1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX
2
00:00:06,548 --> 00:00:09,509
Chào buổi sáng. Ông tự giới thiệu nhé?
Nói về chức vụ của ông đi.
3
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX
4
00:00:09,509 --> 00:00:14,055
Homero Gómez González, chủ tịch
kiêm ủy viên thành phố El Rosario,
5
00:00:14,055 --> 00:00:15,932
nơi có khu bảo tồn lớn nhất thế giới.
6
00:00:34,159 --> 00:00:36,619
Sau hành trình dài hai tháng,
7
00:00:36,619 --> 00:00:38,538
ta sẽ được thấy chúng bay!
8
00:00:39,205 --> 00:00:42,208
Những nàng dâu mặt trời.
Loài bướm du hành.
9
00:00:42,876 --> 00:00:46,838
Di sản thế giới.
Linh hồn của những người đã khuất!
10
00:00:47,422 --> 00:00:50,258
Tới thăm đi! Kỳ quan thế giới đấy!
11
00:00:53,470 --> 00:00:54,304
Nhìn chúng đi!
12
00:00:55,472 --> 00:00:56,306
Quá đẹp!
13
00:01:00,935 --> 00:01:03,271
Tổng Chưởng lý Michoacán
đã ban hành lệnh tìm kiếm
14
00:01:03,271 --> 00:01:06,983
sau khi nhà hoạt động
Homero Gómez González mất tích.
15
00:01:06,983 --> 00:01:08,860
Ông được nhìn thấy lần cuối hôm thứ Hai
16
00:01:08,860 --> 00:01:11,446
khi đang dự
một cuộc họp ở làng El Soldado.
17
00:01:11,446 --> 00:01:16,034
Mà trường hợp Homero chỉ là một trong số
800 nhà hoạt động từng bị dọa giết.
18
00:01:16,034 --> 00:01:19,954
Hôm nay, gia đình ông, ngôi làng quê ông,
và có lẽ là cả đàn bướm,
19
00:01:19,954 --> 00:01:23,625
đều muốn biết
Homero Gómez đã gặp chuyện gì rồi.
20
00:01:29,464 --> 00:01:32,884
Một trong những màn trình diễn
vào loại ngoạn mục nhất trên Trái Đất.
21
00:01:32,884 --> 00:01:36,513
{\an8}Nhưng khu bảo tồn của chúng
lại đang sắp sửa biến mất.
22
00:01:37,555 --> 00:01:41,726
{\an8}Số lượng bướm chúa đã giảm 22%
23
00:01:41,726 --> 00:01:44,020
{\an8}so với năm ngoái.
24
00:01:44,020 --> 00:01:47,398
Thông lớn và linh sam Oyamel
đang bị tàn phá
25
00:01:47,398 --> 00:01:50,318
bởi việc trồng
các sản phẩm lợi nhuận cao như bơ.
26
00:01:51,319 --> 00:01:55,949
Michoacán ngày càng trở thành chiến trường
của một tập hợp các nhóm tội phạm.
27
00:01:55,949 --> 00:01:58,493
Chúng đã rẽ nhánh
từ buôn bán ma túy xuyên quốc gia
28
00:01:58,493 --> 00:02:02,580
sang một thứ dễ hơn nhiều
là tấn công nền kinh tế địa phương.
29
00:02:02,580 --> 00:02:06,251
Một ngàn bảy trăm ba mươi ba
nhà bảo vệ môi trường
30
00:02:06,251 --> 00:02:08,837
đã bị sát hại trong 10 năm qua.
31
00:02:08,837 --> 00:02:12,715
Sáu mươi tám phần trăm trong số họ
là ở Mỹ La-tinh.
32
00:02:12,715 --> 00:02:17,303
{\an8}Mexico có số vụ sát hại
nhà hoạt động vì môi trường cao nhất.
33
00:02:21,307 --> 00:02:28,231
NGƯỜI BẢO VỆ LOÀI BƯỚM CHÚA
34
00:02:29,274 --> 00:02:30,567
Lấy bằng xong,
35
00:02:30,567 --> 00:02:33,778
anh tôi trở thành một trong những
chuyên gia đầu tiên ở cộng đồng này.
36
00:02:33,778 --> 00:02:35,488
EL ROSARIO
MICHOACÁN, MEXICO
37
00:02:35,488 --> 00:02:37,907
Anh ấy là sinh viên giỏi.
38
00:02:37,907 --> 00:02:41,161
Anh ấy luôn được điểm cao.
39
00:02:41,161 --> 00:02:44,247
Nên dân địa phương ở đây, những nông dân,
họ kỳ vọng ở anh ấy lắm,
40
00:02:44,247 --> 00:02:47,375
họ tin anh ấy sẽ dùng kỹ năng của mình
để giúp họ.
41
00:02:48,835 --> 00:02:53,256
{\an8}Đó là lúc anh ấy bắt đầu tham gia xử lý
các vấn đề về môi trường
42
00:02:53,256 --> 00:02:54,632
{\an8}và bướm chúa.
43
00:02:54,632 --> 00:02:55,550
{\an8}EM TRAI HOMERO
44
00:02:55,550 --> 00:02:56,593
TRUNG TÂM EL ROSARIO
45
00:02:56,593 --> 00:03:01,055
Chúng được gọi là các khu bảo tồn
vì đó là nơi hàng triệu con bướm chết.
46
00:03:01,055 --> 00:03:03,808
Con đực chết đi khi con bướm cái quay về
47
00:03:03,808 --> 00:03:06,019
Mỹ và Canada để đẻ trứng.
48
00:03:06,019 --> 00:03:10,607
Nhiều con bướm còn chết, có thể do bị chim
và các loài gặm nhấm ăn hoặc do lạnh,
49
00:03:10,607 --> 00:03:14,444
do kiệt sức và do băng giá.
Thế nên đây được gọi là khu bảo tồn.
50
00:03:16,529 --> 00:03:19,657
Anh ấy ngày càng tích cực tham gia
với vai trò cố vấn.
51
00:03:19,657 --> 00:03:23,036
Câu chuyện của anh ấy bắt đầu từ đó,
bạn hiểu chứ?
52
00:03:23,036 --> 00:03:24,412
Sự nghiệp của anh ấy.
53
00:03:28,291 --> 00:03:30,793
Ngày nào chúng tôi
cũng trông chừng các khu rừng.
54
00:03:30,793 --> 00:03:34,547
Chúng tôi có hơn 1.000 mảnh đất canh tác.
Giờ chúng tôi trồng cây.
55
00:03:34,547 --> 00:03:37,383
Nên nơi này sẽ luôn được an toàn,
56
00:03:37,383 --> 00:03:40,553
nhưng chúng tôi phải nỗ lực
để bảo vệ bướm chúa,
57
00:03:40,553 --> 00:03:44,474
một trong các
kỳ quan thiên nhiên của Mexico.
58
00:03:47,560 --> 00:03:49,687
Homero thích pha trò.
59
00:03:49,687 --> 00:03:52,941
Nhưng anh ấy cũng cực kỳ tình cảm.
60
00:03:53,942 --> 00:03:57,946
Anh ấy thường ôm các con anh ấy
và bảo chúng là anh ấy rất yêu chúng.
61
00:04:01,741 --> 00:04:04,244
Hồi bé Homero chào đời, anh ấy vui lắm.
62
00:04:08,915 --> 00:04:13,127
{\an8}Tôi sinh con xong, anh ấy bảo: "Muốn gì
thì cứ nói với anh". Tôi hỏi anh ấy lý do.
63
00:04:13,127 --> 00:04:16,339
{\an8}Anh ấy đáp: "Anh muốn cảm ơn em
đã cho anh một đứa con trai".
64
00:04:16,339 --> 00:04:18,091
{\an8}VỢ HOMERO
65
00:04:19,592 --> 00:04:21,302
Hồi đó chúng tôi hạnh phúc lắm.
66
00:04:21,302 --> 00:04:23,680
Ta cần có cây thì bướm mới sống được.
67
00:04:23,680 --> 00:04:25,723
Thế giờ bướm sẽ đậu ở đâu?
68
00:04:25,723 --> 00:04:27,558
Bố tôi là người vui vẻ.
69
00:04:30,019 --> 00:04:34,107
Những kỷ niệm hồi bé của tôi với bố
là những lần được vào rừng đi dạo.
70
00:04:35,692 --> 00:04:38,987
{\an8}Tôi chơi với lũ bướm.
Chúng thường bay sát tôi đến nỗi...
71
00:04:38,987 --> 00:04:39,988
{\an8}CON TRAI HOMERO
72
00:04:39,988 --> 00:04:43,032
{\an8}...tôi định sờ vào chúng
nhưng chúng không để tôi sờ.
73
00:04:43,866 --> 00:04:48,538
Bố thường chụp ảnh lũ bướm
kể cả lúc chúng đang nấp sâu trong cây.
74
00:04:53,918 --> 00:04:57,797
Sáng nay có hàng trăm con bướm đang bay
75
00:04:58,756 --> 00:05:02,719
vì chúng đang tạo thành rất nhiều bầy,
sáng nay tôi vừa nhìn thấy.
76
00:05:02,719 --> 00:05:04,929
Chúng tôi tới xem chúng bây giờ đây.
77
00:05:09,142 --> 00:05:14,397
Ông ấy là lãnh đạo cộng đồng của mình,
một khu vực có đất do cộng đồng sở hữu.
78
00:05:15,606 --> 00:05:17,567
Khu vực đó rất phong phú về rừng.
79
00:05:17,567 --> 00:05:19,235
Dồi dào về nước.
80
00:05:19,235 --> 00:05:23,197
Cây cối mọc rất nhanh.
Nhưng đó cũng là một vùng rất nghèo.
81
00:05:24,782 --> 00:05:30,830
Homero đã trở thành người chịu trách nhiệm
thúc đẩy sự bảo vệ khu bảo tồn bướm chúa.
82
00:05:42,258 --> 00:05:44,844
Có một con hươu con đang ngủ ở đây,
83
00:05:45,428 --> 00:05:47,347
trong rừng bướm chúa.
84
00:05:49,390 --> 00:05:52,226
Nó tự ngụy trang bằng cành cây.
85
00:05:52,226 --> 00:05:54,228
Tôi tìm thấy nó đang ngủ say.
86
00:05:55,355 --> 00:05:56,522
Một con hươu con.
87
00:05:57,190 --> 00:05:58,399
Giờ đang là mùa
88
00:05:59,734 --> 00:06:01,110
đẻ hươu nai.
89
00:06:02,862 --> 00:06:05,198
Khu bảo tồn bướm chúa ở Michoacán
90
00:06:05,198 --> 00:06:07,075
sẽ mở cửa công khai
91
00:06:07,075 --> 00:06:10,244
để chào đón hàng ngàn du khách
đến ngày 31 tháng Ba.
92
00:06:10,244 --> 00:06:12,205
Sở du lịch bang
93
00:06:12,205 --> 00:06:15,208
lưu ý dự kiến sẽ có 225.000 du khách,
94
00:06:15,208 --> 00:06:16,834
cả trong và ngoài nước,
95
00:06:16,834 --> 00:06:19,629
tới các khu bảo tồn Rosario
và Sierra Chincua.
96
00:06:19,629 --> 00:06:21,547
BA TRĂM MÉT NỮA CÓ BƯỚM
97
00:06:25,426 --> 00:06:27,220
Đẹp quá.
98
00:06:27,220 --> 00:06:31,224
Tôi đang rơm rớm đây. Một trong những cảnh
đẹp nhất tôi từng thấy.
99
00:06:31,224 --> 00:06:35,436
Xem ảnh thôi là chưa đủ.
Chúng tôi sẽ cố gắng quay đẹp nhất có thể.
100
00:06:36,062 --> 00:06:39,399
Thật sự là... tuyệt đẹp.
101
00:06:41,401 --> 00:06:46,155
{\an8}Bên cạnh du lịch, lũ bướm thực chất
còn trở thành một nguồn lực quan trọng
102
00:06:46,155 --> 00:06:50,118
{\an8}để hỗ trợ cộng đồng này. Homero đã thành
một phần quan trọng trong công cuộc đó.
103
00:06:50,785 --> 00:06:53,371
Hồi đầu, bố hay đăng ảnh bố chụp
cùng loài bướm đó
104
00:06:53,371 --> 00:06:55,373
rồi viết kèm giải thích lên Facebook.
105
00:06:55,873 --> 00:06:59,043
Về sau thì bố nhờ tôi quay phim cho bố.
106
00:06:59,043 --> 00:07:00,336
El Rosario xin chào...
107
00:07:00,336 --> 00:07:02,922
Lúc đầu bố quay lỗi nhiều lắm.
108
00:07:03,423 --> 00:07:05,758
Bố hay bảo: "Cắt. Lại từ đầu đi".
109
00:07:05,758 --> 00:07:08,219
Chúng tôi còn nghĩ ra cả dấu hiệu riêng.
110
00:07:08,219 --> 00:07:11,222
Bố sẽ ra hiệu
xong tôi sẽ bắt đầu quay phim.
111
00:07:11,222 --> 00:07:15,935
Hôm nay tôi đang cùng có mặt tại đây
với bướm chúa, một kỳ quan thiên nhiên.
112
00:07:15,935 --> 00:07:19,313
Được biết với cái tên lữ khách,
những nàng dâu mặt trời, di sản thế giới.
113
00:07:19,313 --> 00:07:21,065
Chúng tôi xin mời các bạn tới xem.
114
00:07:21,065 --> 00:07:24,026
Chúng tôi mở cửa mỗi ngày
từ tám tới năm giờ đến hết tháng Ba.
115
00:07:24,026 --> 00:07:25,903
Bố có rất nhiều sách về bướm chúa,
116
00:07:25,903 --> 00:07:29,031
về cuộc sống của chúng,
về hành trình đi từ Canada của chúng.
117
00:07:29,031 --> 00:07:31,033
Bố từng sang Canada để xem bướm.
118
00:07:32,785 --> 00:07:34,954
Bố đã thu thập được rất nhiều thông tin.
119
00:07:34,954 --> 00:07:38,791
Bố gần như biết hết
mọi thứ cần biết về chúng.
120
00:07:50,219 --> 00:07:53,556
{\an8}Rất dễ hiểu tại sao người ta lại đam mê,
121
00:07:53,556 --> 00:07:56,309
{\an8}say đắm, nhiệt huyết
với loài bướm đó đến vậy,
122
00:07:56,309 --> 00:07:59,103
bởi nó làm được
việc mà ta gọi là bất khả thi.
123
00:08:00,229 --> 00:08:05,193
Loài côn trùng đó đã xâm nhập được
vào rất nhiều xã hội, rất nhiều bầy nhóm.
124
00:08:05,193 --> 00:08:08,237
Những con bướm đó
là biểu tượng của sự bất khả thi,
125
00:08:08,237 --> 00:08:09,822
của những giấc mơ.
126
00:08:09,822 --> 00:08:12,783
Có rất nhiều liên hệ
tới khái niệm biến đổi,
127
00:08:12,783 --> 00:08:15,328
sự kiên cường, tính khả thi và tương lai.
128
00:08:15,995 --> 00:08:18,873
Và cái ý tưởng rằng
có nhiều hơn một ngôi nhà.
129
00:08:18,873 --> 00:08:23,252
{\an8}Đó là điều tôi nghe được từ các nhóm di cư
mà tôi làm việc cùng ở phía Bắc nước Mỹ.
130
00:08:23,753 --> 00:08:25,213
Không có giấy tờ!
131
00:08:25,213 --> 00:08:26,714
Không sợ!
132
00:08:26,714 --> 00:08:28,591
- Không có giấy tờ!
- Không sợ!
133
00:08:28,591 --> 00:08:30,176
Không có giấy tờ!
134
00:08:30,176 --> 00:08:33,679
Có nét tương đồng giữa trải nghiệm,
135
00:08:33,679 --> 00:08:37,934
sức chịu đựng của loài bướm du mục đó
và những con người hay dịch chuyển.
136
00:08:44,732 --> 00:08:45,775
Đồng thời,
137
00:08:45,775 --> 00:08:50,363
loài bướm đó còn được coi là
người vận chuyển linh hồn của tổ tiên
138
00:08:50,363 --> 00:08:52,573
trong các nền văn hóa Trung Mexico.
139
00:08:54,200 --> 00:08:58,996
Loài bướm đó đưa họ hàng của họ
tới các lễ hội Mexico,
140
00:08:58,996 --> 00:09:02,667
kết hợp giữa những truyền thống
của tổ tiên và hiện đại.
141
00:09:04,377 --> 00:09:07,713
Trong bối cảnh đó, điều tôi thấy thú vị
142
00:09:07,713 --> 00:09:10,716
là cách nó kết nối
với những thế giới tưởng tượng.
143
00:09:14,303 --> 00:09:19,684
Do vậy, loài bướm đó đã đạt được điều mà
các sinh vật khác còn chẳng dám nghĩ tới.
144
00:09:20,726 --> 00:09:22,436
Bắt đầu từ quả trứng đi.
145
00:09:22,436 --> 00:09:26,899
Bướm chúa đẻ trứng dưới lá cây bông tai.
146
00:09:27,817 --> 00:09:32,655
Loài cây này cũng di cư từ phương Nam
lên phương Bắc từ hàng ngàn năm trước.
147
00:09:33,155 --> 00:09:35,866
Nó là cây ký chủ duy nhất của bướm chúa.
148
00:09:42,790 --> 00:09:46,294
Sâu bướm tạo ra
thứ được gọi là kén hoặc nhộng.
149
00:09:47,211 --> 00:09:49,839
Các nội tạng từng thuộc về sâu bướm
150
00:09:49,839 --> 00:09:51,549
bắt đầu biến thành cánh.
