,715
Pettit gaat ervoor en zelfs Russell
kan hem niet tegenhouden.
567
00:40:27,800 --> 00:40:30,636
Macauley met de basketbal.
En het is voorbij.
568
00:40:31,512 --> 00:40:36,016
Het kampioenschap is voor de Hawks
met Bob Pettits 50 punten.
569
00:40:37,309 --> 00:40:38,936
We verloren in zes wedstrijden.
570
00:40:39,019 --> 00:40:43,274
We wisten dat dat het verschil was
tussen arm zijn en blut zijn.
571
00:40:43,357 --> 00:40:47,736
Arm zijn is een gemoedstoestand,
blut zijn is een tijdelijke situatie.
572
00:40:48,696 --> 00:40:51,490
We wisten
dat het een tijdelijke situatie was.
573
00:40:52,241 --> 00:40:57,329
Dus het jaar erop moeten we proberen
zoveel mogelijk wedstrijden te winnen.
574
00:40:57,413 --> 00:41:00,082
We waren allemaal concurrenten,
te beginnen met Arnold.
575
00:41:00,166 --> 00:41:02,501
Te lang lopen met de bal.
576
00:41:06,088 --> 00:41:07,506
Red was best heftig.
577
00:41:08,382 --> 00:41:12,595
Hij wilde niet dat we de tegenstander
de hand schudden voor de wedstrijd.
578
00:41:12,678 --> 00:41:14,096
We haatten ze.
579
00:41:14,930 --> 00:41:17,766
Arnold heeft het misschien wat overdreven…
580
00:41:17,850 --> 00:41:20,269
…maar we mochten niet
naast elkaar bestaan…
581
00:41:20,352 --> 00:41:22,146
…behalve om ze te verslaan.
582
00:41:22,897 --> 00:41:26,442
Het jaar erop, in het seizoen 1958-'59…
583
00:41:26,525 --> 00:41:29,528
…eindigden de Celtics
met het beste record van de competitie.
584
00:41:29,612 --> 00:41:34,283
We konden elke stijl spelen.
We konen met iedereen mee rennen…
585
00:41:35,117 --> 00:41:38,037
…of de bal rustig rondspelen…
586
00:41:38,787 --> 00:41:40,539
…allemaal even makkelijk.
587
00:41:43,876 --> 00:41:48,464
Red haalde er jongelingen bij
in de hoop een team te vormen.
588
00:41:52,801 --> 00:41:55,846
Na de draft van '57 belde Red me op.
589
00:41:56,347 --> 00:42:00,059
'Ik heb Sam Jones van de North Carolina
Central University gehaald.'
590
00:42:00,142 --> 00:42:04,063
'Wat denk je, Russ? Is hij wat voor ons?'
591
00:42:04,146 --> 00:42:08,442
'Wie is Sam Jones?'
'Hij is een Schvartze.'
592
00:42:08,526 --> 00:42:10,736
Dat was Jiddisch voor een zwarte.
593
00:42:10,819 --> 00:42:15,282
'Ik dacht dat je hem zou kennen.'
'Ik ken ze niet allemaal.'
594
00:42:16,492 --> 00:42:21,997
Of je hem kende of niet, Sam Jones
ging duidelijk een topbasketballer worden.
595
00:42:23,290 --> 00:42:26,502
Het grappige is dat Sam
altijd een oude man leek.
596
00:42:27,086 --> 00:42:31,048
Sam Jones krijgt niet de erkenning
die hij verdient als speler.
597
00:42:31,131 --> 00:42:34,218
Kenners van het spel weten
dat Sam beslissend was.
598
00:42:34,301 --> 00:42:38,639
Je weet niet waar hij heen gaat,
maar je weet dat hij een schot vindt.
599
00:42:40,015 --> 00:42:42,851
Je wilde het niet tegen hem opnemen.
600
00:42:42,935 --> 00:42:46,814
Hij aarzelde nooit en hij miste ook nooit.
601
00:42:51,694 --> 00:42:56,282
Red probeerde ook Bill te herenigen
met zijn kamergenoot, K.C. Jones.
602
00:42:57,741 --> 00:43:01,161
Verslaggevers moesten Red altijd hebben
over K.C.
603
00:43:01,245 --> 00:43:05,124
'Waarom staat hij erin? Hij doet niets.'
604
00:43:05,207 --> 00:43:08,627
Red tikte op zijn sigaar,
blies de groene rook uit…
605
00:43:08,711 --> 00:43:11,880
…en zei: 'Hé, K.C. Jones…
Het enige wat ik weet…
606
00:43:11,964 --> 00:43:15,092
…is dat als ik hem erin zet,
ons team doorgaat.'
607
00:43:16,260 --> 00:43:19,388
Onderschepping door K.C. Jones.
Daar komen de Celtics.
608
00:43:20,139 --> 00:43:23,601
K.C. was de beste verdediger
die ik ooit heb gezien.
609
00:43:27,438 --> 00:43:30,941
Red onderhield een teamcultuur rond
de eigenaardigheden van de spelers…
610
00:43:31,025 --> 00:43:33,152
…waardoor ze zichzelf konden zijn.
611
00:43:33,235 --> 00:43:36,322
Hij bouwde aan meer
dan een winnende franchise.
612
00:43:36,405 --> 00:43:38,407
Dit was een groep broeders.
613
00:43:38,490 --> 00:43:43,287
We waren familie en hadden het geluk
om die kern bij elkaar te houden.
614
00:43:43,370 --> 00:43:46,123
We steunden elkaar, juichten voor elkaar…
615
00:43:46,206 --> 00:43:49,752
…we deden alles om elkaar
succesvol te maken.
616
00:43:51,045 --> 00:43:55,257
Hij was dol op zijn teamgenoten.
Ze waren een soort tweede familie.
617
00:43:56,008 --> 00:43:58,427
We toonden elkaar genegenheid.
618
00:43:58,510 --> 00:44:01,430
Dat doe je het best met humor.
619
00:44:02,640 --> 00:44:04,975
Als je met mensen praat
die Bill Russell kennen…
620
00:44:05,059 --> 00:44:09,521
…denk je meteen aan het gekraai.
Het is gekraai.
621
00:44:13,901 --> 00:44:17,988
Hij is zo arrogant als maar kan.
Hij is Bill Russell.
622
00:44:18,572 --> 00:44:23,285
Maar hij is ook die gek die met je lacht
en grappen maakt.
623
00:44:23,911 --> 00:44:27,956
Je kon hem horen kraaien
met die beroemde lach van hem.
624
00:44:28,040 --> 00:44:32,753
Zijn lach was aanstekelijk, uniek.
Oprecht.
625
00:44:36,840 --> 00:44:37,841
Het was…
626
00:44:42,388 --> 00:44:44,765
Toen ik dat
voor het eerste hoorde, zei ik…
627
00:44:44,848 --> 00:44:48,394
'Lacht hij me nou uit? Wat doet hij?'
628
00:44:52,064 --> 00:44:54,775
Als je hem aan het lachen krijgt,
ben je in vorm.
629
00:44:58,946 --> 00:45:03,492
Over m'n lachen en overgeven zei Red
dat ik hem het basketbal uit zou drijven.
630
00:45:05,119 --> 00:45:08,664
Soms moest ik bij de wedstrijd overgeven.
631
00:45:08,747 --> 00:45:11,291
Het was essentieel dat ik nerveus werd.
632
00:45:11,375 --> 00:45:14,962
Sommige mensen zijn zo intens…
633
00:45:16,338 --> 00:45:19,091
…dat ze iets moeten vinden
om dat los te laten…
634
00:45:19,174 --> 00:45:22,386
…om te kunnen ontspannen en presteren.
635
00:45:23,053 --> 00:45:26,974
Daarna ging het altijd weer,
en het zag er erger uit dan het klonk.
636
00:45:30,018 --> 00:45:32,771
Ik herinner me een wedstrijd,
de warming up.
637
00:45:32,855 --> 00:45:38,402
Ik zei: 'Jeetje, Russell is vergeten over
te geven.' Ik riep iedereen van het veld.
638
00:45:38,485 --> 00:45:44,074
'Terug naar de kleedkamer.'
Ik zei: 'Russell, ga overgeven.'
639
00:45:44,783 --> 00:45:47,411
Hij gaf over en wij wonnen.
640
00:45:47,494 --> 00:45:52,040
We hoorden hem naar binnen gaan
en dachten, godzijdank doet hij het.
641
00:45:52,124 --> 00:45:55,878
Want dan was hij er klaar voor.
Hij zou een topwedstrijd spelen.
642
00:45:58,922 --> 00:46:01,175
Aan het einde van seizoen '58-'59…
643
00:46:01,258 --> 00:46:04,094
…maakten de Celtics kans
op het kampioenschap.
644
00:46:05,471 --> 00:46:09,558
De eerste confrontatie tussen de Celtics
en de Lakers vond plaats in 1959.
645
00:46:09,641 --> 00:46:12,644
De Lakers zaten nog in Minneapolis,
dus dat is vergeten…
646
00:46:12,728 --> 00:46:16,356
…maar daar begon de heerschappij
over de Lakers.
647
00:46:16,440 --> 00:46:21,278
Boston heeft drie keer op rij gewonnen,
dus het is erop of eronder voor de Lakers.
648
00:46:21,361 --> 00:46:25,073
In wedstrijd vier liet Russell niemand
een rebound pakken…
649
00:46:25,157 --> 00:46:27,117
…en zorgde voor 30 rebounds.
650
00:46:27,826 --> 00:46:31,872
Bob Cousy gaat naar de basket
terwijl Boston meer druk zet.
651
00:46:31,955 --> 00:46:34,500
Celtics winnen met 118-113.
652
00:46:34,583 --> 00:46:38,253
Auerbachs team
wint ongeslagen de play-offs.
653
00:46:38,337 --> 00:46:41,423
De dominantie van de Celtics…
654
00:46:41,507 --> 00:46:46,428
…bewees dat het team er echt stond,
en maakte Bill weer tot kampioen.