151
00:09:57,722 --> 00:10:00,891
Sau đó, nó chui ra
thành một con bướm trưởng thành,
152
00:10:00,891 --> 00:10:02,059
thành bướm chúa.
153
00:10:05,563 --> 00:10:08,608
Một con bướm chúa sinh ra ở Canada
154
00:10:09,191 --> 00:10:11,360
sẽ đi tìm một hồ nước
155
00:10:11,360 --> 00:10:13,654
nhằm hưởng lợi từ các luồng gió
156
00:10:13,654 --> 00:10:16,240
sẽ giúp đẩy nó lên cao và dễ bay hơn.
157
00:10:16,240 --> 00:10:18,826
KI-LÔ-MÉT
158
00:10:18,826 --> 00:10:22,204
{\an8}Một trong những cuộc di cư
ngoạn mục nhất trên thế giới.
159
00:10:22,204 --> 00:10:23,205
{\an8}ONTARIO, CANADA
160
00:10:23,205 --> 00:10:26,751
Hàng chục triệu con bướm chúa
sẽ rời khỏi nước Mỹ và miền Nam Canada,
161
00:10:26,751 --> 00:10:29,879
để tới tận
những dãy núi phía của Michoacán.
162
00:10:31,505 --> 00:10:35,718
{\an8}HỒ ERIE
BIÊN GIỚI CANADA - MỸ
163
00:10:35,718 --> 00:10:37,970
{\an8}Bướm chúa đang di cư về phía Nam.
164
00:10:37,970 --> 00:10:41,265
{\an8}Nên bạn có thể sẽ thấy
nhiều bướm chúa hơn bình thường trên trời.
165
00:10:41,265 --> 00:10:42,767
KI-LÔ-MÉT
166
00:10:42,767 --> 00:10:44,560
{\an8}TÂY VIRGINIA, MỸ
167
00:10:44,560 --> 00:10:47,021
{\an8}Cuộc di cư kỳ diệu của bướm chúa
168
00:10:47,021 --> 00:10:50,650
đã khởi động, hướng tới
ngôi nhà mùa đông của chúng ở Mexico.
169
00:10:50,650 --> 00:10:52,818
May cho ta,
chúng sẽ dừng lại đây để nghỉ ngơi.
170
00:10:53,778 --> 00:10:56,113
Chúng sẽ băng qua
nơi ta gọi là vùng Trung Tây.
171
00:10:56,822 --> 00:11:00,159
{\an8}Và bạn sẽ thấy chúng bay cao
trên bầu trời ngay bên trên Oklahoma,
172
00:11:00,159 --> 00:11:02,578
{\an8}nơi được coi là
siêu cao tốc dành cho bướm chúa.
173
00:11:02,578 --> 00:11:03,496
{\an8}OKLAHOMA, MỸ
174
00:11:04,080 --> 00:11:06,832
Bướm đã được trông thấy
khắp miền Trung Texas.
175
00:11:06,832 --> 00:11:10,753
Ta sắp thấy còn nhiều bướm hơn nữa
di chuyển qua khu vực của ta.
176
00:11:11,462 --> 00:11:15,049
{\an8}Ở sa mạc, chúng có thể sẽ gặp khó khăn.
177
00:11:15,049 --> 00:11:19,011
{\an8}Đấy là thời điểm gian nan với loài bướm đó
bởi chúng bay đã nhiều ngày rồi.
178
00:11:21,514 --> 00:11:24,892
Chúng sẽ băng qua các cơ sở hạ tầng
có thể phức tạp như những cây cầu.
179
00:11:25,476 --> 00:11:27,436
{\an8}HIDALGO, MEXICO
180
00:11:27,436 --> 00:11:28,813
{\an8}KI-LÔ-MÉT
181
00:11:28,813 --> 00:11:33,234
Hành trình đi qua đoạn đường cuối cùng
ở Mexico sẽ rất mệt mỏi,
182
00:11:33,234 --> 00:11:35,236
{\an8}một phần là vì không có nước,
183
00:11:35,236 --> 00:11:39,782
{\an8}phần nữa là vì thực vật khan hiếm.
Chẳng còn cây bông tai nên sẽ ít mật hơn.
184
00:11:41,158 --> 00:11:42,827
Đúng ngày tới nơi dự kiến của chúng...
185
00:11:42,827 --> 00:11:44,537
EL ROSARIO
MICHOACÁN, MEXICO
186
00:11:44,537 --> 00:11:47,873
...bướm chúa đang bay qua
các khu rừng Oyamel ở Michoacán.
187
00:11:47,873 --> 00:11:50,626
Những đàn bướm đầu tiên
đang từ miền Nam Canada tới,
188
00:11:50,626 --> 00:11:53,170
đã băng qua Mỹ sang tận Mexico.
189
00:11:54,130 --> 00:11:56,173
Chúng tới khu bảo tồn bướm chúa
190
00:11:56,757 --> 00:12:00,678
rồi đến đúng khu rừng Oyamel
191
00:12:00,678 --> 00:12:03,639
nơi tổ tiên của chúng sinh ra.
192
00:12:03,639 --> 00:12:05,725
Tại đó, chúng sẽ tạm nghỉ.
193
00:12:06,559 --> 00:12:07,643
Chúng mệt rồi.
194
00:12:08,227 --> 00:12:09,937
Chúng đã bay hàng tháng trời,
195
00:12:10,646 --> 00:12:12,314
qua hàng ngàn cây số,
196
00:12:13,190 --> 00:12:15,359
có lẽ là chẳng được ăn hay uống gì.
197
00:12:15,359 --> 00:12:17,653
Loài bướm đó sẽ nghỉ sinh sản,
198
00:12:17,653 --> 00:12:20,030
tạo thành thứ ta gọi là đàn.
199
00:12:20,573 --> 00:12:23,951
Tự chúng sẽ không sống sót nổi
do điều kiện thời tiết.
200
00:12:28,372 --> 00:12:30,833
{\an8}Chúng tôi đã mở cửa từ 19 tháng Mười Một.
201
00:12:30,833 --> 00:12:31,917
HOMERO GÓMEZ 2017
202
00:12:31,917 --> 00:12:34,545
{\an8}Mùa năm nay đang rất thành công.
Khách đang tới rất đông.
203
00:12:34,545 --> 00:12:37,047
{\an8}Hôm qua chúng tôi đón 1.300 khách,
hôm kia là 1.000.
204
00:12:37,047 --> 00:12:39,216
Người ta đang tới.
Chúng tôi đang làm rất tốt.
205
00:12:39,216 --> 00:12:42,553
Chúng tôi dự kiến
đón 180.000 khách du lịch mùa năm nay.
206
00:12:45,389 --> 00:12:48,851
Các cộng đồng chăm sóc rừng của họ
vì đó là nhà của họ.
207
00:12:48,851 --> 00:12:51,645
Họ tận dụng rừng của họ,
kế sinh nhai của họ,
208
00:12:51,645 --> 00:12:53,564
như các loài khác.
209
00:12:54,398 --> 00:12:59,111
Khi có sự thay đổi trong việc sử dụng
ở địa phương do nhu cầu bên ngoài
210
00:12:59,111 --> 00:13:02,573
thì cánh cửa được mở ra
cho các hạng mục và sinh vật khác
211
00:13:02,573 --> 00:13:05,659
có thể gây hại cho cộng đồng con người
212
00:13:05,659 --> 00:13:08,496
và cho khu rừng,
hoặc ở đây, là cho lũ bướm.
213
00:13:17,254 --> 00:13:21,258
Michoacán rất giàu tài nguyên thiên nhiên.
Nó có đủ kiểu khí hậu.
214
00:13:21,258 --> 00:13:25,262
Nhưng phía Đông thì đặc biệt giàu gỗ.
215
00:13:25,262 --> 00:13:28,307
Nó giàu cả khoáng chất nữa.
216
00:13:29,683 --> 00:13:32,812
Michoacán là một trong các bang
nguy hiểm nhất Mexico,
217
00:13:32,812 --> 00:13:37,983
nơi các băng đảng ma túy đụng độ
thường xuyên, gây ra tỷ lệ án mạng kỷ lục.
218
00:13:38,651 --> 00:13:42,488
Riêng ở Michoacán, chúng tôi
đã xác định được 14 nhóm tội phạm.
219
00:13:42,488 --> 00:13:44,657
Đó mới chỉ là số được ghi nhận.
220
00:13:44,657 --> 00:13:46,700
Lực lượng đặc nhiệm Michoacán!
221
00:13:46,700 --> 00:13:47,743
Băng Correas.
222
00:13:48,369 --> 00:13:49,912
Băng Pájaros de la Sierra.
223
00:13:50,496 --> 00:13:52,206
Băng Gia đình Michoacán Mới.
224
00:13:52,915 --> 00:13:53,916
Băng Viagras.
225
00:13:54,583 --> 00:13:57,962
Và băng United Cartels.
Cùng hai nhóm tội phạm quy mô lớn,
226
00:13:57,962 --> 00:14:00,089
Băng Jalisco New Generation Cartel
227
00:14:00,089 --> 00:14:03,342
và băng Sinaloa Cartel,
có nhiều đồng minh địa phương.
228
00:14:03,342 --> 00:14:08,180
Ở đây có vấn nạn buôn bán
từ vũ khí cho đến ma túy.
229
00:14:08,722 --> 00:14:11,267
Một phần đáng kể
thu nhập của các băng đảng
230
00:14:11,267 --> 00:14:14,186
đến từ việc sản xuất ma túy đá
231
00:14:14,186 --> 00:14:16,480
và mở các phòng thí nghiệm ma túy.
232
00:14:21,151 --> 00:14:23,779
{\an8}Michoacán quan trọng
với các băng đảng ma túy
233
00:14:23,779 --> 00:14:26,949
{\an8}vì nó nằm trên
các tuyến buôn ma túy đi lên phía Bắc.
234
00:14:26,949 --> 00:14:29,702
Nhiều băng nhóm khác nhau
kiểm soát các tuyến đường này.
235
00:14:31,620 --> 00:14:33,163
Đây là điểm cập cảng
236
00:14:33,706 --> 00:14:36,000
của các lô hàng ma túy đến từ Nam Mỹ.
237
00:14:36,000 --> 00:14:40,296
Sau đó, những lô hàng đó phải di chuyển
bằng đường bộ để đến biên giới.
238
00:14:48,012 --> 00:14:49,013
Khốn nạn!
239
00:14:53,976 --> 00:14:59,523
Michoacán đang ngày càng trở nên bạo lực,
với tỉ lệ tăng 22% số vụ cố ý giết người.
240
00:14:59,523 --> 00:15:02,902
Không may là
nạn bạo lực này còn lâu nữa mới kết thúc.
241
00:15:03,485 --> 00:15:06,280
Điều này khiến các băng đảng chia rẽ.
242
00:15:06,280 --> 00:15:10,993
Nó khiến buôn bán ma túy,
hoạt động tội phạm chính của chúng,
243
00:15:10,993 --> 00:15:13,746
phát triển thành
các hình thái tội phạm mở rộng hơn,
244
00:15:13,746 --> 00:15:18,459
tống tiền, bắt cóc
và khai thác gỗ bất hợp pháp,
245
00:15:18,459 --> 00:15:20,127
chủ yếu để xuất khẩu.
246
00:15:26,800 --> 00:15:30,930
Ngành công nghiệp xuất khẩu gỗ ở Mexico
trị giá 3,2 tỷ đô.
247
00:15:30,930 --> 00:15:37,019
Và ước tính có tới 70% lượng gỗ khai thác
ở Mexico là bị khai thác bất hợp pháp.
248
00:15:42,066 --> 00:15:44,026
Phần lớn lượng gỗ đó
249
00:15:44,026 --> 00:15:45,527
sẽ đi sang Mỹ.
250
00:15:49,740 --> 00:15:52,076
Các nhóm tội phạm có tổ chức
đang cố tìm cách
251
00:15:52,076 --> 00:15:54,411
thu lời tối đa từ số lợi nhuận đó,
252
00:15:54,411 --> 00:15:57,247
đảm bảo ít nhất một phần trong số đó
sẽ thuộc về chúng.
253
00:16:01,335 --> 00:16:03,921
Có thể là bằng cách tống tiền
254
00:16:03,921 --> 00:16:06,799
và đề nghị bảo kê cho một số công ty.
255
00:16:06,799 --> 00:16:09,635
Song ta đang thấy nhiều hơn
các nhóm tội phạm có tổ chức
256
00:16:09,635 --> 00:16:12,388
tự nhúng tay hẳn vào việc khai thác gỗ.
257
00:16:12,388 --> 00:16:16,976
{\an8}Homero thường nói
các khu rừng của chúng tôi là một mỏ vàng.
258
00:16:16,976 --> 00:16:18,894
{\an8}Một cây thông cao 30 mét
259
00:16:18,894 --> 00:16:21,271
có thể bán được giá 18.000 peso.
260
00:16:55,431 --> 00:16:59,059
Chúng tôi từng bắt quả tang
rất nhiều kẻ đang chặt cây,
261
00:16:59,768 --> 00:17:01,020
lấy trộm cây.
262
00:17:01,020 --> 00:17:04,273
Chúng tôi đóng khu bảo tồn
để yêu cầu giới chức giúp.
263
00:17:04,273 --> 00:17:06,191
Nhưng họ lại bao che cho chúng.
264
00:17:13,282 --> 00:17:18,162
Chúng tôi hãnh diện canh gác vì
các khu rừng của chúng tôi được bảo tồn.
265
00:17:18,162 --> 00:17:21,165
Làm vậy cũng sẽ khiến chính phủ chú ý hơn.
266
00:17:54,281 --> 00:17:55,741
Bởi ban đêm đỡ ồn ào hơn
267
00:17:55,741 --> 00:18:00,329
nên sẽ dễ nghe tiếng cưa xích
hay tiếng kẻ nào đó chặt cây hơn.
268
00:18:07,961 --> 00:18:12,424
Súng trường, dao rựa là
tất cả những gì chúng tôi đem vào rừng.
269
00:18:15,260 --> 00:18:17,262
Chúng tôi biết đang gặp nguy hiểm.
270
00:18:20,766 --> 00:18:24,269
Lợi thế của họ
là nắm rõ các khu rừng như lòng bàn tay.
271
00:18:38,075 --> 00:18:41,161
Họ sẽ bất ngờ tóm chúng
272
00:18:41,161 --> 00:18:43,247
rồi giao nộp chúng cho giới chức.
273
00:18:51,630 --> 00:18:53,132
- Bỏ tay che mặt ra.
- Ngẩng lên!
274
00:18:53,132 --> 00:18:56,301
- Nghe lời đi.
- Lôi nó dậy.
275
00:18:56,301 --> 00:18:59,054
Dân địa phương,
chỉ được trang bị lòng can đảm
276
00:18:59,054 --> 00:19:02,057
và chỉ Chúa biết là còn gì khác nữa,
đã tịch thu lại được gỗ.
277
00:19:05,352 --> 00:19:08,981
Lúc anh ấy tìm ra
tất cả số cây chúng đã chặt nằm dưới đất,
278
00:19:08,981 --> 00:19:10,440
anh ấy đã đâm đơn kiện.
279
00:19:11,859 --> 00:19:17,030
Nhưng những kẻ đó đã bảo anh ấy là:
"Đợi bọn tao ra rồi gặp lại nhé".
280
00:19:22,661 --> 00:19:25,789
Trong các buổi họp cộng đồng
của chúng tôi, anh ấy từng nhiều lần bảo:
281
00:19:25,789 --> 00:19:30,669
"Anh em, phải tiếp tục bảo vệ
quyền lợi của ta ở khu rừng này,
282
00:19:30,669 --> 00:19:32,254
{\an8}ở khu bảo tồn này của ta.
283
00:19:32,254 --> 00:19:36,800
{\an8}Kể cả có ai mất mạng đi nữa thì chúng
cũng không giết hết ta được đâu".
284
00:19:49,521 --> 00:19:54,651
Tôi vẫn nhớ một câu ông ấy từng nói,
285
00:19:54,651 --> 00:19:58,864
đấy là nước đi tiếp theo
của tội phạm có tổ chức
286
00:19:58,864 --> 00:20:01,867
{\an8}sẽ là chiếm đoạt tài nguyên thiên nhiên.
287
00:20:08,707 --> 00:20:13,378
Ông ấy bảo
chúng sẽ chiếm lấy nguồn nước, khu rừng.
288
00:20:13,378 --> 00:20:17,132
Và quả vậy thật.
Đó là điều chúng tôi đang trải qua đây.
289
00:20:19,927 --> 00:20:24,723
Tội phạm có tổ chức
gần như ở đâu cũng hoạt động giống nhau.
290
00:20:27,392 --> 00:20:28,852
Bạn sẽ thấy một đoàn xe
291
00:20:28,852 --> 00:20:32,648
gồm nhiều xe tải chở 20, 30 kẻ có vũ khí,
292
00:20:32,648 --> 00:20:34,399
cầm cưa xích chạy ngang qua,
293
00:20:34,399 --> 00:20:36,109
tiến về phía rừng.
294
00:20:44,409 --> 00:20:48,538
Hết xe tải này đến xe tải khác
sẽ chở gỗ từ các ngọn đồi xuống.
295
00:20:58,257 --> 00:21:00,092
Chúng nhắm vào khu vực cốt lõi.
296
00:21:02,594 --> 00:21:04,888
Khu vực cốt lõi
là vùng không được đụng tới.
297
00:21:05,555 --> 00:21:08,141
Đó là nhà của bướm chúa.
298
00:21:14,481 --> 00:21:16,483
Phá rừng xong rồi,
299
00:21:17,025 --> 00:21:17,985
chúng sẽ đốt bỏ.
300
00:21:20,070 --> 00:21:21,863
Vùng đất đó sẽ bị xói mòn
301
00:21:21,863 --> 00:21:26,910
và cách sử dụng sẽ bị thay đổi.