655
00:46:46,512 --> 00:46:51,308
CELTICS WINNEN VIERDE WEDSTRIJD
VOOR TWEEDE TITEL IN DRIE JAAR
656
00:46:51,892 --> 00:46:54,728
In die tijd
was ik verliefd op mijn carrière.
657
00:46:54,812 --> 00:46:58,774
Ik vond het geweldig, elke minuut ervan.
658
00:47:07,032 --> 00:47:10,452
Dat was een fantastische tijd voor mij.
659
00:48:03,088 --> 00:48:07,217
Dat jaar ging de MVP-award niet
naar Russell…
660
00:48:07,301 --> 00:48:10,095
…maar naar Bob Pettit van de Hawks.
661
00:48:10,178 --> 00:48:15,142
Maar in Boston werd duidelijk dat Russell
de meest waardevolle Celtic was.
662
00:48:15,976 --> 00:48:19,271
Ik wist dat hij een goede rebounder was,
een goede passer…
663
00:48:19,354 --> 00:48:21,398
maar niet dat hij ook een leider was.
664
00:48:22,274 --> 00:48:25,652
Veel mensen wisten dit niet,
maar hij was zo toegewijd aan winnen…
665
00:48:25,736 --> 00:48:29,156
…en aan de teamstructuur.
666
00:48:29,823 --> 00:48:32,200
Hij was gewoon een winnaar.
667
00:48:32,284 --> 00:48:36,622
Hij vond dat hij een zekere mate
van respect moest krijgen…
668
00:48:36,705 --> 00:48:40,250
…gebaseerd op wat ze
als team konden bereiken.
669
00:48:40,334 --> 00:48:43,712
Bob Cousy was de leider,
maar dat ging duidelijk veranderen.
670
00:48:44,212 --> 00:48:47,049
Bob kwam daar,
hij was de ster van het team.
671
00:48:47,132 --> 00:48:52,304
Hij had kunnen zeggen 'Ik ben de ster.'
Maar hij zei: 'We gaan ervoor.'
672
00:48:52,387 --> 00:48:53,430
Samen?
-Ja.
673
00:48:54,097 --> 00:48:58,894
Ik was de man toen hij in Boston aankwam
en toen werd hij de man…
674
00:48:58,977 --> 00:49:03,148
…maar de media gaven hem
die eer niet echt.
675
00:49:04,524 --> 00:49:08,028
Voor een roadtrip had Bob Cousy
een verstuikte enkel.
676
00:49:09,404 --> 00:49:12,574
We gaan op reis.
We spelen vijf wedstrijden op rij.
677
00:49:13,867 --> 00:49:16,203
Russell wilde tonen
dat hij het zonder Cousy kon.
678
00:49:16,286 --> 00:49:19,581
Hij heeft wel 9000 schoten geblokkeerd.
Ongelooflijk.
679
00:49:19,665 --> 00:49:21,875
LaRusso springt, Russell blokkeert hem.
680
00:49:22,501 --> 00:49:23,877
We winnen ze alle vijf.
681
00:49:25,212 --> 00:49:29,591
We komen terug in Boston.
De koppen: 'Speelt Cousy vanavond?'
682
00:49:30,717 --> 00:49:33,220
COUSY ERUIT, MAAR CELTICS WINNEN TOCH
683
00:49:33,303 --> 00:49:35,889
CELTICS BLIJVEN ONGESLAGEN,
OOK ZONDER COUSY
684
00:49:35,973 --> 00:49:38,809
FANS BEWIJZEN DAT COUSY NOG STEEDS TOP IS
685
00:49:38,892 --> 00:49:43,105
Ik groeide op in Boston
en dit Russell-Cousy-team…
686
00:49:43,188 --> 00:49:48,151
…was de enige winnende profsport
bij mij in de buurt.
687
00:49:51,196 --> 00:49:55,158
RUSSELL - GOED, HEINSOHN - BETER
COUSY - DE BESTE
688
00:49:57,828 --> 00:50:01,832
Het Celtics-fandom groeide,
maar de waardering voor Bill niet.
689
00:50:04,459 --> 00:50:07,754
Bill Russell kreeg niet
de volledige waardering…
690
00:50:07,838 --> 00:50:12,926
…die hij verdiende om de simpele reden
dat hij zwart was. Zo simpel is het.
691
00:50:13,010 --> 00:50:16,346
De journalisten waren totaal respectloos.
692
00:50:16,430 --> 00:50:18,849
Die compleet witte media…
693
00:50:18,932 --> 00:50:20,767
…met al haar vooroordelen…
694
00:50:20,851 --> 00:50:25,063
Zeker voor die eerste en tweede golf
van zwarte mannen…
695
00:50:25,147 --> 00:50:27,441
…was dat vreselijk.
696
00:50:28,358 --> 00:50:35,073
Er waren een paar racistische mannen
die dat privé ook uitten.
697
00:50:35,157 --> 00:50:39,536
Ik weet zeker dat dat invloed had
op hun schrijven. Het was smerig.
698
00:50:40,078 --> 00:50:43,331
Zwarte sporters waren onwetend.
Al wat ze konden, was sporten.
699
00:50:43,415 --> 00:50:46,918
Ze waren niet intellectueel.
Ze konden rennen en springen.
700
00:50:48,336 --> 00:50:50,756
Ze noemden het balkon…
701
00:50:50,839 --> 00:50:54,051
…in Boston Garden bijvoorbeeld
'n-woord-hemel'.
702
00:50:54,134 --> 00:50:56,303
Dat hoorde je op de perstribune.
703
00:50:56,386 --> 00:50:59,014
Er zijn niet veel zwarte spelers
in de competitie.
704
00:50:59,097 --> 00:51:02,893
Het was een spel van witte jongens,
witte schrijvers en publiek.
705
00:51:02,976 --> 00:51:05,312
Deze stad was niet 'klaar' voor Bill.
706
00:51:06,021 --> 00:51:09,608
Hij kreeg panne in een regenbui
en mensen reden voorbij.
707
00:51:09,691 --> 00:51:13,612
Ze wisten wie hij was.
Hij is Bill Russell.
708
00:51:13,695 --> 00:51:17,908
Ze hekelden hem eerder
dan dat ze stopten om hem te helpen.
709
00:51:17,991 --> 00:51:20,077
Stel je voor dat Larry Bird panne kreeg.
710
00:51:20,160 --> 00:51:23,914
Dan stond er een parkeerplaats
vol mensen klaar om te helpen.
711
00:51:25,832 --> 00:51:29,211
Russell kreeg tegenwind
in de straten van Boston…
712
00:51:29,294 --> 00:51:31,880
…maar op het veld
stond hem storm te wachten.
713
00:51:33,381 --> 00:51:36,843
Vorig seizoen wonnen de Celtics
hun tweede kampioenschap.
714
00:51:36,927 --> 00:51:42,808
Maar er komen problemen aan,
in de vorm van Wilt Chamberlain.
715
00:51:42,891 --> 00:51:46,812
Naast hem lijkt zelfs Russell klein.
Wilt de Stelt is 2 meter 16.
716
00:51:50,273 --> 00:51:54,277
Nou, ik had geluk.
Ik begon tegen profs te spelen…
717
00:51:54,361 --> 00:51:58,490
…toen ik nog op de middelbare school zat.
718
00:51:58,573 --> 00:52:01,159
Ik maakte ze compleet in.
719
00:52:02,160 --> 00:52:07,082
Dus ik wist dat ik het goed zou doen
bij de profs, zelfs op die leeftijd.
720
00:52:07,582 --> 00:52:12,754
Wilt Chamberlain, waarschijnlijk
een van de grootste sporters ooit.
721
00:52:13,839 --> 00:52:16,800
Deze man was een supersporter…
722
00:52:16,883 --> 00:52:20,428
…met een lijf van 2 meter 16 en 122 kilo.
723
00:52:21,346 --> 00:52:25,225
Wilt Chamberlain was eigenlijk
Shaq voor Shaq…
724
00:52:25,308 --> 00:52:28,436
…als Shaq ook Olympisch niveau had gehad.
725
00:52:28,520 --> 00:52:31,314
Als je ruim 2 meter 10 bent
en meer dan 100 kilo…
726
00:52:31,398 --> 00:52:34,067
…verwacht ik je op de post
te zien domineren.
727
00:52:34,151 --> 00:52:35,694
Als er geen Wilt was…
728
00:52:35,777 --> 00:52:39,156
…dan ook geen Magic, geen Bird,
geen MJ, niets daarvan.
729
00:52:40,991 --> 00:52:44,911
Wilts eerste basketbalaanbieding
kwam niet uit de NBA.
730
00:52:46,329 --> 00:52:47,622
Met hun nieuwe attractie…
731
00:52:47,706 --> 00:52:51,501
…trekken de Harlem Globetrotters
20 procent meer fans in 1958.
732
00:52:51,585 --> 00:52:54,880
De kleurrijke, beroemde groep,
opgericht door Abe Saperstein…
733
00:52:54,963 --> 00:52:57,424
…heeft talloze fans over de hele wereld.
734
00:52:58,717 --> 00:53:01,845
Als je een kind bent,
en dan een zwart kind…
735
00:53:01,928 --> 00:53:04,431
…dan zijn de Harlem Globetrotters hemels.
736
00:53:05,223 --> 00:53:09,144
Wilt accepteerde zijn rol als
normale jongen tussen de capriolen.
737
00:53:09,936 --> 00:53:13,148
Ze stuurden me een kopie
van een cheque van 100.000 dollar.
738
00:53:13,231 --> 00:53:17,402
Ze boden me 100.000 dollar
om zes maanden op tournee te gaan.
739
00:53:17,485 --> 00:53:20,572
Voor jullie zijn zulke bedragen
normaal, maar ik?
740
00:53:20,655 --> 00:53:24,284
Voor dat geld was ik
van het Empire State Building gesprongen.