Không phù hợp để trồng cây thông nữa.
302
00:21:26,910 --> 00:21:29,830
Có thể dùng nó
để trồng bất cứ gì khác bạn muốn,
303
00:21:29,830 --> 00:21:31,581
thường sẽ là bơ.
304
00:21:37,671 --> 00:21:40,716
Và đấy là cách
các nhóm tội phạm có tổ chức
305
00:21:40,716 --> 00:21:44,386
kiếm thêm thu nhập,
bằng cách thúc đẩy việc sản xuất bơ
306
00:21:44,386 --> 00:21:49,308
ở những khu vực
chúng đã khai thác bất hợp pháp
307
00:21:49,308 --> 00:21:56,023
Ngày nay, nhiều nhóm tội phạm có tổ chức
sở hữu rất nhiều héc-ta đất trồng bơ.
308
00:22:01,320 --> 00:22:05,991
Thế rồi đùng một cái
lại có một thị trường hàng tỷ đô
309
00:22:05,991 --> 00:22:08,952
sẵn sàng tiêu thụ
những gì Mexico sản xuất ra
310
00:22:10,120 --> 00:22:13,123
và đem lại cho chúng hàng tỷ đô doanh thu.
311
00:22:13,915 --> 00:22:17,044
Các nhóm tội phạm có tổ chức
đang ngày càng cố gắng tìm ra cách
312
00:22:17,044 --> 00:22:19,838
để xâm nhập vào
thị trường thương mại quốc tế
313
00:22:19,838 --> 00:22:23,550
giữa hai nền kinh tế lớn
là Mexico và Mỹ đó.
314
00:22:24,718 --> 00:22:30,349
Trong thập kỷ qua, nhu cầu về bơ
đã lấn sang các khu bảo tồn thiên nhiên.
315
00:22:30,349 --> 00:22:33,602
Rất khó để kiềm chế sự chuyển đổi
316
00:22:33,602 --> 00:22:37,397
từ rừng được bảo vệ
sang đất độc canh trồng bơ.
317
00:22:38,940 --> 00:22:42,152
Tôi không nói là
việc chuyển đổi sang trồng bơ
318
00:22:42,152 --> 00:22:45,864
sẽ nhất thiết ảnh hưởng đến loài bướm,
mà hiện giờ thì có
319
00:22:45,864 --> 00:22:47,949
vì việc đó đòi hỏi rất nhiều nước.
320
00:22:48,492 --> 00:22:51,411
Nên chúng bắt đầu tạo ra
các mảnh đất nông nghiệp
321
00:22:51,411 --> 00:22:53,705
và lấy cắp nước ngầm.
322
00:22:54,956 --> 00:22:57,501
Nguồn nước đó
đến từ các khu rừng bướm chúa
323
00:22:57,501 --> 00:23:02,089
nên ảnh hưởng đến cả cộng đồng người
lẫn không phải người, bao gồm loài bướm.
324
00:23:05,467 --> 00:23:07,677
Homero rất lo
325
00:23:07,677 --> 00:23:11,848
vì cứ liên tục có thêm các vụ cháy rừng.
326
00:23:15,769 --> 00:23:16,895
Anh ấy hay bảo:
327
00:23:18,105 --> 00:23:19,689
"Bọn buôn ma túy đang tấn công ta".
328
00:23:20,273 --> 00:23:23,902
"Chúng sẽ dần tính phí ta đối với mọi thứ,
kể cả rừng của ta".
329
00:23:24,403 --> 00:23:26,530
Và bố nói là chừng nào bố còn sống
330
00:23:26,530 --> 00:23:30,450
thì bố sẽ không cho phép tội phạm có
tổ chức thâm nhập được vào cộng đồng này.
331
00:23:35,163 --> 00:23:36,373
Chúng quen nhau hết.
332
00:23:37,416 --> 00:23:40,710
Bạn sống ở đó mà đâm đơn khiếu nại
333
00:23:40,710 --> 00:23:43,713
thì chúng sẽ biết
và truy lùng bạn bằng mọi giá,
334
00:23:44,381 --> 00:23:45,882
truy lùng bạn hoặc gia đình bạn.
335
00:23:48,051 --> 00:23:52,222
"Anh đang gặp một vấn đề nghiêm trọng
mà có lẽ anh sẽ không xử lý nổi".
336
00:23:54,057 --> 00:23:55,225
Lời anh ấy đấy.
337
00:23:57,477 --> 00:23:59,771
Khu bảo tồn El Rosario đã bị bỏ hoang.
338
00:23:59,771 --> 00:24:06,736
{\an8}Homero Gómez chỉ ra rằng sự thiếu an toàn
đã khiến lượng du khách giảm gần 70%.
339
00:24:06,736 --> 00:24:10,407
{\an8}Chúng tôi không cho phép khai thác gỗ
và đang liều mạng.
340
00:24:10,907 --> 00:24:14,661
Song thay vì được lắng nghe hay hỗ trợ,
chúng tôi lại bị đè nén.
341
00:24:14,661 --> 00:24:17,956
Homero trở thành
hãng quảng bá của riêng mình.
342
00:24:17,956 --> 00:24:22,252
Ông ấy dễ dàng tiếp chuyện
cả truyền thông địa phương hoặc quốc gia
343
00:24:22,252 --> 00:24:26,214
lẫn các tổ chức quốc tế.
344
00:24:26,214 --> 00:24:29,342
Ông ấy biết là, thông qua báo giới,
345
00:24:29,342 --> 00:24:31,928
với việc được cộng đồng quốc tế chú ý
346
00:24:31,928 --> 00:24:36,766
{\an8}nhờ truyền thông của bang và cả nước,
ông ấy có thể tạo được tác động lớn hơn.
347
00:24:36,766 --> 00:24:40,270
{\an8}Khu bảo tồn bướm chúa
đang bị đe dọa nghiêm trọng
348
00:24:40,270 --> 00:24:43,565
{\an8}bởi nạn chặt phá lên tới 500 cây mỗi ngày.
349
00:24:44,065 --> 00:24:48,361
Năm nào các chương trình thời sự
giờ cao điểm
350
00:24:48,361 --> 00:24:51,781
cũng đưa tin về việc bướm chúa bay tới.
351
00:24:51,781 --> 00:24:54,951
Và khi làm vậy, họ cũng đưa ra ánh sáng
mặt tối trong câu chuyện đó,
352
00:24:54,951 --> 00:24:57,537
ấy là nạn phá rừng
ở khu dự trữ sinh quyển.
353
00:24:57,537 --> 00:25:00,499
Họ thường xuyên phỏng vấn Homero.
354
00:25:00,499 --> 00:25:05,921
Có những nguy cơ do khai thác gỗ trái phép
nhưng dân thành phố đã cùng ngăn chặn.
355
00:25:05,921 --> 00:25:08,340
Sau đó chúng tôi đã bắt giữ chúng.
356
00:25:08,340 --> 00:25:11,218
Ông ấy sẽ báo với chúng tôi
những việc như: "Chúng tới rồi".
357
00:25:11,218 --> 00:25:16,515
Và chúng tôi sẽ xem xem tỷ lệ án mạng
trong khu vực gia tăng đến đâu,
358
00:25:16,515 --> 00:25:19,309
các vụ bắt cóc, bắt người.
359
00:25:19,309 --> 00:25:22,562
Ông ấy không nói trước máy quay
vì ông ấy cẩn trọng.
360
00:25:23,063 --> 00:25:25,815
Áp lực từ truyền thông
và các hoạt động xã hội của Homero
361
00:25:25,815 --> 00:25:30,529
đã buộc giới chức phải truy quét
các thành viên tội phạm có tổ chức.
362
00:25:30,529 --> 00:25:34,366
Buộc họ thực hiện các chiến dịch,
tiến hành các cuộc điều tra
363
00:25:34,366 --> 00:25:38,245
và tịch thu
các lô hàng gỗ khai thác bất hợp pháp.
364
00:25:43,708 --> 00:25:47,295
Các băng đảng ma túy trong vùng
bắt đầu thấy bất an
365
00:25:47,295 --> 00:25:50,715
bởi ông ấy hướng sự chú ý về khu bảo tồn.
366
00:25:50,715 --> 00:25:55,178
Trong nỗ lực tìm nguồn sống cho
bản thân, gia đình, cộng đồng của mình,
367
00:25:55,178 --> 00:25:56,972
nơi coi ông ấy là thủ lĩnh,
368
00:25:56,972 --> 00:26:00,725
ông ấy đã va chạm
với các nhóm tội phạm có tổ chức.
369
00:26:13,905 --> 00:26:15,490
Ở Michoacán,
370
00:26:15,490 --> 00:26:18,660
tội phạm có tổ chức
tìm kiếm quyền lực chính trị.
371
00:26:18,660 --> 00:26:20,745
Bởi một lý do nào đó,
372
00:26:22,247 --> 00:26:27,586
chúng cần và muốn trở thành
cơ cấu chính trị
373
00:26:27,586 --> 00:26:29,921
kiểm soát mọi thứ.
374
00:26:29,921 --> 00:26:31,506
Chúng muốn được
375
00:26:32,424 --> 00:26:33,842
giống như Pablo Escobar.
376
00:26:35,010 --> 00:26:37,887
Các thống đốc gần đây nhất ở bang này,
377
00:26:37,887 --> 00:26:40,432
ít nhất bốn hoặc năm người gần đây nhất,
378
00:26:40,432 --> 00:26:43,560
đều liên hệ trực tiếp
với tội phạm có tổ chức.
379
00:26:45,562 --> 00:26:47,230
{\an8}Chúng tôi sẽ giải quyết
380
00:26:47,731 --> 00:26:50,525
{\an8}vấn đề mất an ninh!
381
00:26:50,525 --> 00:26:51,693
CẢNH SÁT MICHOACÁN
382
00:26:52,694 --> 00:26:54,904
{\an8}Chúng tôi sẽ lãnh đạo Michoacán!
383
00:26:54,904 --> 00:26:56,823
{\an8}Và chúng tôi sẽ biến Michoacán
384
00:26:56,823 --> 00:27:00,827
{\an8}thành một trong những bang
an toàn nhất Mexico!
385
00:27:00,827 --> 00:27:01,786
Cảm ơn.
386
00:27:02,287 --> 00:27:04,873
Các nhà hoạt động
và chính khách ở Michoacán
387
00:27:04,873 --> 00:27:08,043
đang đưa ra những cáo buộc
trên báo chí địa phương
388
00:27:08,043 --> 00:27:11,004
đối với Silvano Aureoles.
389
00:27:11,755 --> 00:27:14,132
Silvano Aureoles đã chi hàng triệu đô
390
00:27:14,132 --> 00:27:17,177
để xây dựng bảy boong-ke
trong lúc còn đương nhiệm.
391
00:27:22,766 --> 00:27:28,146
{\an8}Silvano bị phát hiện
ủng hộ Băng Knights Templar Cartel.
392
00:27:28,146 --> 00:27:31,858
{\an8}Được biết, Dulce,
kẻ đứng đầu băng Knights Templar Cartel,
393
00:27:32,400 --> 00:27:35,820
{\an8}cách đây vài hôm
đã đưa cho ông ta hai triệu đô.
394
00:27:35,820 --> 00:27:38,406
Chúng đang nói là đã đưa anh hai triệu đô.
395
00:27:38,406 --> 00:27:41,409
Nói anh hay, Ciro.
Tôi sẵn sàng để bị điều tra.
396
00:27:42,744 --> 00:27:47,040
Tôi đã rất quyết tâm
397
00:27:47,582 --> 00:27:49,501
{\an8}đưa tình hình đi vào trật tự.
398
00:27:49,501 --> 00:27:51,544
{\an8}THỐNG ĐỐC MICHOACÁN 2015 - 2021
399
00:27:51,544 --> 00:27:54,255
{\an8}Tôi đã củng cố năng lực của bang.
400
00:27:54,255 --> 00:27:56,257
Tuy nhiên, ở cấp địa phương
401
00:27:56,257 --> 00:27:59,219
thì các đô thị
hoàn toàn không có khả năng tự vệ.
402
00:27:59,219 --> 00:28:03,223
Các nhóm tội phạm đó
bắt đầu đi khắp nơi và gây áp lực lên họ
403
00:28:03,223 --> 00:28:05,058
vì việc làm ăn của chúng.
404
00:28:05,058 --> 00:28:08,061
Việc làm ăn
của những nhóm tội phạm đó là gì?
405
00:28:08,061 --> 00:28:09,646
Buôn bán ma túy.
406
00:28:10,146 --> 00:28:12,357
Và khai thác gỗ bất hợp pháp.
407
00:28:17,028 --> 00:28:21,449
Tham gia khai thác gỗ bất hợp pháp
là ngành làm ăn lớn.
408
00:28:21,991 --> 00:28:23,702
Rất hấp dẫn.
409
00:28:24,202 --> 00:28:28,915
Tôi thậm chí dám nói là,
bây giờ không như ngày xưa đâu,
410
00:28:29,499 --> 00:28:34,546
khai thác gỗ bất hợp pháp
còn thu lời hơn trồng cần sa.
411
00:28:37,924 --> 00:28:41,636
Homero và người dân El Rosario
đã đối đầu với chúng
412
00:28:41,636 --> 00:28:43,430
hòng bảo vệ cộng đồng của họ.
413
00:28:44,806 --> 00:28:47,642
Có thể thấy
ở các cộng đồng lân cận trong vùng,
414
00:28:48,143 --> 00:28:52,188
các khu rừng của họ đã vô cùng kiệt quệ.
415
00:28:52,188 --> 00:28:54,733
Nhưng El Rosario
vẫn bảo tồn được rừng của họ. Nhờ đâu?
416
00:28:54,733 --> 00:29:00,321
Nhờ sự kiên trì và dũng cảm của Homero
khi đối đầu với chúng.
417
00:29:00,321 --> 00:29:01,990
Thậm chí đã có cả đọ súng.
418
00:29:05,952 --> 00:29:07,203
Nhưng mặt khác,
419
00:29:07,203 --> 00:29:09,497
ông ấy và tôi đã có những bất đồng.
420
00:29:10,206 --> 00:29:15,628
Dù tôi đồng tình với công cuộc của ông ấy,
vẫn có những sự phản kháng
421
00:29:15,628 --> 00:29:20,800
vì ông ấy cảm thấy chúng tôi đang xâm phạm
lãnh thổ chính trị đó.
422
00:29:22,761 --> 00:29:24,262
Đây là cơ hội rất tốt.
423
00:29:24,262 --> 00:29:27,056
Ta có thể bảo hàng xóm của ta
424
00:29:27,056 --> 00:29:29,225
là anh ta cứ trồng cây đi
425
00:29:29,225 --> 00:29:32,604
vì anh ta sẽ nhận được
một khoản thu nhập hàng tháng.
426
00:29:32,604 --> 00:29:35,398
Thống đốc muốn nói gì
427
00:29:35,398 --> 00:29:37,609
trong các buổi họp báo thì tùy,
428
00:29:38,151 --> 00:29:44,240
nhưng sự thật là ông ta mặc kệ bướm chúa
và các khu rừng phía Đông của chúng tôi.
429
00:29:44,240 --> 00:29:45,909
Homero còn bảo thế này:
430
00:29:45,909 --> 00:29:49,704
"Ông ta phớt lờ cả tôi dù tôi là bạn
ông ta. Tôi không nhận được câu trả lời".
431
00:29:49,704 --> 00:29:52,999
Thống đốc Silvano đã hứa,
nhưng không hề giữ lời.
432
00:29:52,999 --> 00:29:55,502
Chúng tôi chẳng bao giờ thấy
người của họ đến đây.
433
00:29:55,502 --> 00:30:00,089
Chúng tôi phải đảm bảo không ai chặt cây.
Chúng tôi phải mạo hiểm tính mạng.
434
00:30:00,089 --> 00:30:03,760
Có câu nếu không phải người trong cuộc
thì đừng phán xét.
435
00:30:03,760 --> 00:30:04,677
Ý tôi là,
436
00:30:05,970 --> 00:30:08,807
đứng ở phe những người phản đối,
437
00:30:08,807 --> 00:30:12,060
những người đòi hỏi,
khác với đứng ở phe chính phủ,
438
00:30:12,060 --> 00:30:15,605
nơi bạn phải ra quyết định
từ một góc độ chính thức.
439
00:30:20,276 --> 00:30:24,531
Ông ấy hay nổi nóng phàn nàn
là tôi đang không làm những gì cần làm
440
00:30:24,531 --> 00:30:27,325
để giúp đỡ nhiều như họ muốn.
441
00:30:27,325 --> 00:30:31,079
Ông ta đã lấy tiền.
4,5 triệu peso đã biến mất.
442
00:30:31,079 --> 00:30:34,457
Hết tiền để trả công, hết nguồn lực.
Sao người ta lao động kiểu này được.
443
00:30:34,457 --> 00:30:38,002
Từng thứ một thôi chứ.
Không thì danh sách dài vô tận mất.
444
00:30:38,002 --> 00:30:40,839
Chúng tôi đã biểu tình chống Silvano.
445
00:30:40,839 --> 00:30:44,175
{\an8}Tìm giải pháp đi. Quên chuyện quá khứ đi.
446
00:30:44,175 --> 00:30:50,223
Chúng tôi tưởng Silvano là bạn ông ấy.
Cuối cùng chúng tôi nhận ra là không phải.
447
00:30:50,223 --> 00:30:51,516
Quay đi, để ghi lại.
448
00:30:52,767 --> 00:30:57,564
Và đấy là lúc họ túm Homero và bắt ông ấy.
449
00:31:01,192 --> 00:31:02,569
"Họ mà không thả ông ấy
450
00:31:02,569 --> 00:31:04,654
{\an8}thì ta sẽ tụ tập người dân.