741
00:53:26,912 --> 00:53:29,372
Voor mijn grootvader en zijn generatie…
742
00:53:29,456 --> 00:53:32,542
…waren de Harlem Globetrotters iets
om trots op te zijn.
743
00:53:32,626 --> 00:53:36,838
Ze toerden door het land,
versloegen altijd de Washington Generals.
744
00:53:37,589 --> 00:53:43,178
Maar de kritiek van intellectuele
zwarte mensen is dat het clowns zijn.
745
00:53:43,261 --> 00:53:46,681
Dat ze een verlengstuk
van Mantan Moreland zijn…
746
00:53:46,765 --> 00:53:49,809
…en andere zwarte Sambo-personages.
747
00:53:50,560 --> 00:53:53,563
Voor een deel van het zwarte publiek
gaan ze van helden…
748
00:53:53,647 --> 00:53:55,690
…naar zwarte prestaties ondermijnen.
749
00:53:56,483 --> 00:54:00,111
In 1956 kreeg Bill Russell
zijn eigen lucratieve aanbod…
750
00:54:00,195 --> 00:54:02,906
…van de Globetrotters,
toen hij nog studeerde.
751
00:54:02,989 --> 00:54:06,618
'Wil je geld verdienen,
kom dan met ons mee.'
752
00:54:06,701 --> 00:54:09,537
Maar Russell zegt: 'Absoluut niet.'
753
00:54:10,121 --> 00:54:14,334
Mijn vader zei: 'Mijn zoon zal nooit
voor de Globetrotters spelen.'
754
00:54:14,417 --> 00:54:18,922
'Hij is de beste basketballer
ter wereld. Hij is geen clown.'
755
00:54:19,005 --> 00:54:22,884
'Waarom zou ik meedoen
als ik Olympisch sporter ben?'
756
00:54:22,968 --> 00:54:26,972
'Ik ben een winnaar.
Ik hoef dit niet te doen ter bevestiging.'
757
00:54:28,723 --> 00:54:34,062
Wilt zocht ook geen bevestiging. Toen
zijn jaar bij de Globetrotters erop zat…
758
00:54:34,145 --> 00:54:38,566
…begon hij in 1959 in de NBA
bij de Philadelphia Warriors.
759
00:54:39,276 --> 00:54:42,988
Basketbalfans zijn benieuwd
hoe je het gaat doen…
760
00:54:43,071 --> 00:54:46,241
…zeker tegen spelers als Bill Russell.
761
00:54:46,324 --> 00:54:48,285
Denk je dat je er klaar voor bent?
762
00:54:48,368 --> 00:54:53,039
Ik denk dat ik m'n mannetje kan staan
tegenover bijna iedereen in de competitie.
763
00:54:56,626 --> 00:54:59,504
De Warriors kwamen
uit een verloren seizoen…
764
00:54:59,587 --> 00:55:01,798
…maar Wilt gaf ze overwinningen.
765
00:55:04,384 --> 00:55:09,723
Toen Wilt in de competitie kwam,
zorgde hij voor fantastische cijfers.
766
00:55:11,016 --> 00:55:14,978
Hij haalde gemiddeld 37 punten
en 27 rebounds per wedstrijd…
767
00:55:15,061 --> 00:55:18,356
…en Philadelphia deed ineens weer mee.
768
00:55:18,440 --> 00:55:20,483
Wilt de Stelt gaat als een dolle.
769
00:55:24,571 --> 00:55:26,323
Hij scoorde wanneer hij wilde.
770
00:55:26,406 --> 00:55:29,576
Hij was sterker en sprong hoger
dan wie dan ook.
771
00:55:29,659 --> 00:55:34,205
Als de bal richting de basket ging,
kon niemand hem verdedigen. Onmogelijk.
772
00:55:36,791 --> 00:55:40,128
Onze eerste wedstrijd tegen elkaar
was in Boston.
773
00:55:40,211 --> 00:55:41,796
RUSSELL TEGEN WILT
774
00:55:41,880 --> 00:55:44,841
De Garden was maanden
voor de wedstrijd uitverkocht…
775
00:55:44,924 --> 00:55:47,969
…en de tribune zat al
voor de warming-up vol.
776
00:55:52,974 --> 00:55:55,226
EERSTE WEDSTRIJD BILL EN WILT
7 NOVEMBER 1959
777
00:55:55,727 --> 00:55:59,522
Toen Philadelphia naar buiten kwam,
klonk er gejuich.
778
00:56:00,648 --> 00:56:04,486
Het was oorverdovend.
Ik keek naar zijn handen en wist het.
779
00:56:04,569 --> 00:56:08,531
'Deze man kan een basketbal vasthouden
als een honkbal.'
780
00:56:08,615 --> 00:56:12,535
Dit werd een probleem voor ons,
en voor Russell.
781
00:56:15,413 --> 00:56:18,500
Ik dacht dat hij zeker
tien centimeter langer was.
782
00:56:19,125 --> 00:56:23,213
Ik dacht, kijk ik hem recht aan
of kijk ik niet omhoog?
783
00:56:25,590 --> 00:56:28,385
Ik dacht, ik kijk gewoon recht vooruit.
784
00:56:29,803 --> 00:56:34,015
Dan kijk ik naar z'n borst.
Dat lost het probleem niet op.
785
00:56:39,396 --> 00:56:42,232
Twee van de beste jongens uit die tijd…
786
00:56:42,315 --> 00:56:45,902
…nemen het voor het eerst tegen elkaar op.
787
00:57:08,133 --> 00:57:09,759
Chamberlain kreeg zijn punten…
788
00:57:09,843 --> 00:57:14,931
…en behandelde Russell als elke andere
center, maar Russell hield zich staande.
789
00:57:16,641 --> 00:57:19,811
In onze tijd zette je
twee mensen op zo iemand.
790
00:57:19,894 --> 00:57:24,399
Ik zag Mr Russell hem steeds
in zijn eentje bewaken.
791
00:57:24,482 --> 00:57:26,943
Dus hij moest hoeken gebruiken,
zijn lijf.
792
00:57:28,695 --> 00:57:32,031
Russell besefte dat hij…
793
00:57:32,115 --> 00:57:35,785
…Chamberlain niet kon tegenhouden
tenzij hij rare dingen deed.
794
00:57:36,995 --> 00:57:41,541
Je ziet Bill positie kiezen,
de bal ontwijken.
795
00:57:41,624 --> 00:57:46,921
En tegelijkertijd zie je
de berekeningen bij Wilt…
796
00:57:47,005 --> 00:57:49,299
…die probeert te reageren
op wat Bill doet.
797
00:57:50,216 --> 00:57:52,802
Ik wist dat ik hem niet kon tegenhouden.
798
00:57:54,012 --> 00:57:58,349
Maar ik kon wel wat drempels plaatsen.
Meer kon ik niet bedenken.
799
00:58:00,018 --> 00:58:04,105
Ik had ruim 20 punten en ruim 20 rebounds.
800
00:58:05,190 --> 00:58:09,694
Hij speelde goed,
zeker 20 rebounds en 30 punten.
801
00:58:11,070 --> 00:58:13,573
Allebei veel blokkades en zo.
802
00:58:15,909 --> 00:58:18,745
In die wedstrijd
won Chamberlain op cijfers…
803
00:58:18,828 --> 00:58:20,038
STEM VAN RED AUERBACH
804
00:58:20,121 --> 00:58:22,248
…behalve dan de overwinning.
805
00:58:28,338 --> 00:58:29,547
WILT VERBLEEKTE NIET
806
00:58:31,716 --> 00:58:36,221
STELT KLEMGEZET DOOR RUSSELL
IN EERSTE GEVECHT VAN NBA-REUZEN
807
00:58:50,443 --> 00:58:53,696
Begin jaren 60 hoopte de NBA
meer fans aan te trekken…
808
00:58:53,780 --> 00:58:56,241
…met vriendschappelijke wedstrijden.
809
00:58:56,741 --> 00:59:01,871
In 1961 speelden de Celtics en de Hawks
een wedstrijd in Lexington, Kentucky.
810
00:59:03,164 --> 00:59:05,041
Het was uitverkocht.
811
00:59:05,124 --> 00:59:08,419
De eerste keer dat er 10.000 mensen
in dat stadion zaten.
812
00:59:09,045 --> 00:59:12,840
De ochtend van de wedstrijd checkten
de Celtics in in het Phoenix Hotel.
813
00:59:13,341 --> 00:59:17,679
Maar Lexington was, zoals veel zuidelijke
steden, nog steeds een gesegregeerde stad.
814
00:59:18,263 --> 00:59:20,473
We gingen naar beneden in het hotel…
815
00:59:20,557 --> 00:59:25,812
…en de mensen achter de bar zeiden:
'We bedienen hier geen negers.'
816
00:59:25,895 --> 00:59:28,648
Hetzelfde hotel, maar we
konden niet hetzelfde eten.
817
00:59:28,731 --> 00:59:33,736
Dus ik besloot, en de rest deed mee,
niet te spelen.
818
00:59:33,820 --> 00:59:36,072
Ik zei tegen Red dat we vertrokken.
819
00:59:36,155 --> 00:59:39,242
'Wacht even.
Ik kijk wat er aan de hand is.'
820
00:59:40,410 --> 00:59:45,623
Arnold belt de manager van het café
en zegt: 'Dit zijn gasten.
821
00:59:45,707 --> 00:59:48,126
Je moet alle gasten bedienen.'
822
00:59:48,209 --> 00:59:53,381
Dus we gingen terug en ze zeiden:
'We hebben toestemming u te bedienen.'
823
00:59:54,507 --> 00:59:59,095
Russ zei: 'Grapje. We verblijven
niet echt in het hotel.'
824
00:59:59,178 --> 01:00:01,764
Toen zeiden ze:
'Dan kunnen we u niet bedienen.'
825
01:00:01,848 --> 01:00:04,475
'We bedienen geen negers in het hotel.'
826
01:00:04,559 --> 01:00:09,397
Dus we hebben onze spullen gepakt
en zijn vertrokken.
827
01:00:10,857 --> 01:00:15,820
Ik zei tegen Red dat de Celtics gewoon
moesten spelen, en dat duidelijk was…
828
01:00:15,903 --> 01:00:19,407
…dat de zwarten niet wilden spelen
onder deze omstandigheden.
829
01:00:19,490 --> 01:00:25,038
Ik belde het andere team en zei dat
onze zwarte jongens niet zouden spelen.
830
01:00:25,121 --> 01:00:30,001
Toen besloten de zwarte jongens
van het andere team ook niet te spelen.
831
01:00:31,586 --> 01:00:36,090
Die avond was er een volledig witte versie
van de Celtics tegen de Hawks.
832
01:00:36,758 --> 01:00:41,387
Sommigen riepen dat ze geschorst
moesten worden, beboet moesten worden…
833
01:00:41,471 --> 01:00:44,599
…dat ze hun teamgenoten teleurstelden,
geld stalen…
834
01:00:44,682 --> 01:00:47,226
…omdat ze betaald kregen
terwijl ze niet speelden.
835
01:00:47,310 --> 01:00:49,020
Bill was heel duidelijk.
836
01:00:49,103 --> 01:00:52,273
'Als het weer gebeurt,
doen we weer hetzelfde.'
837
01:00:52,357 --> 01:00:56,694
Hij maakt nog steeds deel uit
van die eerste golf van zwarte spelers.
838
01:00:56,778 --> 01:01:01,574
Hij is zich bewust van de raciale druk
die op zijn schouders rust…
839
01:01:01,658 --> 01:01:05,328
…van het niet alleen vertegenwoordigen
van zichzelf, maar een gemeenschap.
840
01:01:06,579 --> 01:01:09,874
Sporters van nu
hebben het stokje overgenomen.
841
01:01:09,957 --> 01:01:13,878
We hebben nu onze eigen platformen.
We hadden het meteen getweet.
842
01:01:13,961 --> 01:01:16,881
'Wacht, willen jullie ons niet bedienen?'
843
01:01:16,964 --> 01:01:19,884
We hadden het meteen op Twitter gezet.
844
01:01:19,967 --> 01:01:24,430
Ik ben een verwend jochie. Ik weet niet
hoe het is als ze in een hotel zeggen…
845
01:01:24,514 --> 01:01:27,433
'Je mag hier niet slapen. Achterin.'
846
01:01:27,517 --> 01:01:31,020
Ik weet niet hoe dat is,
een waterfonteintje voor 'alleen witten'.
847
01:01:31,104 --> 01:01:37,402
De meeste jongens, zeker van nu, maken
nog geen tiende mee van wat hij meemaakte.
848
01:01:40,363 --> 01:01:46,786
De ironie is dat ze, terwijl ze allerlei
racisme ervaren buiten het veld…
849
01:01:46,869 --> 01:01:50,581
…dat zwarte spelers steeds
prominenter worden in het basketbal.
850
01:01:51,666 --> 01:01:56,129
Begin jaren 60 begint de NBA echt
erbij te horen in de Amerikaanse sport.
851
01:01:56,212 --> 01:01:59,549
Er komt een tijdperk
van grote commerciële groei aan.
852
01:01:59,632 --> 01:02:01,926
Een belangrijke factor daarvoor
is de komst…
853
01:02:02,009 --> 01:02:04,637
…van allerlei
Afro-Amerikaanse supersterren.
854
01:02:04,721 --> 01:02:07,932
Oscar Robertson, Elgin Baylor.
855
01:02:08,015 --> 01:02:11,102
Dat waren echt geweldige basketballers.
856
01:02:11,894 --> 01:02:15,398
De komst van zoveel geweldige
zwarte sporters in de competitie…
857
01:02:15,481 --> 01:02:17,358
…bleef voor bloei zorgen.
858
01:02:18,651 --> 01:02:21,821
Deze jongens verheffen het basketbal.
859
01:02:22,363 --> 01:02:26,826
Ik noem het de zwarte sporters-esthetiek.
'Hoe druk ik mezelf uit in het spel?'
860
01:02:32,290 --> 01:02:35,460
Er is een publieke fascinatie
voor de nieuwe rivaliteit…
861
01:02:35,543 --> 01:02:37,503
…tussen de twee grote zwarte centers.
862
01:02:37,587 --> 01:02:40,715
De kranten, de fans,
iedereen verheerlijkte het.
863
01:02:40,798 --> 01:02:42,258
Het was een geweldige strijd.
864
01:02:42,341 --> 01:02:44,385
BILL: 'WILT BEWAKEN LIJKT WEL OORLOG'
865
01:02:44,469 --> 01:02:45,970
WILT: 'BILL IS NET EEN GLADIATOR'
866
01:02:46,053 --> 01:02:49,849
De NBA gebruikte Russell en Wilt
om het spel te verkopen, en dat werkte.
867
01:02:51,934 --> 01:02:54,312
Ze trokken publiek.
868
01:02:54,395 --> 01:02:58,608
Jij noemt het een hype,
wij noemen het publiciteit.
869
01:02:59,150 --> 01:03:02,528
Beide steden waren
automatisch uitverkocht.
870
01:03:02,612 --> 01:03:06,240
Het was goed voor de pers,
goed om publiek te trekken.
871
01:03:06,324 --> 01:03:09,869
Maar het kon ons niet schelen wat ze
schreven, we wilden alleen maar winnen.
872
01:03:10,703 --> 01:03:13,247
Tegen Chamberlain spelen
was niet makkelijk.
873
01:03:15,374 --> 01:03:20,671
Wilt had nog maar een paar jaar gespeeld,
maar hij was de dominantste speler ooit.
874
01:03:22,465 --> 01:03:24,675
Hij nam wedstrijden gewoon over.
875
01:03:25,802 --> 01:03:31,098
Hij haalde dat seizoen gemiddeld 50 punten
per wedstrijd. 50, elke wedstrijd.
876
01:03:31,766 --> 01:03:34,018
Stel je voor, een gemiddelde van 50.
877
01:03:34,101 --> 01:03:39,232
Ik deed dat één keer in die 13 jaar,
met behulp van 4 keer extra tijd.
878
01:03:40,316 --> 01:03:45,947
In een wedstrijd tegen de New York Knicks
in maart 1962 overtrof Wilt zichzelf…
879
01:03:46,030 --> 01:03:50,076
…en boekte een record dat volgens velen
nooit verbroken zal worden.
880
01:03:50,159 --> 01:03:52,119
Hij scoorde 100 punten.
881
01:03:53,412 --> 01:03:56,916
Na die wedstrijd zochten ze
elke avond naar 100 punten.
882
01:03:58,042 --> 01:04:03,339
Voor het publiek was
Wilts enige uitdager Bill Russell.
883
01:04:05,299 --> 01:04:07,635
De media speelden met dat verhaal…
884
01:04:07,718 --> 01:04:10,972
…en de twee titanen stonden onder druk.
885
01:04:12,431 --> 01:04:15,017
Het leek wel alsof we elke zondag…
886
01:04:16,394 --> 01:04:19,522
…op nationale tv ontmaskerd zouden worden.
887
01:04:19,605 --> 01:04:23,943
Als ik een gewone wedstrijd zou spelen,
zou ik eraan gaan.
888
01:04:24,026 --> 01:04:26,404
Hij zou voor 60 of 65 gaan.
889
01:04:27,238 --> 01:04:30,241
Wilt en Bill hadden die rivaliteit.
890
01:04:30,324 --> 01:04:34,579
Dat kun je niet vergelijken met
jongens van nu. Het was een andere tijd.
891
01:04:34,662 --> 01:04:38,624
Mensen konden niet beslissen
wie de goeie of de slechte was.
892
01:04:38,708 --> 01:04:41,627
Chamberlain was veel gezelliger.
893
01:04:41,711 --> 01:04:46,757
Hij was veel toegankelijker. Meer:
'Wat we leuk vinden aan onze negers.'
894
01:04:46,841 --> 01:04:51,637
En dan heb je in deze hoek Bill Russell,
een meer onheilspellendere zwarte.
895
01:04:51,721 --> 01:04:54,807
We weten niet eens of hij ons wel mag.
896
01:04:56,392 --> 01:05:01,355
Aan het einde van seizoen 1961-'62
probeerde Wilt opnieuw te bewijzen…
897
01:05:01,439 --> 01:05:04,358
…dat hij de Warriors
over de finish kon trekken…
898
01:05:04,442 --> 01:05:06,152
…en de Celtics kon onttronen.
899
01:05:09,697 --> 01:05:12,533
Bill was dan de superster van zijn tijd…
900
01:05:12,617 --> 01:05:16,287
…maar hij benaderde het alsof hij gewoon
een van de vijf was.
901
01:05:16,370 --> 01:05:20,249
Maar Wilt zei: 'Ik ben Wilt Chamberlain.
Ik scoor wel 100 punten.'
902
01:05:20,333 --> 01:05:24,128
'Doe maar wat jullie willen, ik win wel.'
Een heel andere benadering.
903
01:05:24,962 --> 01:05:27,340
Beide strategieën waren effectief.
904
01:05:27,423 --> 01:05:30,927
Bills team veegde de vloer aan
met de Warriors…
905
01:05:31,010 --> 01:05:35,389
…maar in wedstrijd twee zorgde
puntenmachine Wilt voor een gelijke stand.
906
01:05:35,473 --> 01:05:40,561
Ik moest mezelf opleggen nooit de strijd
om punten met hem aan te gaan.
907
01:05:41,562 --> 01:05:44,649
Russell kwam de kleedkamer in.
908
01:05:44,732 --> 01:05:48,152
'Ik ga echt met Wilt afrekenen.'
909
01:05:48,235 --> 01:05:51,364
'Het zal veel van me vragen…
910
01:05:51,447 --> 01:05:54,951
…maar ik heb wat aanwijzingen.'