451
00:31:05,697 --> 00:31:08,825
Ta mà chỉ có 250 người
thì một ngàn người nữa sẽ tới".
452
00:31:10,743 --> 00:31:12,036
Tất cả đi đằng này!
453
00:31:12,537 --> 00:31:14,163
- Rẽ lối này.
- Đi đằng này.
454
00:31:14,163 --> 00:31:15,415
Rẽ lối này!
455
00:31:16,416 --> 00:31:18,585
Họ đã phải thả ông ấy,
và chúng tôi quay về hết.
456
00:31:19,460 --> 00:31:23,631
Cỡ ba giờ sáng, chúng tôi tới El Rosario.
Mà chúng tôi đã đưa được ông ấy trở về.
457
00:31:24,340 --> 00:31:27,886
Tức là ở khu bảo tồn bướm chúa
đang có một thùng thuốc nổ
458
00:31:27,886 --> 00:31:29,846
giữa các nhóm chính trị đang xung đột,
459
00:31:30,597 --> 00:31:34,309
các tổ chức tội phạm
đang tranh giành quyền kiểm soát
460
00:31:34,309 --> 00:31:38,104
và một đối thủ đã thách thức chúng,
dồn chúng vào chân tường,
461
00:31:38,104 --> 00:31:44,193
một người đã làm sáng tỏ vấn đề, đã đưa ra
một phong trào chính trị thay thế.
462
00:31:44,193 --> 00:31:46,946
Đây là chuyện lịch sử.
Lũ bướm chưa bao giờ đến muộn vậy.
463
00:31:46,946 --> 00:31:49,324
Đây là kết quả của biến đổi khí hậu.
464
00:31:49,908 --> 00:31:54,329
Các nước phía Bắc đang gây hại cho
bướm chúa. Họ dùng thuốc trừ sâu bừa bãi,
465
00:31:54,329 --> 00:31:57,457
và những vành đai ngô biến đổi gen
rộng lớn cũng giết chết cây cối.
466
00:31:57,457 --> 00:32:00,460
Vấn đề là ở đó,
một vấn đề có tên là Monsanto.
467
00:32:00,460 --> 00:32:04,130
{\an8}Anh ấy luôn đấu tranh vì chúng tôi,
luôn muốn thành thị trưởng của chúng tôi.
468
00:32:04,130 --> 00:32:05,548
Anh ấy đã ra tranh cử.
469
00:32:06,174 --> 00:32:08,259
Thống đốc của ta đã đưa ra những thay đổi
470
00:32:08,259 --> 00:32:11,554
về du lịch và văn hóa,
việc trước đây họ chưa từng làm.
471
00:32:11,554 --> 00:32:14,515
Vẫn có những người
đến đây chỉ để chụp ảnh.
472
00:32:14,515 --> 00:32:16,643
Họ muốn được gần gũi thống đốc,
473
00:32:16,643 --> 00:32:19,228
nhưng khi ta muốn nhờ họ giúp
thì họ lại quay lưng.
474
00:32:19,729 --> 00:32:21,731
Tôi mừng vì
thống đốc đang có những thay đổi.
475
00:32:22,982 --> 00:32:25,443
Anh tôi vào chính trường
476
00:32:25,443 --> 00:32:30,323
chủ yếu là vì các hoạt động hoặc vì
tình yêu đối với thiên nhiên và bướm chúa.
477
00:32:30,323 --> 00:32:34,077
Chứ thực tế là
anh tôi không phải kiểu người
478
00:32:34,077 --> 00:32:35,703
ham hố quyền lực.
479
00:32:35,703 --> 00:32:38,539
{\an8}Anh ấy coi đó như một công việc xã hội.
Mục tiêu là tình bạn,
480
00:32:38,539 --> 00:32:41,709
là giúp đỡ mọi người,
vì anh ấy đã làm rất nhiều thứ.
481
00:32:45,838 --> 00:32:49,801
Và người dân El Rosario biết điều đó,
thế nên họ mới yêu mến anh ấy.
482
00:32:49,801 --> 00:32:52,095
Vì trong quãng thời gian anh ấy ở đó,
483
00:32:52,095 --> 00:32:55,473
họ đã làm được những việc vĩ đại
mà tôi tin là sẽ không làm lại được nữa.
484
00:33:04,232 --> 00:33:05,858
Lúc bố tôi ra tranh cử,
485
00:33:06,442 --> 00:33:11,614
bố đã bị bắt cóc. Để gây áp lực cho bố và
để bố hiểu rõ là bố không được phép thắng.
486
00:33:13,533 --> 00:33:16,786
Chúng nói bố phải bắt người của bố
bầu cho người khác
487
00:33:16,786 --> 00:33:19,038
hoặc là bảo họ đừng bỏ phiếu nữa.
488
00:33:22,625 --> 00:33:26,421
Chúng đe dọa bố bằng cách nói là
bố mà thắng cử chức thị trưởng
489
00:33:26,421 --> 00:33:29,382
thì chúng sẽ truy lùng bố
và cả gia đình bố.
490
00:33:34,554 --> 00:33:35,513
Chúng muốn
491
00:33:36,180 --> 00:33:37,098
thương lượng.
492
00:33:39,976 --> 00:33:42,270
Chúng yêu cầu bố thôi biểu tình
493
00:33:42,854 --> 00:33:45,148
và để chúng khai thác gỗ bất hợp pháp.
494
00:33:50,528 --> 00:33:52,321
Tới sáng sớm thì chúng thả bố.
495
00:33:52,989 --> 00:33:55,074
Ngày hôm sau là ngày bầu cử.
496
00:33:55,616 --> 00:34:00,204
Cả ngày thứ Bảy,
chúng thuyết phục người ta đừng bỏ phiếu.
497
00:34:05,668 --> 00:34:10,214
Hồi đó đang có tin đồn
là hai người đã bị bắt cóc.
498
00:34:10,214 --> 00:34:12,050
Mọi chuyện khép lại
499
00:34:12,050 --> 00:34:15,261
vì tìm thấy một người đã bị sát hại.
500
00:34:17,138 --> 00:34:20,433
Hồi đó khu vực này
có tỷ lệ bắt cóc cao nhất.
501
00:34:22,852 --> 00:34:26,647
Các thành viên cộng đồng này bị bắt cóc
rồi hôm sau bị tìm thấy đã thiệt mạng.
502
00:34:26,647 --> 00:34:30,485
Trong mùa bầu cử,
các ứng cử viên thường bị sát hại.
503
00:34:32,528 --> 00:34:35,198
Bố hay ngồi cạnh cửa sổ rất lâu.
504
00:34:35,198 --> 00:34:39,744
Nếu có xe chạy qua thì bố sẽ ngó ra
xem có phải có người tới hại bố không
505
00:34:39,744 --> 00:34:41,704
vì bố vốn đã rất lo rồi.
506
00:34:42,789 --> 00:34:47,418
Tôi đã bị các băng nhóm
đang hoạt động ở Michoacán này bắt cóc,
507
00:34:47,418 --> 00:34:50,922
nhưng việc đó
không ngăn được chúng tôi đấu tranh.
508
00:34:55,426 --> 00:35:01,349
NGÀY 13 THÁNG MỘT NĂM 2020
509
00:35:03,267 --> 00:35:08,356
{\an8}Sáng hôm đó, bố dặn tôi đợi bố,
nói là bố đi họp xong nhanh thôi.
510
00:35:08,356 --> 00:35:09,357
{\an8}CON TRAI HOMERO
511
00:35:10,024 --> 00:35:12,777
Họp xong, bố sẽ chở tôi đến trường.
512
00:35:21,702 --> 00:35:24,330
Người ta điện cho anh ấy liên tục.
513
00:35:24,330 --> 00:35:28,584
Tôi đoán là họ hỏi anh ấy có đến xem
cuộc đua ngựa của thành phố không.
514
00:35:30,795 --> 00:35:33,714
Người đã gọi cho anh ấy là Elizabeth,
515
00:35:34,215 --> 00:35:36,384
ủy viên của thành phố.
516
00:35:37,343 --> 00:35:40,763
Anh ấy rời buổi họp để
chở Homero cháu trai tôi ra xe buýt.
517
00:35:41,639 --> 00:35:43,307
Anh ấy gọi tôi và bảo:
518
00:35:43,307 --> 00:35:46,435
"Bảo bé Homero là anh đang về,
mà lấy sẵn cho anh một cái sơ mi nhé
519
00:35:46,435 --> 00:35:48,729
vì anh không kịp thay đồ đâu".
520
00:35:50,481 --> 00:35:54,193
Hôm đó là hôm cuối của hội chợ thành phố.
Anh ấy bảo anh ấy định đến xem đua ngựa.
521
00:35:54,193 --> 00:35:57,155
Có nhiều chính khách quan trọng
đang ở hội chợ
522
00:35:57,155 --> 00:35:58,823
và họ đang đợi anh ấy.
523
00:35:59,866 --> 00:36:04,704
Tôi mới đưa cái sơ mi còn treo móc
cho bé Homero và bảo nó ra đi.
524
00:36:06,205 --> 00:36:10,626
Chúng tôi nói chuyện.
Bố hỏi tôi về các lớp tôi học kỳ tới.
525
00:36:11,502 --> 00:36:13,462
Tôi kể cho bố về các môn tôi học.
526
00:36:13,963 --> 00:36:17,383
Xong thì, tự dưng
chúng tôi không nói chuyện nữa.
527
00:36:26,100 --> 00:36:27,894
Rồi tôi lên xe buýt.
528
00:36:31,731 --> 00:36:33,399
Đấy là lần cuối tôi thấy bố.
529
00:36:38,279 --> 00:36:41,199
Homero rất hay tới
trường đua ngựa địa phương.
530
00:36:45,786 --> 00:36:47,205
Các lãnh đạo mời anh ấy.
531
00:36:50,833 --> 00:36:51,834
Đó vừa là
532
00:36:52,793 --> 00:36:55,004
buổi họp mặt xã giao lẫn công chuyện.
533
00:37:01,344 --> 00:37:03,179
Họ đã xuất phát!
534
00:37:16,108 --> 00:37:20,571
Bố xuất hiện trong một bức ảnh
trên Facebook cùng nhiều người khác.
535
00:37:21,530 --> 00:37:23,658
Nên tôi nghĩ: "Bố đang vui lắm đây".
536
00:37:52,770 --> 00:37:55,690
Lúc đó là
khoảng chín giờ hoặc mười giờ đêm,
537
00:37:56,440 --> 00:37:57,692
tôi không ngủ được.
538
00:37:59,235 --> 00:38:03,322
Đã bốn giờ sáng mà anh ấy vẫn chưa về.
Tôi nghĩ: "Anh ấy đâu rồi nhỉ?"
539
00:38:03,322 --> 00:38:09,704
Mẹ tôi gọi cho tôi, hỏi bố có gọi cho tôi
không vì mẹ không liên lạc được với bố.
540
00:38:16,210 --> 00:38:17,503
Thế là tôi liền
541
00:38:18,170 --> 00:38:20,256
báo cảnh sát.
542
00:38:20,256 --> 00:38:22,883
Chẳng thấy tung tích bố tôi đâu.
543
00:38:25,845 --> 00:38:30,641
Tôi là người đầu tiên đi tìm anh ấy.
Tôi có linh cảm không lành.
544
00:38:30,641 --> 00:38:33,936
Lúc tôi đến nơi diễn ra sự kiện đó,
545
00:38:34,520 --> 00:38:36,939
thứ đầu tiên tôi thấy là xe của anh ấy.
546
00:38:39,025 --> 00:38:42,028
{\an8}Mà anh ấy thì không có ở đó.
Nên lúc thấy nó...
547
00:38:42,028 --> 00:38:42,945
{\an8}EM GÁI HOMERO
548
00:38:42,945 --> 00:38:45,281
...tôi thấy không ổn chút nào.
Có chuyện rồi.
549
00:38:46,699 --> 00:38:51,162
Tôi điện cho cô Elizabeth,
một trong các ủy viên thành phố ở Ocampo.
550
00:38:51,162 --> 00:38:54,874
Và cô ấy bảo: "Bố cháu đã đi
với nhóm quan chức chính phủ".
551
00:38:56,917 --> 00:38:59,879
Octavio Ocampo, hồi đó đang là nghị sĩ,
552
00:39:00,588 --> 00:39:03,007
và Nghị viên Karina Alvarado.
553
00:39:04,300 --> 00:39:08,179
Cô ấy bảo tôi nên gọi cho cô Karina đi.
Tôi bèn gọi cho cô ấy.
554
00:39:08,179 --> 00:39:11,390
Cô ấy nói là lúc họ rời hội chợ
thì bố tôi vẫn ở đó.
555
00:39:11,390 --> 00:39:12,683
QUẦY ĐỒ ĂN VẶT
556
00:39:12,683 --> 00:39:16,187
Cả ngày hôm đó, tôi vừa lo sợ phát ốm,
557
00:39:16,187 --> 00:39:17,605
vừa điện cho bố tôi.
558
00:39:17,605 --> 00:39:20,483
Điện thoại đổ chuông
nhưng chẳng ai nghe máy.
559
00:39:21,776 --> 00:39:24,904
Hôm 14 tháng Một,
560
00:39:25,529 --> 00:39:29,700
cỡ bốn giờ chiều thì cuối cùng
cũng có người nghe điện thoại thay bố.
561
00:39:31,952 --> 00:39:37,166
Đó là một người đàn ông. Anh ấy bảo bố tôi
để lại điện thoại và máy tính bảng của bố
562
00:39:37,166 --> 00:39:38,876
ở quầy Taco.
563
00:39:40,795 --> 00:39:43,297
Anh ấy bảo
anh ấy đã đem cái điện thoại về.
564
00:39:44,382 --> 00:39:46,258
Bố tôi thì chẳng quên điện thoại bao giờ
565
00:39:46,258 --> 00:39:49,553
vì đang là mùa du lịch
nên họ sẽ gọi lúc bố đang ở đó.
566
00:39:50,638 --> 00:39:55,476
Tôi hỏi người đàn ông đó có biết gì không.
Anh ấy nói bố tôi đã đi khỏi tầm mắt họ.
567
00:40:07,613 --> 00:40:11,075
Tôi về nhà và cả gia đình tôi đang ở đó.
Và họ bảo tôi
568
00:40:12,410 --> 00:40:14,078
là chẳng thấy bố tôi đâu cả.
569
00:40:18,332 --> 00:40:20,000
Tôi bảo: "Để con đi tìm bố".
570
00:40:27,675 --> 00:40:30,845
Chúng tôi tới Văn phòng Tổng Chưởng lý.
Họ khuyên chúng tôi đợi
571
00:40:30,845 --> 00:40:32,221
rồi hãy nộp báo cáo.
572
00:40:32,221 --> 00:40:34,974
Thế là hôm sau
chúng tôi mới nộp khiếu nại chính thức.
573
00:40:34,974 --> 00:40:37,059
VĂN PHÒNG BIỆN LÝ
574
00:40:40,729 --> 00:40:42,815
Họ gọi đó là vụ "bắt cóc ảo".
575
00:40:42,815 --> 00:40:48,195
Họ giải thích với chúng tôi là chuyện này
xảy ra khi bạn bị đe dọa qua điện thoại.
576
00:40:48,195 --> 00:40:51,282
Chúng sẽ dẫn nạn nhân đến một nơi
như một khách sạn
577
00:40:51,824 --> 00:40:53,367
hoặc có thể là một nhà thờ
578
00:40:54,660 --> 00:40:56,620
rồi ép người thân của nạn nhân.
579
00:40:57,705 --> 00:40:59,832
Họ bảo bố có thể đang ở bất cứ đâu.
580
00:41:01,125 --> 00:41:03,627
{\an8}Họ nộp báo cáo xong,
581
00:41:03,627 --> 00:41:06,797
{\an8}giới chức đã phản ứng hoàn toàn thờ ơ,
582
00:41:07,465 --> 00:41:11,469
{\an8}như thể đánh giá thấp vụ án đó.
Họ cứ bảo đó là một vụ bắt cóc ảo,
583
00:41:11,469 --> 00:41:13,554
{\an8}ông ấy đang ở ngoài kia, họ đang tìm rồi.
584
00:41:13,554 --> 00:41:17,850
Cái chúng tôi thấy
là sự hờ hững mà giới chức tạo ra
585
00:41:17,850 --> 00:41:20,769
hòng cùng tồn tại với các nhóm tội phạm.
586
00:41:26,108 --> 00:41:28,319
Tôi đã thực hiện một bài phỏng vấn.
587
00:41:28,319 --> 00:41:30,112
Tôi đã nói nhiều câu gay gắt.
588
00:41:30,112 --> 00:41:32,823
Tôi thông báo việc anh tôi mất tích
589
00:41:32,823 --> 00:41:37,036
và sự lơ là không chịu hành động
của tổng chưởng lý.
590
00:41:37,912 --> 00:41:44,001
Bài đó lên trang nhất. Đó là quyết định
của biên tập. Đó là tin tức đáng chú ý.
591
00:41:45,002 --> 00:41:47,880
Các tổ chức quốc tế đã đồng tình
với lời khẩn cầu của chúng tôi,
592
00:41:47,880 --> 00:41:52,927
chí ít là bằng cách loan tin,
để gây sức ép buộc chính phủ
593
00:41:52,927 --> 00:41:54,553
phải bắt đầu tìm Homero.
594
00:41:54,553 --> 00:41:56,764
HỌ YÊU CẦU BẢO VỆ CÁC NHÀ HOẠT ĐỘNG
595
00:41:56,764 --> 00:41:58,974
Tin đó quan trọng về mọi mặt.
596
00:41:58,974 --> 00:42:02,978
Hơn nữa, mới là tháng Một
nên lũ bướm vẫn chưa đi.