911
01:05:56,285 --> 01:06:00,373
'Als je de bal hebt geprobeerd
af te pakken, spring je voor hem…
912
01:06:00,456 --> 01:06:03,042
…speel je achter hem, laat je hem vallen…
913
01:06:03,125 --> 01:06:05,586
…zorg je voor lastigere schoten.'
914
01:06:05,670 --> 01:06:09,632
Hij kon niet veel meer op het veld.
915
01:06:09,715 --> 01:06:13,135
Maar ik zal je zeggen,
nadat Russell had toegeslagen…
916
01:06:13,928 --> 01:06:16,597
…was Wilt een boze man.
917
01:06:17,181 --> 01:06:20,017
Er is een gevecht gaande,
Chamberlain middenin.
918
01:06:20,101 --> 01:06:26,357
Hij zou 35 punten scoren. Maar de helft
van die wedstrijden zouden we winnen.
919
01:06:26,440 --> 01:06:28,818
CELTICS WINNEN MET GEMAK
920
01:06:28,901 --> 01:06:33,489
Zijn individuele statistieken
zijn niet te vergelijken met Wilt…
921
01:06:33,572 --> 01:06:35,783
…maar uiteindelijk…
922
01:06:35,866 --> 01:06:40,496
…ging het hem er niet om
hoe je het spel speelde…
923
01:06:40,579 --> 01:06:45,084
…hoeveel punten je haalde, als je maar
kon zeggen dat je gewonnen had.
924
01:06:47,086 --> 01:06:51,298
Toen het drie tegen drie werd,
kon het alle kanten op.
925
01:06:52,508 --> 01:06:55,636
Met een gelijkspel in de series van 1962…
926
01:06:55,720 --> 01:06:59,724
…zette wedstrijd zeven
Chamberlain en Russell nog weer op scherp.
927
01:07:00,725 --> 01:07:02,476
Chamberlain was fantastisch.
928
01:07:03,936 --> 01:07:07,773
Maar Russell
had de competitiviteit van een leeuw.
929
01:07:07,857 --> 01:07:11,610
Wat er ook nodig was om te winnen,
deze man haalde het uit zichzelf.
930
01:07:11,694 --> 01:07:16,198
Het kwam neer op één of twee acties
aan het eind.
931
01:07:17,575 --> 01:07:19,660
En dit is het belachelijke.
932
01:07:20,244 --> 01:07:24,290
In Boston
hadden we alle vertrouwen in Bill Russell.
933
01:07:24,373 --> 01:07:26,959
Man, wat een wedstrijd is dit tot nu toe.
934
01:07:27,043 --> 01:07:29,879
Met nog 13 seconden te gaan,
en gelijkspel…
935
01:07:29,962 --> 01:07:32,256
…kunnen de Celtics het afmaken.
936
01:07:32,339 --> 01:07:35,926
Cousy naar rechts, terug naar het midden.
937
01:07:36,594 --> 01:07:39,680
Heinsohn gaat naar de lijn.
Het schot is niet goed.
938
01:07:39,764 --> 01:07:42,892
Hij ging er niet in.
Philadelphia krijgt de bal.
939
01:07:43,476 --> 01:07:45,478
Nu was het aan de Warriors.
940
01:07:45,978 --> 01:07:49,982
Zij hadden maar één plan.
Geef de bal aan Wilt.
941
01:07:51,025 --> 01:07:52,735
Wat een actie van Russell.
942
01:07:52,818 --> 01:07:55,821
Dat was een teken
van hoe graag hij wil winnen.
943
01:07:55,905 --> 01:07:57,239
Boston aan de bal.
944
01:07:59,533 --> 01:08:04,205
De serie stond op het spel. Bill wist
naar wie het laatste schot moest.
945
01:08:05,915 --> 01:08:07,875
Sam Jones op afstand.
946
01:08:10,628 --> 01:08:14,131
De tijd zit erop
en het is de Boston Celtics weer gelukt.
947
01:08:17,009 --> 01:08:19,011
Bill Russell zei altijd…
948
01:08:19,095 --> 01:08:21,972
'Als je zelf kampioen wilt worden…
949
01:08:22,056 --> 01:08:23,849
…dan moet je gaan tennissen.'
950
01:08:23,933 --> 01:08:29,480
'Maar als je als familie wilt winnen,
moet je je verenigen met je teamgenoten.'
951
01:08:29,563 --> 01:08:34,819
CELTICS SCHAKELEN WARRIORS UIT,
NU LOS ANGELES LAKERS
952
01:08:34,902 --> 01:08:39,907
Nu moesten de Celtics nog een bekende,
maar verbeterde vijand verslaan.
953
01:08:40,407 --> 01:08:42,368
LAKERS PLAY-OFF PRIJZEN
954
01:08:42,451 --> 01:08:45,663
De Lakers verhuisden
van Minneapolis naar Los Angeles…
955
01:08:45,746 --> 01:08:48,791
…en hadden een paar rijzende sterren.
956
01:08:52,461 --> 01:08:56,841
Ik ben Jerry West en ik deed vroeger…
957
01:08:56,924 --> 01:09:00,386
…die rare sport
waarbij je met een bal dribbelt.
958
01:09:00,469 --> 01:09:01,595
Basketbal, ja.
959
01:09:02,721 --> 01:09:06,267
Rod Hundley naar de man
achter hem, Jerry West.
960
01:09:06,350 --> 01:09:08,894
West schiet en er zit er weer eentje in.
961
01:09:10,479 --> 01:09:14,817
Jerry was een geweldige speler.
Een van de grote aanvallende spelers…
962
01:09:14,900 --> 01:09:17,695
…die net zo goed kon verdedigen.
963
01:09:17,778 --> 01:09:19,613
Jerry West stond bovenaan bij de draft.
964
01:09:19,697 --> 01:09:23,701
Hij was een van de beste schutters
en hardste spelers aller tijden.
965
01:09:24,785 --> 01:09:27,454
In Los Angeles werd hij Mr Clutch genoemd.
966
01:09:27,538 --> 01:09:31,709
Als de bal aan het eind van de wedstrijd
naar Jerry ging, zat hij erin.
967
01:09:37,339 --> 01:09:40,509
Tegen de Celtics spelen deed me niets.
968
01:09:41,635 --> 01:09:44,096
Ze moesten nu eens tegen mij strijden.
969
01:09:44,180 --> 01:09:47,850
We hadden ook Elgin Baylor,
die leuk was om naar te kijken.
970
01:09:47,933 --> 01:09:50,895
Er is geen betere aanvaller
dan Elgin Baylor.
971
01:09:50,978 --> 01:09:54,231
Mensen weten niet meer hoe goed
Elgin was. Hij was niet te stoppen.
972
01:09:54,315 --> 01:09:58,736
Elgin was Dr. J voor Dr. J.
Hij was Michael voor Michael.
973
01:10:01,280 --> 01:10:06,327
In wedstrijd vijf van de finale van '62
nam Baylor zijn team aan de hand.
974
01:10:06,410 --> 01:10:09,747
Hij scoorde 61 punten, een finalerecord.
975
01:10:10,456 --> 01:10:16,545
Je hebt er vertrouwen in dat het lukt.
Alle grote spelers hadden dat vertrouwen.
976
01:10:17,880 --> 01:10:21,258
De beslissende zevende wedstrijd
zorgde voor een uitverkochte zaal.
977
01:10:24,261 --> 01:10:29,433
De zevende wedstrijd tegen de Lakers
wordt altijd de Selvy-wedstrijd genoemd.
978
01:10:29,516 --> 01:10:32,937
Met nog 5 seconden te gaan
en de stand op 100 gelijk…
979
01:10:33,020 --> 01:10:34,647
…hadden de Lakers balbezit.
980
01:10:35,648 --> 01:10:38,067
Selvy was spelverdeler, naast Jerry West.
981
01:10:38,150 --> 01:10:40,110
Ik verdedig Selvy.
982
01:10:40,194 --> 01:10:43,739
Selvy rent van me weg, de hoek in.
983
01:10:45,324 --> 01:10:47,826
Negen van de tien keer zit hij.
984
01:10:47,910 --> 01:10:50,204
Drie seconden, twee, Selvy schiet.
985
01:10:50,913 --> 01:10:53,374
Mis, rebound. Extra tijd.
986
01:10:55,167 --> 01:10:59,588
Bill Russell is op z'n knieën gezakt
door de emotie.
987
01:10:59,672 --> 01:11:03,467
In de extra tijd wist een uitgeputte
Russell zes punten te scoren…
988
01:11:03,550 --> 01:11:05,469
…voor een kleine voorsprong.
989
01:11:08,347 --> 01:11:11,850
Nu Baylor. Fout van Frank Ramsey.
990
01:11:12,643 --> 01:11:16,397
Hij verlaat de wedstrijd met 23 punten.
Gene Guarilia komt erin.
991
01:11:17,606 --> 01:11:20,859
We hadden iemand, Gene Guarilia,
die nooit meedeed.
992
01:11:20,943 --> 01:11:22,236
Speelde nooit.
993
01:11:22,861 --> 01:11:26,156
Red heeft geen keus.
Hij zet Guarilia op Elgin.
994
01:11:26,240 --> 01:11:28,033
Baylor. Guarilia bewaakt hem.
995
01:11:28,117 --> 01:11:30,828
Baylor draait, schiet, mist.
Rebound, Russell.
996
01:11:31,912 --> 01:11:35,040
Baylor met Guarilia.
Een tip-in-poging van Selvy.
997
01:11:35,124 --> 01:11:36,583
Rebound, Sam Jones.
998
01:11:39,378 --> 01:11:42,840
Hij was zo bang
dat hij zich niet kon bewegen.
999
01:11:42,923 --> 01:11:46,802
Dus hij reageerde niet op schijnbewegingen
van Elgin. Doet niets.
1000
01:11:46,885 --> 01:11:48,804
Sluit Elgin volledig af.
1001
01:11:48,887 --> 01:11:51,473
Mis. Rebound. Fout.
1002
01:11:52,933 --> 01:11:56,103
Fout van Baylor.
Het zit erop voor Elgin Baylor.