597
00:42:07,733 --> 00:42:10,110
Tổng Chưởng lý Michoacán
đã ban hành một thông cáo
598
00:42:10,110 --> 00:42:13,822
về vụ việc nhà hoạt động
Homero Gómez González mất tích.
599
00:42:13,822 --> 00:42:16,742
Ủy ban Nhân quyền Nhà nước
đã thúc giục giới chức
600
00:42:16,742 --> 00:42:19,203
đẩy mạnh việc tìm kiếm Homero Gómez.
601
00:42:19,703 --> 00:42:21,330
Sau đó, mọi thứ bắt đầu.
602
00:42:21,330 --> 00:42:24,124
Các quan chức nhà nước
liên lạc với chúng tôi,
603
00:42:24,708 --> 00:42:27,211
người từ Liên Hiệp Quốc,
giới truyền thông.
604
00:42:29,463 --> 00:42:32,925
Dân địa phương và bạn bè
bắt đầu lên tiếng.
605
00:42:32,925 --> 00:42:38,430
Tám giờ sáng hôm sau, ba trăm người
đã tập trung lại để đi tìm anh ấy.
606
00:42:39,348 --> 00:42:40,891
Thế thì sẽ là
607
00:42:40,891 --> 00:42:44,103
một nhóm ở mé này
và một nhóm nữa ở mé kia nhé.
608
00:42:44,103 --> 00:42:46,855
Rồi tất cả sẽ dừng lại ở chân đồi.
609
00:42:46,855 --> 00:42:49,191
Mong là ta sẽ thành công.
610
00:42:55,155 --> 00:42:57,491
- Mấy người tìm ở đây rồi à?
- Chưa đâu.
611
00:42:58,158 --> 00:43:02,037
Chỗ ta tìm thấy người từng bị bắt cóc
là cái hố ở tít dưới kia.
612
00:43:02,037 --> 00:43:04,248
Có khi ở dưới đó có người đấy.
613
00:43:04,248 --> 00:43:05,791
- Có thể.
- Xuống nữa đi.
614
00:43:08,544 --> 00:43:12,256
Các đội đó gồm toàn là dân địa phương
và người dân ở thành phố
615
00:43:12,256 --> 00:43:14,341
đã tình nguyện tham gia tìm kiếm.
616
00:43:14,341 --> 00:43:16,510
- Đằng đó có lối mở kìa.
- Ừ.
617
00:43:16,510 --> 00:43:22,057
Ấn tượng lắm. Chúng tôi đến nơi thì
rất đông người đã đứng đợi chúng tôi rồi.
618
00:43:22,558 --> 00:43:24,768
Chúng tôi chia nhau thành nhiều nhóm.
619
00:43:26,353 --> 00:43:30,524
Gómez González, chủ tịch
hội đồng quản trị của El Rosario,
620
00:43:30,524 --> 00:43:33,777
nơi có khu bảo tồn bướm chúa lớn nhất,
621
00:43:33,777 --> 00:43:37,406
được nhìn thấy lần cuối
tối thứ Hai sau khi rời một cuộc họp...
622
00:43:37,406 --> 00:43:41,243
Ông mất tích ở Ocampo hôm 13 tháng Một...
623
00:43:43,078 --> 00:43:46,999
Vẫn chưa có dấu hiệu gì
về tung tích của ông.
624
00:43:55,549 --> 00:43:59,053
Chúng tôi bắt đầu tìm
từ nơi anh ấy được nhìn thấy lần cuối.
625
00:44:00,929 --> 00:44:02,723
Đó là một cuộc tìm kiếm có chiến lược.
626
00:44:02,723 --> 00:44:08,479
Từ đó, chúng tôi mở rộng tìm kiếm
sang các khu vực khác.
627
00:44:28,457 --> 00:44:30,250
Tôi nhận được cuộc điện thoại.
628
00:44:31,877 --> 00:44:34,380
"Mày biết bọn tao đang giữ chồng mày chứ?"
629
00:44:36,131 --> 00:44:40,344
Chị Rebeca gọi cho tôi, nói là chị ấy
nhận được cuộc gọi đòi tiền chuộc.
630
00:44:40,344 --> 00:44:43,722
Tôi bảo: "Tôi muốn thấy anh ấy".
Chúng gửi một bức ảnh
631
00:44:44,515 --> 00:44:46,016
chụp Homero đang quỳ gối
632
00:44:47,017 --> 00:44:49,687
và sau lưng anh ấy là vài gã mặc đồ lính
633
00:44:49,687 --> 00:44:54,817
đang dí súng vào đầu Homero.
634
00:44:54,817 --> 00:45:00,280
Chúng bảo anh Homero không sao và sẽ cho
anh ấy về. Chúng bảo chúng bắt anh ấy
635
00:45:01,073 --> 00:45:03,534
để dạy anh ấy một bài học hay gì đó.
636
00:45:03,534 --> 00:45:08,580
Chúng bảo chúng tôi mà chịu nộp tiền
thì đến trưa là anh Homero sẽ được về.
637
00:45:08,580 --> 00:45:12,167
Chúng tôi tuyệt vọng quá
nên nghĩ là mình nên nộp tiền.
638
00:45:19,550 --> 00:45:24,221
Mẹ tôi ra ngoài để đi gửi tiền.
Chúng gọi mẹ liên tục suốt lúc mẹ đi,
639
00:45:24,221 --> 00:45:27,474
nói là chúng đang quan sát mẹ,
640
00:45:27,975 --> 00:45:31,895
giục mẹ gửi tiền đi
vì chúng đang theo dõi sát chúng tôi đấy.
641
00:45:34,440 --> 00:45:38,277
Chúng đòi chị ấy 100.000 peso,
mà cuối cùng chị ấy chỉ gửi 50.000.
642
00:45:55,085 --> 00:45:57,588
Hôm sau, chúng gọi lại cho chị ấy.
643
00:45:59,381 --> 00:46:02,676
Chú Amado của tôi bảo chúng tôi
đến văn phòng biện lý gặp chú ấy.
644
00:46:03,177 --> 00:46:04,428
Chúng tôi đã rất sợ.
645
00:46:04,428 --> 00:46:09,099
Chúng cứ liên tục gọi
để dọa là chúng đang theo dõi chúng tôi.
646
00:46:10,976 --> 00:46:13,520
Biện lý bảo tôi: "Đừng đưa chúng tiền".
647
00:46:14,772 --> 00:46:16,774
Tôi khóc bảo anh ấy:
648
00:46:17,274 --> 00:46:19,026
"Nhưng chúng sẽ giết Homero".
649
00:46:19,026 --> 00:46:23,030
Vụ án đó được bàn giao
cho đơn vị chuyên xử lý bắt cóc.
650
00:46:23,030 --> 00:46:28,619
{\an8}Chúng tôi bắt đầu sử dụng
các kỹ thuật theo dõi điện thoại.
651
00:46:28,619 --> 00:46:34,958
Những cuộc gọi
mà gia đình ông Homero đang nhận
652
00:46:35,626 --> 00:46:38,712
được truy về một nhà tù ở Tamaulipas.
653
00:46:39,797 --> 00:46:43,801
Đã hai tuần kể từ khi nhà môi trường học
Homero Gómez bị bắt cóc.
654
00:46:43,801 --> 00:46:46,804
Thật không may, gia đình Homero
655
00:46:46,804 --> 00:46:50,432
đã trở thành nạn nhân
của những kẻ bắt cóc tống tiền lừa lọc.
656
00:46:50,432 --> 00:46:53,227
Chưa có manh mối gì
về tung tích của nhà hoạt động này.
657
00:46:54,228 --> 00:46:55,979
Tuyến điều tra đó kết thúc
658
00:46:55,979 --> 00:47:00,859
và vụ án được bàn giao cho đơn vị án mạng
do tôi đại diện.
659
00:47:00,859 --> 00:47:04,863
Chúng tôi sẽ điều tra tiếp.
Mà khả năng bắt cóc thì đã bị loại trừ.
660
00:47:04,863 --> 00:47:09,159
{\an8}Tôi tin ta sẽ tìm thấy ông ấy,
661
00:47:09,159 --> 00:47:11,912
{\an8}nhưng tôi mong
ta sẽ tìm thấy ông ấy còn sống.
662
00:47:11,912 --> 00:47:15,833
Đây là vấn đề nhạy cảm.
Vô cùng đáng tiếc và đau đớn.
663
00:47:16,375 --> 00:47:18,460
Dù thống đốc có nói gì,
664
00:47:19,169 --> 00:47:22,339
dù thống đốc tuyên bố sẵn sàng
hy sinh chính mình để ông ấy xuất hiện
665
00:47:22,339 --> 00:47:27,219
thì thực tế vẫn là ông ấy đã mất tích.
Và thực tế là các xưởng cưa bất hợp pháp
666
00:47:28,011 --> 00:47:29,930
vẫn đang hoạt động ở Michoacán.
667
00:47:39,314 --> 00:47:44,236
Có vài người bảo
họ biết bố đang bị giam ở đâu.
668
00:48:00,168 --> 00:48:02,963
Chúng tôi đã tới đó tìm
nhưng chẳng thấy gì.
669
00:48:02,963 --> 00:48:07,092
Cảnh sát đã thẩm vấn những người đó
nhưng họ không chịu mở miệng.
670
00:48:07,092 --> 00:48:08,135
Họ sợ.
671
00:48:12,014 --> 00:48:16,810
Ở Michoacán, cảnh sát bang tiếp quản việc
kiểm soát an ninh ở Ocampo và Angangueo,
672
00:48:16,810 --> 00:48:19,897
{\an8}sau khi 53 sĩ quan cảnh sát
ở hai thành phố này
673
00:48:19,897 --> 00:48:23,442
{\an8}đang bị điều tra
về vụ mất tích của Homero Gómez,
674
00:48:23,442 --> 00:48:26,111
{\an8}nhà hoạt động vì bướm chúa.
675
00:48:27,029 --> 00:48:30,407
Cảnh sát thành phố
676
00:48:30,407 --> 00:48:33,827
được cho là đã phụ trách an ninh
ở cuộc đua ngựa đó.
677
00:48:34,620 --> 00:48:37,748
Nên những người đầu tiên bị thẩm vấn
678
00:48:37,748 --> 00:48:40,375
là lực lượng cảnh sát của thành phố.
679
00:48:40,375 --> 00:48:43,837
Vấn đề là,
ở Michoacán này từ rất lâu đã có
680
00:48:45,130 --> 00:48:47,174
những vụ mất tích cưỡng ép
681
00:48:47,174 --> 00:48:49,551
do cảnh sát thành phố gây ra.
682
00:48:51,178 --> 00:48:54,723
Bộ trưởng Bộ Công an Michoacán
683
00:48:54,723 --> 00:48:59,353
cho biết mọi thành viên thuộc
lực lượng cảnh sát thành phố ở Ocampo
684
00:48:59,353 --> 00:49:02,105
đã bị giam giữ để điều tra
685
00:49:02,105 --> 00:49:04,149
do bị cáo buộc có liên đới
686
00:49:04,149 --> 00:49:07,152
với các tổ chức tội phạm.
687
00:49:15,160 --> 00:49:18,747
Đa phần họ nói
họ không phụ trách sự kiện ấy.
688
00:49:18,747 --> 00:49:24,127
Ba, bốn sĩ quan gì đó đã phụ trách sự kiện
thì khẳng định họ đã về sớm.
689
00:49:24,127 --> 00:49:27,047
{\an8}CẢNH SÁT BỊ GỬI TRÁT ĐÒI HẦU TÒA
690
00:49:27,047 --> 00:49:29,967
{\an8}VẪN MẤT TÍCH
691
00:49:29,967 --> 00:49:34,513
Thường thì khi các nhóm tội phạm thực hiện
một vụ có tầm ảnh hưởng lớn thế,
692
00:49:34,513 --> 00:49:36,348
chúng sẽ dàn xếp.
693
00:49:37,265 --> 00:49:39,893
Chúng sẽ phối hợp
với giới chức địa phương.
694
00:49:41,353 --> 00:49:43,563
Thứ nhất là
bởi gia đình nạn nhân sẽ phản ứng.
695
00:49:43,563 --> 00:49:47,192
Thứ hai là để đảm bảo
những kẻ bắt cóc sẽ bắt được nạn nhân
696
00:49:47,192 --> 00:49:49,528
mà không bị cảnh sát chặn đường.
697
00:49:51,488 --> 00:49:55,158
Cần khoảng 30 đến 45 phút
698
00:49:55,158 --> 00:50:01,581
để những kẻ bắt cóc hoặc giết người thoát
và tránh đánh động các biện pháp an ninh.
699
00:50:02,499 --> 00:50:05,377
NGÀY 29/1/2020
16 NGÀY KỂ TỪ KHI HOMERO MẤT TÍCH
700
00:50:05,377 --> 00:50:09,256
Chúng tôi được triệu tập đến Văn phòng
Biện lý Quận của vùng. Tôi đang về nhà
701
00:50:09,756 --> 00:50:10,632
thì tự dưng
702
00:50:11,216 --> 00:50:14,136
một xe tuần tra pháp y
phóng ngang qua tôi.
703
00:50:16,805 --> 00:50:19,016
Tôi vơ vội lấy điện thoại và bật lên.
704
00:50:19,558 --> 00:50:21,309
Tôi ngay lập tức thấy
705
00:50:22,227 --> 00:50:23,687
tin báo
706
00:50:24,688 --> 00:50:27,107
là một thi thể đã được tìm thấy
707
00:50:27,816 --> 00:50:30,736
ở gần nơi bố tôi biến mất.
708
00:50:31,778 --> 00:50:36,033
Hôm 29 tháng Một năm 2020,
tôi nhận được một cuộc điện thoại,
709
00:50:36,033 --> 00:50:37,117
trong đó
710
00:50:37,868 --> 00:50:41,329
tôi được yêu cầu tới El Soldado,
711
00:50:43,040 --> 00:50:46,418
gần nơi anh Homero
được nhìn thấy lần cuối.
712
00:50:47,544 --> 00:50:51,965
Họ bảo họ tìm thấy một thi thể rồi,
được cho là của anh Homero.
713
00:50:51,965 --> 00:50:53,425
Tôi tới đó một mình.
714
00:50:53,425 --> 00:50:55,844
Tôi không muốn đánh động gia đình tôi.
715
00:51:01,099 --> 00:51:02,851
Hóa ra,
716
00:51:02,851 --> 00:51:08,065
lúc tôi tới thì cảnh sát
và các điều tra viên đang ở đó rồi.
717
00:51:08,065 --> 00:51:10,650
Mở đường cho cấp cứu nào.
718
00:51:13,779 --> 00:51:16,073
Họ cho tôi
lại gần cái giếng đó hơn một chút.
719
00:51:16,073 --> 00:51:20,160
Họ gọi đó là một cái "hố nước".
Nó khá sâu, khoảng sáu mét hoặc hơn.
720
00:51:21,036 --> 00:51:24,122
{\an8}SEMEFO
SỞ PHÁP Y
721
00:51:24,122 --> 00:51:25,749
Nạn nhân nổi úp mặt xuống.
722
00:51:27,542 --> 00:51:30,504
Họ bảo chúng tôi phải đợi
nhân viên điều tra cái chết bất thường
723
00:51:30,504 --> 00:51:32,672
thì mới thu hồi được thi thể
724
00:51:32,672 --> 00:51:34,382
để tôi nhận dạng.
725
00:51:40,388 --> 00:51:42,015
Tôi thấy sợ hãi, đau đớn.
726
00:51:42,015 --> 00:51:45,393
Tôi thấy buồn bã,
tức tối, giận dữ, đủ thứ cảm xúc.
727
00:51:46,561 --> 00:51:49,523
Khiến tôi thấy như
người tôi đang trôi lơ lửng vậy.
728
00:51:59,032 --> 00:52:02,035
Tôi nghĩ đấy có lẽ là anh ấy
vì cái quần anh ấy mặc.
729
00:52:03,120 --> 00:52:06,456
Tôi nhớ anh ấy từng mặc
cái quần giống vậy. Tôi bảo: "Anh ấy đấy".
730
00:52:06,456 --> 00:52:12,462
VẠCH CỦA CẢNH SÁT
CẤM ĐI QUA
731
00:52:12,462 --> 00:52:17,717
Họ không cho tôi đến quá gần. Họ hỏi tôi
đấy có phải anh ấy không rồi kéo tôi ra.
732
00:52:20,178 --> 00:52:24,307
Cứ như bị dội một gáo nước lạnh.
Tôi chẳng biết phải phản ứng thế nào.
733
00:52:24,307 --> 00:52:27,727
Vừa quay đi, tôi vừa nghĩ ngay là:
734
00:52:27,727 --> 00:52:30,730
"Mình sẽ nói với gia đình mình
thế nào đây?"
735
00:52:35,819 --> 00:52:37,612
Amado gọi cho tôi.
736
00:52:38,113 --> 00:52:40,824
Tôi hỏi: "Anh chắc không?"
Anh ấy đáp: "Chắc".
737
00:52:42,242 --> 00:52:44,035
Tôi ôm mẹ tôi thật chặt.
738
00:52:45,745 --> 00:52:47,164
Và tôi bảo: "Hết rồi".
739
00:52:54,921 --> 00:52:56,423
Lúc đó,
740
00:52:57,090 --> 00:52:58,175
mẹ hiểu ngay.
741
00:53:13,857 --> 00:53:16,234
Lúc họ bảo tôi
họ đã tìm ra anh ấy dưới cái giếng đó...
742
00:53:18,195 --> 00:53:21,489
tôi chỉ ôm chặt Kinh Thánh và bảo:
"Tạ ơn Người".
743
00:53:26,828 --> 00:53:27,662
Vì
744
00:53:28,163 --> 00:53:29,956
tôi nghe nói
745
00:53:30,624 --> 00:53:34,044
là rất nhiều người đã từng bị bắt đi
rồi biến mất mãi mãi.
746
00:53:34,044 --> 00:53:36,421
Chẳng thấy cả thi thể của họ,
747
00:53:37,422 --> 00:53:39,758
chẳng biết đã chết hay còn sống.
748
00:53:42,052 --> 00:53:46,890
Lúc đấy, tôi đã bảo Chúa là: "Tạ ơn Người
đã cho con một thi thể để chôn cất
749
00:53:46,890 --> 00:53:48,975
và một nơi để đem hoa cho anh ấy".
750
00:53:53,355 --> 00:53:56,191
ĐÃ TÌM THẤY THI THỂ CỦA HOMERO
751
00:53:56,191 --> 00:53:59,152
Tôi cử một phóng viên đi
chỉ đưa tin về hôm đó.
752
00:53:59,152 --> 00:54:01,655
Anh ấy đi cùng một nhóm phóng viên nữa.
753
00:54:02,322 --> 00:54:04,491
Anh ấy về ngay sáng hôm đó
754
00:54:04,491 --> 00:54:09,704
{\an8}vì chúng tôi chưa có cách nào
để đưa tin chuẩn về vụ án đó cả.
755
00:54:09,704 --> 00:54:11,331
{\an8}ĐÃ TÌM THẤY THI THỂ CỦA HOMERO
756
00:54:11,331 --> 00:54:13,124
HOMERO GÓMEZ ĐƯỢC TÌM THẤY ĐÃ TỬ VONG
757
00:54:14,834 --> 00:54:19,381
Nhiều xe tải lạ chở người mang vũ khí
đang canh gác khu vực đó.
758
00:54:21,258 --> 00:54:26,054
Với giới ký giả chúng tôi ở Michoacán,
bấy giờ, hơn bao giờ hết,
759
00:54:26,054 --> 00:54:27,973
Michoacán là một vùng tĩnh lặng
760
00:54:28,515 --> 00:54:33,061
bởi tội phạm có tổ chức ở khu vực đó
sẽ trả đũa
761
00:54:33,687 --> 00:54:38,233
ngay lập tức, nhắm vào các đồng nghiệp
của chúng tôi. Chúng sẽ không giỡn mặt.
762
00:54:40,193 --> 00:54:43,321
{\an8}Sau 16 ngày tìm kiếm, giới chức Mexico
763
00:54:43,321 --> 00:54:46,574
{\an8}đã tìm thấy thi thể
nhà hoạt động vì môi trường Homero Gómez.
764
00:54:46,574 --> 00:54:50,245
Những người ủng hộ nhân quyền
và môi trường ở Mexico
765
00:54:50,245 --> 00:54:52,247
cho biết họ sống trong rủi ro thường trực.
766
00:54:52,247 --> 00:54:56,418
Đâu chỉ các thành viên trong
gia đình chúng tôi mất đi một người thân.
767
00:54:56,418 --> 00:54:59,254
Mà cả thế giới,
loài bướm chúa và các khu rừng
768
00:54:59,254 --> 00:55:01,339
đã mất đi một người bảo vệ vĩ đại.
769
00:55:01,339 --> 00:55:04,634
{\an8}Do các hoạt động của mình,
Homero Gómez từng nhiều lần bị dọa giết.
770
00:55:04,634 --> 00:55:07,137
{\an8}Ông mất tích hôm 13 tháng Một.
771
00:55:07,137 --> 00:55:10,807
Bướm chúa, một trong những loài
biểu tượng nhất của Mexico,
772
00:55:10,807 --> 00:55:14,311
vừa mất đi người ủng hộ
có lẽ là vĩ đại nhất của chúng.
773
00:55:14,311 --> 00:55:17,188
{\an8}Ở Michoacán, một vụ việc
được cho là đuối nước
774
00:55:17,188 --> 00:55:22,277
{\an8}là nguyên nhân gây ra cái chết của
nhà hoạt động và người bảo vệ bướm chúa.
775
00:55:22,277 --> 00:55:25,030
{\an8}Theo Tổng Chưởng lý Michoacán,
776
00:55:25,030 --> 00:55:28,825
{\an8}thi thể của Homero Gómez đã được tìm thấy
777
00:55:28,825 --> 00:55:32,412
{\an8}dưới một giếng nước dùng cho nông nghiệp.
778
00:55:33,038 --> 00:55:37,792
Tới nay, trong quá trình kiểm tra ban đầu
bên ngoài thi thể
779
00:55:38,335 --> 00:55:41,546
với thời điểm tử vong
là từ hai đến ba tuần trước...
780
00:55:41,546 --> 00:55:43,048
{\an8}TỔNG CHƯỞNG LÝ MICHOACÁN
781
00:55:43,048 --> 00:55:45,383
{\an8}...không thấy có thương tích bên ngoài.
782
00:55:45,383 --> 00:55:49,387
{\an8}Có hiện tượng tím tái ở mặt và móng tay,
783
00:55:49,387 --> 00:55:52,557
{\an8}những đặc điểm điển hình
của ngạt thở do đuối nước.
784
00:55:53,141 --> 00:55:56,061
Thay mặt Văn phòng Tổng Chưởng lý bang...
785
00:55:56,061 --> 00:55:59,105
Tôi giận dữ
trước những gì tổng chưởng lý nói.
786
00:55:59,939 --> 00:56:02,150
Ông ta bảo bố tôi mất là do tai nạn,
787
00:56:02,776 --> 00:56:04,652
do bố bị chết đuối.
788
00:56:05,987 --> 00:56:06,988
Thế
789
00:56:08,656 --> 00:56:13,453
ông giải thích kiểu gì việc thi thể bố tôi
còn những thương tổn khác?
790
00:56:14,245 --> 00:56:16,873
Theo kết quả khám nghiệm tử thi,
791
00:56:16,873 --> 00:56:20,585
thực chất ông ấy đã bị chấn thương
792
00:56:21,169 --> 00:56:22,128
ở vùng đầu.
793
00:56:22,128 --> 00:56:26,383
Chúng tôi cho rằng cú va chạm vào đầu đó
là do lúc ông ấy ngã.
794
00:56:27,592 --> 00:56:29,302
Tuy nhiên, tôi có thể đảm bảo
795
00:56:29,302 --> 00:56:32,180
nguyên nhân tử vong
không phải do cú va chạm đó.
796
00:56:33,473 --> 00:56:36,518
Tới nay vẫn chưa có chứng cứ gì
797
00:56:36,518 --> 00:56:38,311
cho thấy cái chết của ông ấy
798
00:56:38,311 --> 00:56:40,939
là do hành vi bạo lực.
799
00:56:41,606 --> 00:56:45,068
Tức là giả thiết chắc chắn nhất
của các anh tới nay
800
00:56:45,068 --> 00:56:48,446
là hôm 13 tháng Một, ông Homero đã bị ngã
801
00:56:48,446 --> 00:56:51,825
và thi thể của ông ấy
cứ nổi ở đó đến tận 29 tháng Một ạ?
802
00:56:52,492 --> 00:56:53,451
Đúng.
803
00:56:56,830 --> 00:57:00,542
NGÀY 13, 14, 15 THÁNG MỘT
804
00:57:00,542 --> 00:57:04,170
NGÀY 16, 17, 18 THÁNG MỘT
805
00:57:04,170 --> 00:57:09,467
NGÀY 19, 20, 21, 22 THÁNG MỘT
806
00:57:09,467 --> 00:57:15,598
NGÀY 23, 24, 25, 26 THÁNG MỘT
807
00:57:15,598 --> 00:57:17,434
NGÀY 27, 28 THÁNG MỘT
808
00:57:17,434 --> 00:57:20,061
Từ góc độ pháp y,
809
00:57:20,562 --> 00:57:25,483
bạn sẽ biết một người bị sát hại
hay là nạn nhân đó tử vong do bị ngã.
810
00:57:25,984 --> 00:57:29,028
{\an8}Bấy giờ, thi thể đó
lẽ ra phải có dấu hiệu bị phân hủy rồi.
811
00:57:29,028 --> 00:57:31,364
{\an8}NHÂN VIÊN ĐIỀU TRA CÁI CHẾT BẤT THƯỜNG
812
00:57:31,364 --> 00:57:34,617
Tức là lẽ ra
nó đã phải có diện mạo dị dạng,
813
00:57:35,952 --> 00:57:37,245
mắt lồi,
814
00:57:37,245 --> 00:57:41,916
rụng tóc, bong da,
gần như không nhận ra được nữa.
815
00:57:43,376 --> 00:57:46,880
Anh ấy còn chẳng bị nhăn nheo
hay biến dạng.
816
00:57:46,880 --> 00:57:49,007
Tay anh ấy chỉ bị nhăn nhẹ,
817
00:57:49,007 --> 00:57:51,885
như lúc bạn nhúng tay vào nước lạnh vậy.
818
00:57:54,345 --> 00:57:58,516
Theo tôi, chúng đã quẳng anh ấy xuống đó
vì nhìn anh ấy vẫn nguyên vẹn.
819
00:57:59,684 --> 00:58:03,813
Đến quần áo của anh ấy trông
cũng bình thường. Trông chúng sạch sẽ.
820
00:58:03,813 --> 00:58:06,107
Trông chúng còn chẳng ố bẩn.
821
00:58:10,361 --> 00:58:14,324
Nơi đó rất lạnh, nhiệt độ về đêm
822
00:58:14,324 --> 00:58:19,078
có thể xuống dưới mức đóng băng,
nhất là vào mùa đông.
823
00:58:19,078 --> 00:58:22,832
Thi thể đó đã bắt đầu phân hủy,
nhưng do điều kiện khí hậu,
824
00:58:22,832 --> 00:58:26,920
nó đã được bảo quản,
nên quá trình phân hủy đã không diễn ra.
825
00:58:29,380 --> 00:58:30,798
Kết luận của bên công tố
826
00:58:30,798 --> 00:58:34,135
về tình trạng thi thể của ông Homero
khi tìm thấy,
827
00:58:34,135 --> 00:58:38,389
báo cáo của Sở Y tế Pháp y
về nguyên nhân tử vong,
828
00:58:38,389 --> 00:58:40,850
có đề cập đến cả chứng viêm phổi hít.
829
00:58:40,850 --> 00:58:44,562
Tổng chưởng lý đã bác bỏ ý kiến
rằng đó có thể là vụ án mạng.
830
00:58:44,562 --> 00:58:49,609
Việc đó để lại trong chúng tôi cảm giác
thất vọng. Sao cái chết của một người
831
00:58:49,609 --> 00:58:52,695
quan trọng như ông ấy lại gói gọn
trong tóm tắt dài bốn phút được?
832
00:58:54,197 --> 00:58:57,575
Chúng tôi biết hết,
tình trạng thi thể lúc chúng tôi tìm thấy,
833
00:58:57,575 --> 00:59:00,370
và chẳng có gì khớp với
lời của tổng chưởng lý.
834
00:59:00,954 --> 00:59:04,791
Rất nhiều người chúng tôi không tin
vụ đó là tai nạn.
835
00:59:04,791 --> 00:59:07,377
Đó đâu phải tai nạn. Đó là một vụ án mạng.
836
00:59:07,877 --> 00:59:11,714
Vị trí tìm thấy thi thể
đi ngược lại mọi quan điểm khác.
837
00:59:11,714 --> 00:59:16,636
Chúng tôi bảo: "Họ đã không tìm ở nơi
ông Homero được nhìn thấy lần cuối".
838
00:59:17,220 --> 00:59:20,139
Đó là thông tin liên quan nhất
839
00:59:20,139 --> 00:59:22,183
để đặt ra được câu hỏi là:
840
00:59:22,767 --> 00:59:25,853
"Sao ông Homero đã nằm ở vị trí đó 16 hôm
841
00:59:25,853 --> 00:59:27,605
mà họ lại không tới đó tìm?"
842
00:59:29,816 --> 00:59:32,694
Cái giếng nơi họ tìm thấy ông ấy...
843
00:59:32,694 --> 00:59:33,611
{\an8}BẠN CỦA HOMERO
844
00:59:33,611 --> 00:59:37,699
...em trai ông ấy, Juan, và tôi
có đến đó tìm rồi. Nhưng chẳng thấy gì.
845
00:59:40,827 --> 00:59:47,083
Ta mà xem xét điều kiện địa lý
và thời tiết
846
00:59:47,083 --> 00:59:49,127
ở nơi tìm thấy thi thể
847
00:59:49,711 --> 00:59:55,049
thì thật đáng ngờ khi tìm thấy một thi thể
ở tình trạng đó sau 15 ngày. Nó vẫn mới.
848
00:59:55,049 --> 00:59:58,428
Trong những điều kiện đó,
nó không thể được bảo quản những 15 ngày.
849
00:59:59,387 --> 01:00:00,805
Gần như là không thể.
850
01:00:00,805 --> 01:00:01,723
Cho nên
851
01:00:02,515 --> 01:00:06,519
tất cả đều chỉ ra là ông ấy
mới ở dưới nước một thời gian rất ngắn.
852
01:00:06,519 --> 01:00:07,687
Một thời gian rất ngắn.
853
01:00:07,687 --> 01:00:09,439
Thế nên chúng tôi nghĩ có lẽ
854
01:00:09,939 --> 01:00:15,069
có kẻ đã giam ông ấy ở đâu đó.
855
01:00:15,069 --> 01:00:19,282
Và khi thấy đang phải chịu
quá nhiều áp lực từ chính phủ và dư luận,
856
01:00:19,282 --> 01:00:22,619
có lẽ chúng đã tới vứt xác ông ấy
để đánh lạc hướng họ.
857
01:00:26,789 --> 01:00:28,875
Người ta nói với chúng tôi là ở cái giếng
858
01:00:28,875 --> 01:00:32,295
nơi sáng sớm hôm đó
họ tìm thấy thi thể của bố tôi,
859
01:00:32,879 --> 01:00:36,841
xung quanh cái giếng đó
có rất nhiều xe cộ.
860
01:00:37,592 --> 01:00:39,844
Người ta thường đem đủ thứ tới đó vứt.
861
01:00:41,554 --> 01:00:43,890
Khi những người trong cộng đồng này
862
01:00:43,890 --> 01:00:47,477
nói với gia đình Homero
là ông ấy đang bị giam ở El Soldado,
863
01:00:47,477 --> 01:00:49,520
hẳn là vì cư dân ở khu vực đó
864
01:00:49,520 --> 01:00:53,608
biết là ở El Soldado có vài nhà an toàn.
865
01:00:54,108 --> 01:00:58,112
Nói cách khác, nhiều người
từng bị bắt cóc, lôi đi rồi bị bỏ lại đó.
866
01:00:58,112 --> 01:01:02,158
Nên cộng đồng này biết
khi nào thì những người bị bắt đến rồi đi.
867
01:01:02,158 --> 01:01:04,911
Có khi đó là những thành viên
của các băng đảng đối địch.
868
01:01:04,911 --> 01:01:08,289
Có khi đó là các nhà lãnh đạo,
như trường hợp ông Homero.
869
01:01:08,289 --> 01:01:13,961
Có khi đó là những người bị bắt cóc để đòi
tiền chuộc. Và người ta biết họ là ai,
870
01:01:13,961 --> 01:01:16,673
họ có bao nhiêu người, họ đang ở đâu.
871
01:01:16,673 --> 01:01:20,593
Thế nên người ta mới có
thông tin về tung tích của ông Homero,
872
01:01:20,593 --> 01:01:23,888
và giới chức lại không tìm ở đó
mà lại đi chỗ khác tìm.
873
01:01:24,806 --> 01:01:26,182
Nhưng họ biết rõ.
874
01:01:27,684 --> 01:01:30,895
Là một nhân viên điều tra
cái chết bất thường, một bác sĩ pháp y,
875
01:01:31,437 --> 01:01:35,858
là một nhà khoa học trong lĩnh vực này,
tôi thấy một cuộc điều tra yếu kém.
876
01:01:36,609 --> 01:01:40,822
Văn phòng Tổng Chưởng lý đang báo cáo
877
01:01:40,822 --> 01:01:42,490
dựa trên những dữ liệu
878
01:01:42,490 --> 01:01:45,451
đã được xác minh cho tới nay.
Cảm ơn nhiều.
879
01:01:46,744 --> 01:01:51,249
Nếu không phải đồng lõa do trực tiếp
tham gia thì cũng là đồng lõa do sơ sót.
880
01:01:51,249 --> 01:01:53,000
ĐƠN VỊ CHUYÊN VỀ CỐ SÁT
881
01:01:53,000 --> 01:01:56,170
Mọi dấu hiệu đều cho thấy
vụ đó là có chủ đích.
882
01:01:56,796 --> 01:02:00,842
Nhưng để xác minh được thì vẫn cần đến
một cuộc điều tra sâu rộng.
883
01:02:00,842 --> 01:02:05,763
{\an8}Vụ án chết do đuối nước này cũng giống như
các vụ án của các nhà hoạt động khác.
884
01:02:06,556 --> 01:02:08,516
{\an8}Abisai Pérez Romero được tìm thấy
đã tử vong
885
01:02:08,516 --> 01:02:13,396
{\an8}ở đô thị Tula de Allende ở Hidalgo.
Anh ghi chép về tình trạng ô nhiễm ở Tula.
886
01:02:13,396 --> 01:02:17,275
{\an8}Theo khám nghiệm tử thi,
không thấy có dấu hiệu bạo lực nào.
887
01:02:17,275 --> 01:02:22,113
Ở Chiapas, nhà môi trường học
và người chăm sóc một khu bảo tồn khỉ rú,
888
01:02:22,113 --> 01:02:23,322
{\an8}José Luis Álvarez,
889
01:02:23,322 --> 01:02:27,577
{\an8}được tìm thấy đã tử vong cạnh Cao tốc
Emiliano Zapata, gần Calatrava.