1003
01:11:56,186 --> 01:11:59,940
Een staande ovatie in Boston Garden
voor Elgin Baylor.
1004
01:12:01,025 --> 01:12:05,154
Russell schudt de hand
van een geweldige basketballer.
1005
01:12:05,237 --> 01:12:06,238
Elgin Baylor.
1006
01:12:06,947 --> 01:12:10,242
Nu de winst binnen was,
maakte Cousy de tijd vol…
1007
01:12:10,326 --> 01:12:12,536
…met zijn iconische rechtse dribbel.
1008
01:12:13,996 --> 01:12:16,540
Hij maakt de tijd vol, de tijd tikt weg.
1009
01:12:16,623 --> 01:12:19,001
En de wedstrijd is voorbij.
1010
01:12:24,757 --> 01:12:30,971
Voor de grote Bill Russell, 30 punten.
En 40, ik herhaal, 40, rebounds.
1011
01:12:31,597 --> 01:12:33,932
Een fantastische basketbalwedstrijd.
1012
01:12:35,309 --> 01:12:39,521
In de kleedkamer was er
de traditionele bierdouche.
1013
01:12:39,605 --> 01:12:41,857
Het vijfde kampioenschap voor Russell…
1014
01:12:41,940 --> 01:12:44,943
…en de Celtics waren de dynastie geworden.
1015
01:12:45,569 --> 01:12:49,281
VIJFDE TITEL IN ZES JAAR
1016
01:12:54,828 --> 01:12:59,875
Aan de ene kant leeft Russell
in de jaren 60 de American Dream.
1017
01:12:59,958 --> 01:13:04,254
Een huis in een buitenwijk, drie jonge
kinderen, een liefhebbende vrouw…
1018
01:13:04,338 --> 01:13:06,840
…een goede baan en een mooie auto.
1019
01:13:06,924 --> 01:13:11,053
Allemaal kenmerken
van een leven van algemene voorspoed.
1020
01:13:13,972 --> 01:13:18,268
Bill en Rose voelden zich meer thuis
in de witte buitenwijk van Reading…
1021
01:13:18,352 --> 01:13:21,688
…en Reading was terecht trots
op haar beroemdste inwoner.
1022
01:13:22,189 --> 01:13:25,734
In de lente van 1963
gaf de stad de Russells…
1023
01:13:25,818 --> 01:13:28,695
…een banket om hun waardering te tonen.
1024
01:13:29,446 --> 01:13:33,450
Tijdens deze jaarlijkse vergadering
van maart 1963 is bepaald…
1025
01:13:33,534 --> 01:13:37,454
…dat er een dag wordt aangewezen
als Bill Russell Day.
1026
01:13:37,538 --> 01:13:40,916
Bill, we eren jou en Rose
en je familie vanavond…
1027
01:13:40,999 --> 01:13:45,295
…hier in Reading, om wie je bent.
Niet alleen een basketballer…
1028
01:13:45,796 --> 01:13:51,301
…maar ook een sporter, een atleet,
een vader, een familieman…
1029
01:13:51,844 --> 01:13:54,805
Ik woon al mijn hele leven in deze stad…
1030
01:13:54,888 --> 01:13:59,852
…en vind een van haar uitstekende
eigenschappen de naastenliefde…
1031
01:13:59,935 --> 01:14:03,689
Mrs Russell, het was me een waar genoegen…
1032
01:14:03,772 --> 01:14:05,149
…en ik vind het een eer…
1033
01:14:05,232 --> 01:14:07,568
Een eerbetoon aan zijn ras,
het menselijk ras.
1034
01:14:07,651 --> 01:14:11,238
…het brood te breken
met jou en Mrs Russell.
1035
01:14:11,321 --> 01:14:13,699
Nu is het jouw beurt aan de microfoon.
1036
01:14:14,950 --> 01:14:16,160
Dank u wel.
1037
01:14:17,494 --> 01:14:20,747
Ik ben weer nerveus vanavond.
Heel nerveus.
1038
01:14:20,831 --> 01:14:24,501
Liever tien keer tegen Chamberlain
dan één keer dit doen.
1039
01:14:24,585 --> 01:14:27,045
Waar moet ik beginnen?
1040
01:14:27,129 --> 01:14:29,840
Maar in alle oprechtheid…
1041
01:14:29,923 --> 01:14:32,217
…wordt het me een beetje te veel…
1042
01:14:32,301 --> 01:14:35,846
…om hier zoveel geweldige mensen te zien.
1043
01:14:35,929 --> 01:14:39,808
Zo lijkt mijn leven
geen complete verspilling.
1044
01:14:39,892 --> 01:14:44,688
Ik dacht echt dat niemand
in de gaten had dat ik er was.
1045
01:14:45,772 --> 01:14:49,651
Dit zal ik me altijd blijven herinneren.
1046
01:14:50,444 --> 01:14:53,363
Ik hoop dat ik mijn leven zo kan leiden…
1047
01:14:53,447 --> 01:14:56,742
…dat jullie altijd zo
over mij blijven denken.
1048
01:14:56,825 --> 01:14:59,495
Ik waardeer het enorm. Bedankt.
1049
01:15:01,955 --> 01:15:06,752
Russell was ontroerd. Hij voelde zich
eindelijk welkom in zijn woonplaats.
1050
01:15:06,835 --> 01:15:09,630
Vlak erna besluit hij:
'Het wordt Reading.'
1051
01:15:09,713 --> 01:15:13,509
'We zijn ons huis ontgroeid.
We zoeken een huis in Reading.'
1052
01:15:13,592 --> 01:15:16,386
Hij bekijkt de statige huizen
aan de westkant.
1053
01:15:16,887 --> 01:15:18,305
Nog geen maand later…
1054
01:15:18,388 --> 01:15:22,518
…werd bekend dat ik een huis wilde kopen
in een ander deel van de stad.
1055
01:15:22,601 --> 01:15:24,853
De buren maakten bezwaar.
1056
01:15:24,937 --> 01:15:27,064
Als sporter, als beroemdheid zelfs…
1057
01:15:27,147 --> 01:15:31,818
…is het leuk dat je in de stad woont,
maar niet bij mij in de buurt.
1058
01:15:32,486 --> 01:15:34,571
Mijn vrouw Rose kwam huilend thuis…
1059
01:15:34,655 --> 01:15:37,783
…toen bewoners een petitie
tegen de verkoop hadden getekend.
1060
01:15:37,866 --> 01:15:42,621
'We moeten dat huis vergeten', zei Rose.
'Ze willen ons hier niet.'
1061
01:15:42,704 --> 01:15:45,832
'Ik heb dat huis gekocht,
ik betaal de hypotheek.'
1062
01:15:45,916 --> 01:15:48,835
'Het maakt me niet uit
wat anderen ervan vinden.'
1063
01:15:48,919 --> 01:15:54,007
'Maar wie speelt er met onze kinderen?
Wat gaan de witte buren tegen ze zeggen?'
1064
01:15:56,552 --> 01:15:58,595
'Ik denk juist aan de kinderen.'
1065
01:15:58,679 --> 01:16:02,182
'Ik kan ze niet in de ogen aankijken
als ik dat gedrag accepteer.'
1066
01:16:02,266 --> 01:16:05,102
'Niemand vertelt mij waar ik ga wonen.'
1067
01:16:06,061 --> 01:16:10,065
Russell wint die titels
en wordt steeds belangrijker…
1068
01:16:10,148 --> 01:16:14,403
…maar weet dat zijn overwinningen hem niet
tegen racisme beschermen.
1069
01:16:20,117 --> 01:16:24,037
Ik reageerde mijn hele leven al
op witte culturele vooroordelen.
1070
01:16:24,121 --> 01:16:25,664
Het was overal.
1071
01:16:25,747 --> 01:16:27,874
Het is een nieuwe manier van leven.
1072
01:16:27,958 --> 01:16:32,421
In bibliotheken, in tv-programma's,
op de gezichten van mensen.
1073
01:16:32,504 --> 01:16:34,881
We hebben een goede kans van slagen.
1074
01:16:36,133 --> 01:16:38,927
Je voelt je net zo goed als je eruitziet.
1075
01:16:39,928 --> 01:16:42,472
Je wordt pas populair
als je jezelf kunt kleden.
1076
01:16:44,766 --> 01:16:47,102
En dat is het mooie ervan.
1077
01:16:50,689 --> 01:16:55,485
Witte mensen konden maar weinig doen
zonder beledigende vooroordelen.
1078
01:16:57,279 --> 01:17:01,908
Ik heb veel tijd besteed
aan het bestrijden van vooroordelen.
1079
01:17:01,992 --> 01:17:06,288
Ik was altijd in de verdediging,
net als bij basketbal.
1080
01:17:06,371 --> 01:17:08,206
Ik snakte naar wat aanvallends.
1081
01:17:10,584 --> 01:17:15,339
De evolutie die Russell doormaakte
is typerend voor veel zwarte mensen…
1082
01:17:15,422 --> 01:17:18,091
…die hard werkten en begonnen te denken…
1083
01:17:18,175 --> 01:17:22,721
…ik moet mijn platform gebruiken
om te protesteren tegen wat er gebeurt.
1084
01:17:24,139 --> 01:17:28,268
'Kan ik hier meer over zeggen
dan alleen maar presteren?'
1085
01:17:31,021 --> 01:17:37,110
Dit is het begin
van een grootschalige aanval…
1086
01:17:37,778 --> 01:17:41,657
…op het systeem van rassenscheiding
en discriminatie.
1087
01:17:42,366 --> 01:17:46,453
In 1963, toen de burgerrechtenbeweging
sterker werd…
1088
01:17:46,536 --> 01:17:49,331
…ging Russell zich steeds meer inzetten
voor de strijd.
1089
01:17:51,375 --> 01:17:54,461
Er is een grote demonstratie
en Russell leidt een mars…
1090
01:17:54,544 --> 01:17:57,798
…van Roxbury, een zwarte buurt,
naar Boston.