890
01:02:27,577 --> 01:02:32,457
{\an8}Adán Vez Lira, nhà bảo vệ môi trường,
đã bị sát hại.
891
01:02:32,457 --> 01:02:35,960
{\an8}Ông đã có nhiều thành tựu quan trọng
trong việc bảo vệ hệ sinh thái
892
01:02:35,960 --> 01:02:37,837
{\an8}ở duyên hải Trung Veracruz.
893
01:02:37,837 --> 01:02:42,759
{\an8}Ủy ban Nhân Quyền thương tiếc báo tin
về vụ án mạng của Margarito Díaz González,
894
01:02:42,759 --> 01:02:47,597
{\an8}nhà bảo vệ môi trường và người ủng hộ các
nơi linh thiêng của cộng đồng Wixárica.
895
01:02:47,597 --> 01:02:50,808
Samir Flores, nhà hoạt động Nahuatl
ở Morelos, phản đối việc xây dựng
896
01:02:50,808 --> 01:02:53,561
nhà máy nhiệt điện ở Huexca,
đã bị sát hại.
897
01:02:53,561 --> 01:02:57,231
Samir không chết.
Chính phủ đã giết anh ấy!
898
01:02:57,231 --> 01:03:00,651
{\an8}Ta đang để các nhà hoạt động vì môi trường
899
01:03:00,651 --> 01:03:04,697
{\an8}bị sát hại mà không bị trừng trị ở Mexico.
900
01:03:05,239 --> 01:03:06,699
{\an8}Tin từ tổng chưởng lý,
901
01:03:06,699 --> 01:03:09,744
{\an8}nhà hoạt động vì môi trường Homero Gómez
được tìm thấy đã tử vong.
902
01:03:09,744 --> 01:03:13,873
{\an8}Báo cáo ban đầu cho biết
không có dấu hiệu bạo lực nào.
903
01:03:13,873 --> 01:03:17,668
{\an8}Tổng chưởng lý không loại trừ
khả năng ông đã chết đuối.
904
01:03:24,675 --> 01:03:29,388
Họ trả đồ đạc của bố cho chúng tôi.
Trong túi quần bố vẫn còn giấy tờ và tiền.
905
01:03:29,931 --> 01:03:35,311
Nhưng lúc tôi hỏi đặc vụ phụ trách vụ án
xem chìa khóa xe đâu,
906
01:03:37,104 --> 01:03:38,689
anh ta nói không thấy nó.
907
01:03:38,689 --> 01:03:41,150
Tôi hỏi: "Sao anh không điều tra vụ đó?"
908
01:03:41,150 --> 01:03:45,530
"Chúng lấy điện thoại của ông ấy mà.
Chắc chúng lấy cả chìa khóa xe rồi".
909
01:03:46,030 --> 01:03:46,864
Tôi tức điên.
910
01:03:49,033 --> 01:03:53,913
Mấy hôm sau họ bảo: "Đây rồi,
chúng tôi tìm thấy chìa khóa xe rồi.
911
01:03:53,913 --> 01:03:55,873
Nó bị chôn ở đấy từ đầu".
912
01:03:56,958 --> 01:03:59,794
Nhưng trong ảnh chứng cứ
thì chìa khóa xe khô,
913
01:04:00,545 --> 01:04:03,965
chắc là do máy kéo lên,
không thấy vết bẩn hay dơ nào cả.
914
01:04:04,465 --> 01:04:07,718
Tìm thấy chìa khóa như thế nào
thì chúng tôi bàn giao đúng như thế.
915
01:04:07,718 --> 01:04:12,723
Chúng không bị can thiệp,
vì khi thu thập chứng cứ,
916
01:04:13,266 --> 01:04:17,270
các chuyên gia pháp y
làm gì cũng phải đeo găng,
917
01:04:17,270 --> 01:04:20,106
tuân thủ quy trình để ngăn ngừa nhiễm bẩn.
918
01:04:24,861 --> 01:04:28,823
Sau đó họ yêu cầu tôi đi đưa cái xe về lại
vì họ quên chưa chụp ảnh.
919
01:04:29,365 --> 01:04:35,037
Tôi phải đi lái nó về cho họ chụp ảnh,
để họ có chứng cứ là họ đã tìm thấy nó.
920
01:04:35,663 --> 01:04:39,792
Vô lý hết sức, vì tôi đã lái cái xe đó
được khoảng một tuần
921
01:04:39,792 --> 01:04:42,962
để di chuyển và tìm kiếm tiếp rồi.
922
01:04:42,962 --> 01:04:46,841
Họ thì chụp ảnh cái xe
như thể vừa mới tìm thấy nó.
923
01:04:47,675 --> 01:04:50,219
Và đó là
những bức ảnh họ lấy làm chứng cứ.
924
01:04:51,637 --> 01:04:58,519
Chúng tôi liên hệ chặt chẽ với một đầu mối
chúng tôi có ở Văn phòng Tổng Chưởng lý.
925
01:04:59,186 --> 01:05:04,525
Ngay từ đầu, chúng tôi đã thấy rất nhiều
điểm bị thao túng trong vụ án của Homero,
926
01:05:04,525 --> 01:05:07,612
vì có những thứ
đơn giản là không thể tin được.
927
01:05:07,612 --> 01:05:11,866
{\an8}Tôi muốn các công chức đã đi cùng bố tôi
bị điều tra.
928
01:05:13,993 --> 01:05:16,412
Họ bảo chúng tôi là có người đã lấy iPad
929
01:05:16,913 --> 01:05:20,791
và điện thoại của anh ấy. Chúng tôi hỏi:
"Người đó vẫn giữ nhỉ?"
930
01:05:21,334 --> 01:05:24,170
Cái người đã cầm điện thoại của anh ấy
931
01:05:24,170 --> 01:05:28,341
còn dám sạc pin máy
và trả lời một cuộc gọi.
932
01:05:28,341 --> 01:05:32,178
Kết quả là bên công tố đã tìm ra
cái điện thoại đang ở đâu.
933
01:05:33,346 --> 01:05:38,017
{\an8}Lúc đầu, chúng tôi nghi ngờ
cái nhóm công chức đó.
934
01:05:38,851 --> 01:05:42,605
{\an8}Người thanh niên cầm đồ của anh ấy
là cộng sự thân cận với họ.
935
01:05:43,147 --> 01:05:49,320
{\an8}Anh ta nói là anh tôi đã để quên đồ
936
01:05:49,320 --> 01:05:52,323
nên anh ta cầm theo cho khỏi mất.
937
01:05:52,323 --> 01:05:55,409
Anh ta bảo anh ta cầm
vì không thấy anh tôi đâu nữa.
938
01:05:57,203 --> 01:05:59,538
Tôi là Elizabeth Guzmán Vilchis.
939
01:05:59,538 --> 01:06:01,791
Tôi đến từ Đô thị tự trị Ocampo.
940
01:06:02,583 --> 01:06:04,418
Tôi thấy có lỗi và cứ tự nhủ:
941
01:06:04,418 --> 01:06:08,631
"Mình mà không gọi điện mời ông ấy tới
thì ông ấy đã không tới
942
01:06:08,631 --> 01:06:13,594
và cả vụ việc này đã chẳng xảy ra".
Nhưng rốt cuộc thì, ai mà ngờ được.
943
01:06:15,429 --> 01:06:18,307
Nhiều đồng sự chính trị cũng có mặt ở đó.
944
01:06:18,307 --> 01:06:20,518
Một trong số họ là Karina Alvarado.
945
01:06:21,060 --> 01:06:26,023
{\an8}Octavio Ocampo Córdoba,
người bấy giờ đang là nghị sĩ.
946
01:06:26,023 --> 01:06:28,025
Tôi là Octavio Ocampo.
947
01:06:28,025 --> 01:06:32,321
{\an8}Tôi quen ông ấy qua các hoạt động xã hội.
948
01:06:32,321 --> 01:06:35,366
{\an8}Homero cũng là một chính khách,
949
01:06:35,366 --> 01:06:39,161
{\an8}ngoài việc là một nhà môi trường học
kiêm người bảo vệ rừng.
950
01:06:39,161 --> 01:06:42,707
Các cuộc đua ngựa rất được chú ý.
951
01:06:43,290 --> 01:06:45,751
Chúng là những sự kiện công khai.
952
01:06:46,711 --> 01:06:51,549
Chúng tôi đã có cơ hội được gặp ông ấy
ở sự kiện đó.
953
01:06:52,466 --> 01:06:54,510
Chúng tôi chỉ bắt tay nhau.
954
01:06:55,011 --> 01:06:59,306
Lúc tôi về chắc là khoảng sáu giờ tối.
955
01:06:59,306 --> 01:07:00,891
Lúc đó trời còn chưa tối.
956
01:07:02,059 --> 01:07:06,272
Chúng tôi tạm biệt nhau.
Tôi về nhà, còn ông ấy ở lại đó.
957
01:07:08,190 --> 01:07:12,111
Chúng tôi gặp nhau chóng vánh đến nỗi
958
01:07:12,111 --> 01:07:15,156
tôi còn chẳng biết
959
01:07:15,156 --> 01:07:17,992
là có người đã đem đồ đạc của ông ấy đi.
960
01:07:25,124 --> 01:07:27,918
Chúng tôi ngồi cùng ông Homero
khoảng hai tiếng,
961
01:07:27,918 --> 01:07:30,713
cùng tất cả những người tôi vừa nhắc đến.
962
01:07:32,339 --> 01:07:35,509
Đầu tiên, Octavio Ocampo bắt đầu hát.
963
01:07:35,509 --> 01:07:38,179
Tôi không nhớ là bài gì.
964
01:07:38,721 --> 01:07:40,765
Tất cả chúng tôi thì nhảy.
965
01:07:41,265 --> 01:07:44,935
Sau đó, ông Homero và Octavio
bắt đầu hát một bài khác.
966
01:07:46,854 --> 01:07:49,482
Trong các bức ảnh, bạn có thể thấy
967
01:07:49,482 --> 01:07:52,401
ông ấy cầm iPad
và điện thoại của mình theo suốt.
968
01:07:52,902 --> 01:07:55,279
Lúc nhảy, ông ấy cũng cầm
các thiết bị của mình theo.
969
01:07:56,113 --> 01:08:00,910
Các đồng nghiệp của tôi phản bác là ông ấy
bỏ lại hoặc quên chúng ở quầy đồ uống.
970
01:08:01,410 --> 01:08:06,499
Rất lạ. Nếu ta đều đang ngồi với nhau
971
01:08:06,499 --> 01:08:11,378
mà tôi thấy bạn để quên cái gì đó
thì tôi sẽ đưa bạn ngay chứ, đúng không?
972
01:08:11,378 --> 01:08:13,047
Tôi cầm về để làm gì?
973
01:08:17,968 --> 01:08:22,014
Người đã cầm chúng là Karina, sau đó,
đã đưa chúng cho thợ chụp ảnh của cô ta.
974
01:08:24,225 --> 01:08:26,477
Chúng tôi có một số thông tin về vụ đó
975
01:08:26,977 --> 01:08:32,066
nhưng không đủ để mở một cuộc điều tra.
976
01:08:34,401 --> 01:08:39,406
Khoảng sáu tháng sau, tôi tình cờ gặp
đồng nghiệp ở Văn phòng Tổng Chưởng lý.
977
01:08:39,406 --> 01:08:41,450
Cô ấy cũng đến sự kiện hôm đó.
978
01:08:41,450 --> 01:08:44,620
Cô ấy bảo: "Biết gì không?
Chúng giết thợ chụp ảnh của Karina rồi,
979
01:08:44,620 --> 01:08:47,039
sau khi mọi chuyện xảy ra".
980
01:08:47,998 --> 01:08:52,128
{\an8}TRỢ LÝ CỦA KARINA ALVARADO
981
01:08:56,340 --> 01:09:02,096
Một chỉ huy trong đơn vị điều tra bảo tôi:
"Có chuyện này chúng tôi thấy khó hiểu.
982
01:09:02,096 --> 01:09:06,308
Karina và Nghị sĩ Octavio
đệ đơn xin bảo hộ rồi. Sao cô lại chưa?"
983
01:09:06,308 --> 01:09:08,978
"Sao phải làm thế? Tôi có làm gì sai đâu".
984
01:09:08,978 --> 01:09:13,566
Tôi là luật sư mà, nên tôi thấy việc
đệ đơn xin bảo hộ chẳng được ích gì cả
985
01:09:13,566 --> 01:09:17,820
vì rốt cuộc thì tôi có trách nhiệm gì
trong vụ việc đó đâu.
986
01:09:21,323 --> 01:09:25,369
Chúng tôi được biết
là những người đã đi cùng ông Homero
987
01:09:25,369 --> 01:09:29,039
đã xin bảo hộ pháp lý
để tránh bị điều tra hoặc thẩm vấn.
988
01:09:29,039 --> 01:09:32,334
Anh cho chúng tôi biết
là đã có chuyện gì được không?
989
01:09:32,334 --> 01:09:33,919
Đấy là quyền của họ.
990
01:09:34,712 --> 01:09:39,508
Và chúng tôi tôn trọng
các quyết định do giới chức đưa ra.
991
01:09:41,927 --> 01:09:46,849
Tôi chưa bao giờ đệ đơn xin bảo hộ.
Tôi chưa bao giờ thấy cần phải làm vậy.
992
01:09:46,849 --> 01:09:48,559
Lần này tôi cũng không cần.
993
01:09:51,103 --> 01:09:53,898
Tôi chẳng hiểu
tại sao họ phải đệ đơn xin bảo hộ
994
01:09:53,898 --> 01:09:55,900
nếu họ không liên quan gì,
995
01:09:56,400 --> 01:09:58,277
trừ phi họ có liên quan thật.
996
01:09:58,277 --> 01:10:01,322
Tôi có thể khẳng định chắc chắn
là không thể có chuyện đó.
997
01:10:01,322 --> 01:10:06,660
Nữ đồng nghiệp có mặt ở đó
là một người phụ nữ tốt bụng.
998
01:10:07,494 --> 01:10:11,582
Cô ấy không liên quan gì hết.
Cậu đồng nghiệp còn lại cũng có mặt ở đó
999
01:10:11,582 --> 01:10:15,419
thì tôi không rõ
hồi đó cậu ấy là nghị sĩ hay thị trưởng.
1000
01:10:15,419 --> 01:10:18,756
Nhưng cậu ấy cũng là một thanh niên
tốt bụng, không có động cơ bí mật.
1001
01:10:19,256 --> 01:10:21,425
Việc họ có liên quan hay không
1002
01:10:21,425 --> 01:10:22,343
thì ý tôi là,
1003
01:10:22,885 --> 01:10:24,094
việc đấy là...
1004
01:10:25,596 --> 01:10:27,014
Tôi không xác nhận được.
1005
01:10:27,014 --> 01:10:29,683
Nhưng tôi khá tự tin
1006
01:10:31,060 --> 01:10:32,895
là không có gì cả đâu.
1007
01:10:32,895 --> 01:10:37,483
Hồi Silvano lên làm thống đốc,
Octavio Ocampo đang là nghị sĩ.
1008
01:10:37,483 --> 01:10:40,945
Silvano, Octavio Ocampo và Karina Alvarado
1009
01:10:40,945 --> 01:10:42,780
luôn đi với nhau.
1010
01:10:44,740 --> 01:10:46,992
Sao bạn Karina lại cầm đồ của Homero?
1011
01:10:49,161 --> 01:10:52,665
Sao Karina và Octavio Ocampo
lại phải đệ đơn xin bảo hộ?
1012
01:10:53,165 --> 01:10:55,960
Tính đến giờ thì họ không phải nghi phạm.
1013
01:10:58,379 --> 01:11:02,633
Tôi chỉ muốn họ cho
lời khai về những gì đã xảy ra thôi
1014
01:11:02,633 --> 01:11:05,594
vì họ là những người cuối cùng đi với bố.
1015
01:11:05,594 --> 01:11:09,098
Không phải vì tôi đã nghĩ
hay vẫn nghĩ họ có tội
1016
01:11:09,098 --> 01:11:15,145
mà là vì tôi tin họ có thể nắm giữ
thông tin sẽ dẫn đến việc bắt giữ
1017
01:11:15,145 --> 01:11:17,773
những kẻ thực sự là hung thủ.
1018
01:11:18,941 --> 01:11:24,238
Homero là một nhân vật quan trọng
đã lên án việc khai thác gỗ bất hợp pháp
1019
01:11:24,238 --> 01:11:27,533
như là một trong các nguyên nhân chính
gây thiệt hại cho khu bảo tồn,
1020
01:11:27,533 --> 01:11:29,702
quê hương của bướm chúa.
1021
01:11:29,702 --> 01:11:34,039
Biểu tượng này được lập ra theo
Hiệp định Thương mại Tự do ở thời điểm đó...
1022
01:11:34,039 --> 01:11:37,793
Vụ đó không phải tai nạn.
Có kẻ không chỉ muốn loại bỏ ông ấy
1023
01:11:38,294 --> 01:11:40,587
{\an8}mà còn muốn gửi đi một thông điệp
1024
01:11:40,587 --> 01:11:46,593
{\an8}tới mọi nhà lãnh đạo xã hội khác
dám bảo vệ cây cối và các cộng đồng.
1025
01:11:46,593 --> 01:11:48,512
Tôi nghe nói là tổng chưởng lý
1026
01:11:48,512 --> 01:11:52,099
định điều tra
các chú Amado và Juan của tôi.
1027
01:11:52,099 --> 01:11:55,394
Họ nói là thật lạ khi các chú tôi
quan tâm đến vụ án này như thế,
1028
01:11:55,394 --> 01:11:59,189
có khi là các chú tôi có liên quan.
Nên họ sẽ điều tra các chú.