1091
01:18:19,111 --> 01:18:21,613
Een paar maanden later
zou op de Mall in Washington…
1092
01:18:21,697 --> 01:18:24,783
…de grootste mars
in de geschiedenis plaatsvinden.
1093
01:18:24,866 --> 01:18:27,119
MARS VOOR BANEN EN VRIJHEID
1094
01:18:27,202 --> 01:18:30,789
Ze kwamen met witte sympathisanten
uit alle windstreken.
1095
01:18:30,872 --> 01:18:34,543
Hun hoofddoel is gelijke burgerrechten.
1096
01:18:35,877 --> 01:18:40,507
Het zal rustig noch stil in Amerika zijn…
1097
01:18:40,590 --> 01:18:43,885
…tot aan de neger
zijn burgerrechten zijn verleend.
1098
01:18:45,178 --> 01:18:48,849
Bij de mars in Washington
verbleef ik in hetzelfde hotel…
1099
01:18:48,932 --> 01:18:51,059
…als dominee Martin Luther King.
1100
01:18:51,143 --> 01:18:53,895
We ontmoetten elkaar in de lobby,
spraken kort.
1101
01:18:53,979 --> 01:18:57,357
Hij nodigde me uit
om mee het podium op te gaan.
1102
01:18:57,441 --> 01:18:59,484
Ik weigerde respectvol.
1103
01:19:01,319 --> 01:19:05,949
De reden dat ik weigerde,
was dat ze een paar jaar hadden gewerkt…
1104
01:19:06,032 --> 01:19:09,870
…om dat in elkaar te zetten,
en ik had niets gedaan.
1105
01:19:09,953 --> 01:19:12,956
Het was niet juist
om het podium op te gaan…
1106
01:19:13,039 --> 01:19:15,834
…en te zeggen:
'Luister. Dit hebben we gedaan.'
1107
01:19:16,334 --> 01:19:17,878
Dus ik zat op de eerste rij.
1108
01:19:19,004 --> 01:19:22,174
We herinneren het ons als een picknick,
maar mensen waren doodsbang.
1109
01:19:22,924 --> 01:19:25,552
Ze hadden parachutisten rondom de stad.
1110
01:19:25,635 --> 01:19:29,222
Ze dachten dat het
een bloedbad zou worden.
1111
01:19:29,306 --> 01:19:32,017
Naar die mars gaan,
daar was moed voor nodig.
1112
01:19:33,894 --> 01:19:37,439
In het tijdperk
waarin Russell basketbalde…
1113
01:19:38,148 --> 01:19:40,275
…was de wereld in rep en roer.
1114
01:19:40,358 --> 01:19:44,821
Het ging niet om je baan
of je carrière kwijtraken…
1115
01:19:44,905 --> 01:19:46,823
…maar om je leven.
1116
01:19:46,907 --> 01:19:49,284
Ik werd bedreigd, mensen belden me.
1117
01:19:49,367 --> 01:19:53,288
Ze zeiden dat ze me zouden vermoorden,
mijn huis zouden opblazen.
1118
01:19:54,498 --> 01:19:57,375
Ik zei: 'Als mijn tijd komt,
ben ik er klaar voor.'
1119
01:19:57,459 --> 01:20:00,086
GETUIGENIS VAN EEN VERMOORDE MAN
1120
01:20:01,004 --> 01:20:05,675
Medgar Evers wijdde negen jaar van
zijn leven aan de strijd tegen racisme.
1121
01:20:05,759 --> 01:20:07,761
Hij is gesneuveld in de strijd.
1122
01:20:07,844 --> 01:20:11,181
37 jaar oud, een veteraan
uit de Tweede Wereldoorlog.
1123
01:20:11,264 --> 01:20:15,268
Een martelaar voor de zwarte strijd
om rassenscheiding te beëindigen.
1124
01:20:18,522 --> 01:20:21,441
Toen Medgar Evers werd neergeschoten…
1125
01:20:21,525 --> 01:20:27,072
…hielden we een herdenkingsdienst
voor hem in Boston.
1126
01:20:27,155 --> 01:20:30,033
Ik zat naast Charlie Evers, zijn broer.
1127
01:20:30,116 --> 01:20:33,537
Ik zei: 'Als ik ooit wat kan doen,
hier heb je mijn nummer.'
1128
01:20:34,246 --> 01:20:39,793
Hij belt me de volgende zomer en zegt:
'We hebben een morele tik gehad.
1129
01:20:39,876 --> 01:20:43,630
Kun je wat basketbalclinics geven
in Jackson, Mississippi?
1130
01:20:43,713 --> 01:20:47,050
Om te laten zien dat iemand van buitenaf
met ons begaan is.'
1131
01:20:50,053 --> 01:20:53,849
JACKSON, MISSISSIPPI
1132
01:20:53,932 --> 01:20:57,894
Mississippi in 1964,
dan hebben we het nog steeds…
1133
01:20:57,978 --> 01:21:01,731
…over bloedvergieten. Het was vreselijk.
1134
01:21:01,815 --> 01:21:05,527
Als de White Citizens' Council,
de Ku Klux Klan…
1135
01:21:05,610 --> 01:21:10,115
…en een of andere groep
voor het behoud van het blanke ras…
1136
01:21:10,198 --> 01:21:14,327
…ik ben de naam vergeten…
Zij willen hier niets mee te maken hebben.
1137
01:21:14,411 --> 01:21:16,079
Als zij hun zin krijgen…
1138
01:21:16,162 --> 01:21:19,374
Ze zeggen dat ze het niet erg vinden
om wat mensen te doden.
1139
01:21:19,457 --> 01:21:25,088
Charlie zegt tegen me:
'We laten je niets overkomen.'
1140
01:21:26,965 --> 01:21:28,091
Ik zei: 'Oké.'
1141
01:21:29,342 --> 01:21:33,471
Hij had aan teamgenoten verteld…
1142
01:21:33,555 --> 01:21:36,308
…dat hij naar Mississippi zou gaan.
1143
01:21:36,391 --> 01:21:39,561
Iemand zei: 'Dat is een gevaarlijke plek.'
1144
01:21:40,145 --> 01:21:46,109
Cousy of Sharman of iemand anders, zei:
'Komt goed, als je je maar gedeisd houdt.'
1145
01:21:46,192 --> 01:21:52,532
We hebben het hier over iemand
die net NBA-kampioen geworden is…
1146
01:21:53,033 --> 01:21:56,369
…MVP, 2 meter 8, zwart, sikje…
1147
01:21:56,453 --> 01:22:00,165
…die naar Mississippi gaat
en zich gedeisd moet houden?
1148
01:22:00,248 --> 01:22:03,043
Hij zei: 'Toen wist ik hoe laat het was.'
1149
01:22:06,755 --> 01:22:09,507
Mr Russell, wat komt u
in Mississippi doen?
1150
01:22:09,591 --> 01:22:13,136
Mr Evers vroeg me een paar dagen geleden
om langs te komen.
1151
01:22:13,219 --> 01:22:17,807
Ik ken hem al een tijdje,
dus dat doe ik graag.
1152
01:22:17,891 --> 01:22:21,227
Ik heb gevolgd wat hier gebeurt.
1153
01:22:21,311 --> 01:22:24,314
Dit is een groot onderdeel van mijn leven.
1154
01:22:26,441 --> 01:22:30,779
Een van mijn doelen hier is
om basketbalclinics te geven.
1155
01:22:30,862 --> 01:22:34,407
Denkt u dat uw aanwezigheid
de problemen zal verlichten?
1156
01:22:34,491 --> 01:22:37,827
Ik hoop het. Ik hoop het niet
erger te maken.
1157
01:22:37,911 --> 01:22:42,457
Denkt u dat blanke kinderen
gaan basketballen met zwarte kinderen?
1158
01:22:42,540 --> 01:22:46,962
Ik denk het wel. Waarom niet?
Mijn kinderen spelen met blanke kinderen.
1159
01:22:47,045 --> 01:22:48,838
Er is nog niemand gewond geraakt.
1160
01:22:50,048 --> 01:22:51,758
Leuk u te ontmoeten.
1161
01:22:52,550 --> 01:22:56,930
Russell gaf zijn clinics in Jackson,
ondanks doodsbedreigingen.
1162
01:22:57,013 --> 01:23:00,058
Omdat het te gevaarlijk was
om de stad uit te gaan…
1163
01:23:00,141 --> 01:23:03,228
…moest Russell zijn reis
naar Mississippi inkorten.
1164
01:23:03,311 --> 01:23:06,147
Toch was hij
het hol van de leeuw in gegaan…
1165
01:23:06,231 --> 01:23:09,943
…en had hij een publiek standpunt
ingenomen tegen rassenterreur.
1166
01:23:14,656 --> 01:23:18,201
De burgerrechtenbeweging van nu
is gestagneerd.
1167
01:23:18,284 --> 01:23:21,538
We zien over het hoofd
dat het onze verantwoordelijkheid is…
1168
01:23:21,621 --> 01:23:26,710
…om binnen twee of drie jaar ongedaan
te maken wat in drie eeuwen ontstond.
1169
01:23:26,793 --> 01:23:29,754
We moeten een heel denkproces
ongedaan maken…
1170
01:23:29,838 --> 01:23:33,383
…en hebben maar twee of drie jaar
om dat doel te bereiken.
1171
01:23:33,466 --> 01:23:37,345
Er moet meer begrip zijn
voor degenen die de strijd aangaan.
1172
01:23:37,429 --> 01:23:41,808
Het zijn de mensen, blank en zwart,
die het strijdtoneel dag en nacht bewonen…
1173
01:23:41,891 --> 01:23:45,979
…steeds opnieuw,
die de ware krijgers zijn.
1174
01:23:46,062 --> 01:23:49,566
Mensenrechten zijn net zo complex
als elk ander politiek probleem.
1175
01:23:49,649 --> 01:23:55,196
Maar waar we het over eens kunnen zijn,
is dat het probleem opgelost moet worden.
1176
01:24:02,996 --> 01:24:07,959
Te midden van de culturele onrust wachtte
de Celtics een kolossale verandering.
1177
01:24:09,210 --> 01:24:12,130
Bob Cousy, de Houdini van het hardhout…
1178
01:24:12,213 --> 01:24:17,260
…aanvoerder en populairste speler,
maakte zich op voor zijn laatste seizoen.
1179
01:24:19,054 --> 01:24:21,181
VAARWEL BOB COUSY
1180
01:24:21,264 --> 01:24:25,643
In het jaar dat Cousy stopte,
zei hij: 'Dit is mijn laatste jaar.'
1181
01:24:25,727 --> 01:24:28,730
We wilden dat dat een kampioensjaar werd.
1182
01:24:29,606 --> 01:24:34,861
Het seizoen 1962-1963
was een ode aan Bob Cousy…
1183
01:24:34,944 --> 01:24:38,281
…met eerbetonen in elke stad
waar de Celtics speelden.
1184
01:24:38,364 --> 01:24:40,241
Er hingen overal spandoeken.
1185
01:24:40,325 --> 01:24:43,453
'We houden van je, Cousy.'
'We gaan je missen, Cous.'
1186
01:24:44,245 --> 01:24:47,165
We hoopten dat Cousy
kon stoppen als winnaar.
1187
01:24:47,248 --> 01:24:51,252
Ik wilde het kampioenschap misschien wel
net zo graag als het eerste.
1188
01:24:52,504 --> 01:24:57,258
Het team deed er alles aan om Cousy
nog een kampioenschap te bezorgen.
1189
01:24:57,342 --> 01:24:58,968
Ze haalden de finals…
1190
01:24:59,052 --> 01:25:02,347
…waar een bekende, boze tegenstander
hen opwachtte.
1191
01:25:03,014 --> 01:25:08,269
De Celtics gaan voor een ongekende
vijfde wereldtitel op rij.
1192
01:25:08,353 --> 01:25:11,648
De Celtics wisten het in Boston niet
af te maken.
1193
01:25:11,731 --> 01:25:16,027
Ze gingen met een voorsprong van 3-2
naar Los Angeles voor wedstrijd zes.
1194
01:25:17,153 --> 01:25:19,823
Het was heftig door de omstandigheden.
1195
01:25:19,906 --> 01:25:24,327
Mijn laatste jaar, het einde
van een carrière, het wereldkampioenschap.
1196
01:25:25,620 --> 01:25:28,873
Als Cousy al nerveus was
over zijn laatste wedstrijd…
1197
01:25:28,957 --> 01:25:30,416
…was dat niet te merken.
1198
01:25:31,501 --> 01:25:33,253
Cousy slaat naar Russell.
1199
01:25:34,712 --> 01:25:37,715
Lange pass naar Sanders. Wat een actie.
1200
01:25:38,716 --> 01:25:43,304
Cousy speelde een sterke eerste helft
en gaf de Celtics een flinke voorsprong.
1201
01:25:44,514 --> 01:25:47,851
Het einde van de eerste helft,
met de score…
1202
01:25:47,934 --> 01:25:50,937
De Celtics-machine,
geperfectioneerd door Cousy en Russell…
1203
01:25:51,020 --> 01:25:54,274
…in de voorafgaande zeven jaar,
werkte probleemloos.
1204
01:25:55,191 --> 01:25:57,318
Krebs bewaakt Russell en Baylor…
1205
01:25:57,819 --> 01:26:01,990
In het begin van het vierde kwart,
met een voorsprong van 92-83…
1206
01:26:02,073 --> 01:26:03,158
…gaat Cousy neer.
1207
01:26:04,784 --> 01:26:06,035
Cousy is geblesseerd.
1208
01:26:06,119 --> 01:26:09,622
Hij lijkt zijn linkerenkel
te hebben bezeerd.
1209
01:26:09,706 --> 01:26:13,168
Dit kan een verpletterende klap zijn
voor de Boston Celtics.
1210
01:26:13,251 --> 01:26:15,920
Mijn eerste ernstige blessure
in 13 jaar tijd.
1211
01:26:16,004 --> 01:26:19,090
Ik wilde het zo graag afmaken.
1212
01:26:19,174 --> 01:26:23,469
Het lijkt een zeer ernstige blessure,
zoals hij nu van…
1213
01:26:23,553 --> 01:26:27,557
We wisten allemaal dat we zonder Cousy
problemen zouden krijgen.
1214
01:26:29,184 --> 01:26:31,686
West gaat door het midden en scoort.
1215
01:26:33,688 --> 01:26:36,232
Russell bewaakt Baylor,
maar Baylor scoort.
1216
01:26:38,109 --> 01:26:41,779
Zonder Bob Cousy
raakten we ons ritme kwijt.
1217
01:26:41,863 --> 01:26:43,948
Ze maakten ons in.
1218
01:26:44,949 --> 01:26:47,493
We wisten dat zij beter waren…
1219
01:26:47,577 --> 01:26:50,663
…maar we dachten te gaan winnen.
We maakten kans.
1220
01:26:53,833 --> 01:26:56,419
Red Auerbach loopt te ijsberen.
1221
01:26:57,962 --> 01:27:02,258
Met nog maar vier minuten te gaan
stonden de Celtics slechts één punt voor…
1222
01:27:02,342 --> 01:27:04,469
…toen het ongelooflijke gebeurde.
1223
01:27:06,429 --> 01:27:08,306
Bob Cousy komt terug.
1224
01:27:08,932 --> 01:27:14,479
Buddy LeRoux, onze beroemde trainer,
koelde tot ik vond dat ik terug kon…
1225
01:27:14,562 --> 01:27:16,522
…om de wedstrijd uit te spelen.
1226
01:27:19,108 --> 01:27:22,362
De weer opgepepte Celtics
hebben een stevige voorsprong.
1227
01:27:24,572 --> 01:27:27,867
In de laatste seconden had Cousy de bal.
1228
01:27:28,368 --> 01:27:31,579
Nog even.
Cousy gooit hem hoog in de lucht…
1229
01:27:31,663 --> 01:27:36,125
…en de Boston Celtics zijn wereldkampioen.
De wedstrijd zit erop.
1230
01:27:41,798 --> 01:27:44,842
Hun zesde kampioenschap
in zeven seizoenen.
1231
01:27:44,926 --> 01:27:50,682
Ik heb veel geluk gehad in mijn 13 jaar
en God heeft mijn laatste wens vervuld.
1232
01:27:50,765 --> 01:27:53,810
Wat een einde.
1233
01:27:53,893 --> 01:27:55,228
Geweldig.
1234
01:27:55,895 --> 01:28:00,483
Ik heb Cousy altijd als
een bijna perfecte teamgenoot beschouwd.
1235
01:28:01,442 --> 01:28:05,780
Dat ik Russ knuffelde… Je wil je vreugde
delen met iemand dicht bij je.
1236
01:28:09,742 --> 01:28:13,246
In dit opzicht kan ik zeggen
dat als ik het opnieuw moest doen…
1237
01:28:13,329 --> 01:28:16,916
…ik het nergens anders
zou willen doen dan in Boston.
1238
01:28:25,383 --> 01:28:30,138
Er is me dit jaar vaak gevraagd
wat ik het meest zal gaan missen.
1239
01:28:30,847 --> 01:28:34,475
Toen Cous stopte,
en z'n speech gaf, en hij brak…
1240
01:28:34,559 --> 01:28:36,519
…en iedereen begon te huilen…
1241
01:28:37,520 --> 01:28:38,771
We houden van je, Cous.
1242
01:28:44,152 --> 01:28:48,573
Iemand riep: 'We houden van je, Cous.'
Dat was een prachtig moment.
1243
01:28:48,656 --> 01:28:53,536
Ik zei tegen Red, die stond naast me:
'Die onzin gaat mij niet gebeuren.'
1244
01:28:58,624 --> 01:29:03,629
De vriendschap was speciaal, maar beperkt,
en ik had te veel respect voor hem…
1245
01:29:03,713 --> 01:29:08,176
…om meegezogen te worden in de jaloezie
die anderen graag tussen ons zagen.
1246
01:29:08,259 --> 01:29:11,429
Toch had ik nooit
een hechte band met Cousy.
1247
01:29:11,512 --> 01:29:13,681
Er is gewoon te veel concurrentiedruk…
1248
01:29:13,765 --> 01:29:19,187
…in de profsport om je hoop en angsten
te delen met iemand in dezelfde branche.
1249
01:29:20,980 --> 01:29:24,901
Voor Russell werden
de angsten groter dan de hoop.
1250
01:29:24,984 --> 01:29:28,071
Hij was gefrustreerd
op het gebied van de burgerrechten…
1251
01:29:28,154 --> 01:29:30,782
…en vroeg zich af
of het spel iets toevoegde.
1252
01:29:31,824 --> 01:29:34,952
Ik werd geconfronteerd
met de eindeloze zoektocht…
1253
01:29:35,036 --> 01:29:38,915
…die alle zwarte mannen moeten doorgaan
voor hun man-zijn.
1254
01:29:42,210 --> 01:29:43,961
Maar ik was wereldkampioen.
1255
01:29:46,130 --> 01:29:47,632
De druk bleef.
1256
01:29:47,715 --> 01:29:51,594
Er moesten wedstrijden gespeeld worden.
Er wachtten tegenstanders.
1257
01:29:53,012 --> 01:29:58,643
Er komt in Boston een man naar me toe:
Wat gaan jullie nu zonder Cousy doen?'
1258
01:30:00,478 --> 01:30:06,025
Ik zei: 'Nou, dat wordt moeilijk,
we moeten ons aanpassen.
1259
01:30:06,109 --> 01:30:11,155
Maar doe jezelf een plezier
en bel de Boston Globe of WBZ…
1260
01:30:11,239 --> 01:30:15,576
…en vraag wie de afgelopen drie jaar
de MVP was.'
1261
01:32:01,057 --> 01:32:06,062
Ondertiteld door: Femke van den Tillaer