1029
01:11:59,189 --> 01:12:03,360
Văn phòng Tổng Chưởng lý Michoacán
rất hay tiến hành quấy rối tư pháp
1030
01:12:03,360 --> 01:12:06,322
đối với người thân của nạn nhân bị sát hại
1031
01:12:06,322 --> 01:12:11,035
nhằm ngăn cản, cản trở và ngăn chặn
họ đặt ra những câu hỏi gây khó chịu.
1032
01:12:11,035 --> 01:12:12,828
Đây không phải lần đầu tiên
1033
01:12:12,828 --> 01:12:16,999
Tổng Chưởng lý Michoacán
viện tới cái chiến thuật
1034
01:12:16,999 --> 01:12:19,960
chuyển hướng cuộc điều tra
vào các nạn nhân
1035
01:12:19,960 --> 01:12:22,463
để khiến họ phải rút lui
1036
01:12:22,463 --> 01:12:25,424
và truyền thông thôi đưa tin về vụ án,
1037
01:12:25,424 --> 01:12:26,759
và rốt cuộc,
1038
01:12:26,759 --> 01:12:29,970
giúp giới chức hết phải chịu thêm áp lực.
1039
01:12:34,308 --> 01:12:38,103
Tôi quyết định
ngừng thúc giục họ điều tra thêm vì sợ,
1040
01:12:38,103 --> 01:12:43,359
bởi khi cuộc điều tra được tiếp diễn,
chẳng thể biết bạn sẽ gặp phải chuyện gì.
1041
01:12:43,359 --> 01:12:47,446
{\an8}Gia đình bạn sẽ luôn dễ gặp nguy hiểm.
1042
01:12:47,446 --> 01:12:53,118
Chủ yếu là vì thế nên chúng tôi quyết định
không yêu cầu điều tra nữa để được yên ổn.
1043
01:13:02,544 --> 01:13:05,005
Như bạn thấy đấy, có tám bộ.
1044
01:13:10,552 --> 01:13:16,725
Có thể bạn chỉ thấy một chồng giấy thôi,
nhưng đây là mọi thứ chúng tôi đã làm đấy.
1045
01:13:17,976 --> 01:13:20,229
Và trong những hồ sơ này
1046
01:13:20,229 --> 01:13:21,563
không hề có gì
1047
01:13:22,481 --> 01:13:25,109
cho thấy là ông Homero,
1048
01:13:25,901 --> 01:13:27,653
tính tới thời điểm này,
1049
01:13:28,237 --> 01:13:31,240
đã tử vong do bạo lực.
1050
01:13:32,908 --> 01:13:35,661
Tính đến giờ, tất cả những gì ta có
1051
01:13:35,661 --> 01:13:39,331
là chứng cứ khoa học
chứng minh ông Homero đã tử vong
1052
01:13:39,331 --> 01:13:41,542
do bị ngạt cơ học vì chìm dưới nước,
1053
01:13:42,292 --> 01:13:43,919
tức là ông ấy đã chết đuối.
1054
01:13:51,427 --> 01:13:53,220
Kết luận của giới chức
1055
01:13:53,720 --> 01:13:55,514
không chỉ vô lý
1056
01:13:55,514 --> 01:13:58,225
mà còn có luận điệu bác bỏ,
1057
01:13:58,225 --> 01:14:00,310
đến mức xem thường
1058
01:14:01,311 --> 01:14:03,439
trí tuệ của truyền thông,
1059
01:14:03,439 --> 01:14:06,024
các độc giả và ký ức của chính ông Homero.
1060
01:14:09,945 --> 01:14:13,282
Họ làm vậy để Biện lý Quận của vùng
không phát lệnh bắt
1061
01:14:13,282 --> 01:14:18,579
những kẻ khai thác gỗ bất hợp pháp,
để đám sát thủ, đám trùm tội phạm được thả
1062
01:14:18,579 --> 01:14:23,208
và để bảo vệ những cảnh sát bang
đã tham gia canh chừng cho các đoàn xe
1063
01:14:23,208 --> 01:14:25,294
chở gỗ bị khai thác bất hợp pháp.
1064
01:14:25,294 --> 01:14:28,464
Giới chức cần phải vào cuộc.
1065
01:14:28,964 --> 01:14:32,468
Ở đây là các Biện lý Quận của vùng
và cảnh sát bang.
1066
01:14:32,468 --> 01:14:37,431
Để được như vậy thì phải có sự nhất trí
giữa các lãnh đạo chính quyền nhà nước.
1067
01:14:38,474 --> 01:14:41,560
Tôi không có chứng cứ,
nhưng tôi hoàn toàn chắc chắn
1068
01:14:41,560 --> 01:14:45,272
là các thành viên tội phạm có tổ chức
đã hạ lệnh sát hại ông Homero
1069
01:14:45,272 --> 01:14:48,275
vì ông ấy đang thu hút
sự hiện diện của giới chức liên bang
1070
01:14:48,275 --> 01:14:50,027
và sự chú ý của truyền thông
1071
01:14:50,027 --> 01:14:53,697
về một khu vực mà chúng muốn che giấu
những hành vi bất chính của chúng
1072
01:14:53,697 --> 01:14:55,991
dưới bức màn bóng tối.
1073
01:14:56,658 --> 01:14:59,369
Andrés, ông có thể cho chúng tôi
biết rõ hơn là ông có biết
1074
01:14:59,369 --> 01:15:02,748
những kẻ đang khai thác gỗ bất hợp pháp
là ai không?
1075
01:15:06,543 --> 01:15:08,378
{\an8}Tôi không trả lời câu đó được.
1076
01:15:09,171 --> 01:15:10,088
Không được đâu.
1077
01:15:10,839 --> 01:15:15,427
Ông nghĩ là ông mà trả lời
thì ông sẽ gặp nguy hiểm tới tính mạng ạ?
1078
01:15:16,762 --> 01:15:17,596
Đúng.
1079
01:15:18,889 --> 01:15:21,350
Mạng của tôi và mạng của các đồng nghiệp.
1080
01:15:21,934 --> 01:15:24,603
Những kẻ khai thác gỗ,
những người trồng bơ
1081
01:15:24,603 --> 01:15:27,940
và các doanh nghiệp vận chuyển
đều bị tội phạm có tổ chức kiểm soát.
1082
01:15:27,940 --> 01:15:31,401
Dân địa phương phải trả cho chúng
một phần thu nhập của họ
1083
01:15:32,027 --> 01:15:34,947
để được phép lao động.
1084
01:15:34,947 --> 01:15:37,908
Nếu có bất cứ ai không tuân thủ
1085
01:15:37,908 --> 01:15:41,954
những gì chúng đang làm từ trước tới nay
thì sẽ có người bị sát hại.
1086
01:15:42,496 --> 01:15:45,374
Không chỉ ở bang này
mà ở cả đô thị tự trị này.
1087
01:15:45,374 --> 01:15:48,752
Bạo lực vẫn đang tiếp diễn
không ngơi nghỉ ở Mexico.
1088
01:15:48,752 --> 01:15:52,673
Omar Colina Lanis,
bộ trưởng ở Ocampo, Michoacán,
1089
01:15:52,673 --> 01:15:54,716
{\an8}và bố anh vừa bị bắn chết
1090
01:15:54,716 --> 01:15:56,760
{\an8}tại đô thị tự trị Zitácuaro.
1091
01:15:56,760 --> 01:16:00,347
{\an8}Thi thể của họ được tìm thấy trong xe
với nhiều vết thương do đạn bắn.
1092
01:16:00,347 --> 01:16:01,890
{\an8}Tổng Chưởng lý Michoacán
1093
01:16:01,890 --> 01:16:04,810
{\an8}đang tiến hành điều tra vụ án.
1094
01:16:07,604 --> 01:16:10,816
Vụ việc Khu dự trữ Sinh quyển
1095
01:16:10,816 --> 01:16:14,278
và vụ sát hại ông Homero
giống như hiệu ứng cánh bướm vậy.
1096
01:16:16,780 --> 01:16:20,033
Lấy ví dụ Super Bowl đi.
Một người hâm mộ tới Super Bowl
1097
01:16:20,617 --> 01:16:24,621
mua bánh mì kẹp xúc xích
hoặc một cái Hamburger có sốt bơ.
1098
01:16:29,876 --> 01:16:33,255
Quả bơ đó, để đến được Mỹ,
1099
01:16:33,255 --> 01:16:39,344
đã đi qua chốt hải quan hình thức
do giới chức làm ngơ.
1100
01:16:43,473 --> 01:16:45,475
Quả bơ đó được sản xuất ra ở Michoacán,
1101
01:16:45,475 --> 01:16:48,061
tại các khu vực
do tội phạm có tổ chức kiểm soát,
1102
01:16:48,061 --> 01:16:50,397
những kẻ mà, trước khi sản xuất ra bơ,
1103
01:16:50,397 --> 01:16:53,900
đã chặt phá một khu vực nào đó
bằng cách khai thác gỗ quý bất hợp pháp,
1104
01:16:53,900 --> 01:16:57,487
nơi trước đó là do các dân làng bảo vệ.
1105
01:16:57,988 --> 01:17:00,157
Ở trường hợp này là ông Homero.
1106
01:17:00,157 --> 01:17:03,452
Ta phải phá vỡ chuỗi đó
ở một điểm nào đấy.
1107
01:17:04,161 --> 01:17:07,331
Tôi không rõ là ở Mỹ hay ở Mexico,
1108
01:17:07,331 --> 01:17:10,208
hay là nhờ
sự can thiệp của giới chức liên bang.
1109
01:17:10,208 --> 01:17:12,210
Nó đang không ổn ở điểm nào đó.
1110
01:17:12,210 --> 01:17:15,297
Tôi nghĩ tất cả
đều đang không ổn ở Michoacán.
1111
01:17:15,297 --> 01:17:17,758
Hoặc là như một người tôi quen từng bảo:
1112
01:17:17,758 --> 01:17:20,844
"Cái gì có thể sai
thì ở Michoacán sẽ còn sai hơn".
1113
01:17:22,763 --> 01:17:26,475
Mỗi năm, Michoacán mất
gần 70.000 héc-ta rừng.
1114
01:17:26,475 --> 01:17:29,728
Bằng một phần ba
diện tích vùng phía Đông Michoacán.
1115
01:17:30,270 --> 01:17:33,732
Và thực tế là
chuyện đó diễn ra ngay trước mắt ta.
1116
01:17:37,069 --> 01:17:40,781
Bướm chúa, nổi tiếng
với đôi cánh đẹp màu cam, đen và nâu,
1117
01:17:40,781 --> 01:17:45,285
được IUCN tuyên bố là đang bị đe dọa
tuyệt chủng hồi tháng Bảy năm ngoái.
1118
01:17:48,246 --> 01:17:53,210
Bốn mươi năm sau một trong những khám phá
kỳ diệu nhất trên hành tinh,
1119
01:17:53,210 --> 01:17:56,546
cuộc di cư của bướm chúa
đang đứng trước nguy hiểm.
1120
01:17:59,675 --> 01:18:02,052
Số lượng bướm chúa
1121
01:18:02,052 --> 01:18:05,555
đã giảm từ 22 đến 72 phần trăm
1122
01:18:05,555 --> 01:18:07,224
trong một thập kỷ qua.
1123
01:18:11,103 --> 01:18:14,064
Theo giới khoa học,
thủ phạm là biến đổi khí hậu,
1124
01:18:14,064 --> 01:18:16,775
thuốc trừ sâu
và khai thác gỗ bất hợp pháp.
1125
01:18:26,034 --> 01:18:30,872
Bướm chúa có thể sẽ biến mất
và không bao giờ trở lại, đó là sự thực.
1126
01:18:45,303 --> 01:18:49,349
Chúng tôi sẽ tiếp tục đấu tranh. Lợi thế
của chúng tôi là để đến khu bảo tồn này,
1127
01:18:49,850 --> 01:18:51,768
chúng sẽ phải chạy xe qua làng.
1128
01:18:51,768 --> 01:18:56,106
Và ở làng, chúng tôi sẽ đứng gác. Dù có bị
chúng giết hết, chúng tôi sẽ chặn chúng.
1129
01:18:56,106 --> 01:18:58,817
Chúng tôi sẽ bảo vệ nơi này
bằng cả sức mình.
1130
01:18:59,693 --> 01:19:02,028
Như đồng chí Homero của chúng tôi
từng bảo vệ nó,
1131
01:19:02,028 --> 01:19:06,032
chúng tôi sẽ tiếp nối di sản của ông ấy.
1132
01:19:06,533 --> 01:19:08,535
Với gia đình chúng tôi
1133
01:19:09,077 --> 01:19:10,787
thì vụ đó không phải tai nạn.
1134
01:19:10,787 --> 01:19:13,206
{\an8}Ta sẽ đi về đâu
1135
01:19:14,082 --> 01:19:16,668
{\an8}nếu như chẳng ai chịu trách nhiệm
1136
01:19:17,377 --> 01:19:19,004
{\an8}về những vụ án như thế này?
1137
01:19:31,850 --> 01:19:34,978
Lúc chúng tôi đưa Homero tới,
ở đó đã chật kín người,
1138
01:19:34,978 --> 01:19:38,398
bạn bè, gia đình,
các thành viên đến từ nhiều cộng đồng
1139
01:19:38,398 --> 01:19:39,691
đã đứng đợi anh ấy.
1140
01:19:44,613 --> 01:19:49,409
Lúc thấy xe tang tới gần,
trong tôi là một cảm giác không gì tả nổi,
1141
01:19:49,409 --> 01:19:55,707
mà mắt tôi đã nhòa lệ. Tôi buồn lắm
khi biết bố đang nằm trong cái xe tang đó.
1142
01:20:06,384 --> 01:20:09,179
Tôi định chở anh ấy
bằng cái xe tang chúng tôi đưa anh ấy tới.
1143
01:20:10,388 --> 01:20:12,349
Nhưng người dân không muốn thế.
1144
01:20:13,767 --> 01:20:15,936
Người dân muốn được khiêng quan tài.
1145
01:20:23,026 --> 01:20:26,947
Thế là mọi người ở khắp xung quanh
tiến lại dần,
1146
01:20:26,947 --> 01:20:29,241
tất cả vây quanh bố.
1147
01:20:35,580 --> 01:20:37,207
Và bố được đưa đi lần cuối,
1148
01:20:37,207 --> 01:20:40,794
tới nơi bố từng chụp ảnh
cùng đôi cánh bướm của bố.
1149
01:20:40,794 --> 01:20:43,713
Ai cũng cảm nhận được!
Homero đang hiện diện!
1150
01:20:43,713 --> 01:20:47,300
Ở đây, ở trên kia,
Homero đều sẽ che chở cho ta!
1151
01:20:57,435 --> 01:21:01,857
Tôi không thể tin nổi.
Ở đúng nơi tôi mới chụp ảnh cho bố,
1152
01:21:02,482 --> 01:21:04,776
trông bố rạng ngời, đôi tay dang rộng,
1153
01:21:04,776 --> 01:21:06,862
thì giờ bố cũng đang ở đúng nơi đó
1154
01:21:06,862 --> 01:21:09,906
nhưng trông khác hẳn.
1155
01:21:13,827 --> 01:21:18,164
Ông ấy đã lao động không biết mệt mỏi
để bảo vệ các khu rừng của ta.
1156
01:21:19,082 --> 01:21:21,877
Ta đã đi tìm ông ấy không biết mệt mỏi.
1157
01:21:26,882 --> 01:21:29,426
Chúng tôi muốn gia đình ông biết
là họ không đơn độc.
1158
01:21:29,426 --> 01:21:32,220
Người dân của ông ấy đều đang ở đây.
1159
01:21:33,597 --> 01:21:34,973
Tất cả đều đang ở đây.
1160
01:21:41,438 --> 01:21:42,898
Cảm ơn tất cả mọi người.
1161
01:22:01,958 --> 01:22:02,959
Buồn lắm.
1162
01:22:04,961 --> 01:22:08,798
Giây phút đó, tôi biết
chúng tôi sẽ nhớ ông ấy nhường nào.
1163
01:22:12,594 --> 01:22:13,845
Đến tôi còn khóc.
1164
01:23:00,058 --> 01:23:06,940
MÙNG HAI THÁNG MƯỜI MỘT NĂM 2022
EL ROSARIO, MICHOACÁN
1165
01:23:23,665 --> 01:23:27,752
Hôm Lễ hội Người chết, theo truyền thống,
chúng tôi sẽ đến nghĩa trang
1166
01:23:27,752 --> 01:23:30,964
để đặt vòng hoa lên mộ,
1167
01:23:30,964 --> 01:23:34,968
trang trí ngôi mộ
bằng hoa và nhiều thứ khác.
1168
01:23:39,848 --> 01:23:42,225
{\an8}MẸ CỦA HOMERO
1169
01:23:54,404 --> 01:23:57,115
Vĩnh hằng, amen.
1170
01:23:57,115 --> 01:23:59,784
Mary, đức mẹ ân sủng
và đức mẹ lòng thương...
1171
01:23:59,784 --> 01:24:02,537
Cầu cho chúng con
khi này và trong giờ lâm tử.
1172
01:24:02,537 --> 01:24:04,414
Thánh Tâm Chúa Giê-su...
1173
01:24:04,414 --> 01:24:05,665
Con tin ở Người.
1174
01:24:06,791 --> 01:24:09,044
Tín ngưỡng Otomí và Mazahua
1175
01:24:09,044 --> 01:24:11,671
vốn đã gọi chúng
là linh hồn của người chết.
1176
01:24:12,172 --> 01:24:15,925
Về sau, Homero gọi chúng là
"những nàng dâu mặt trời".
1177
01:24:31,107 --> 01:24:33,359
Lũ bướm đang bay xuống tìm nước.
1178
01:24:34,027 --> 01:24:38,031
Sau đó chúng sẽ tìm hoa.
1179
01:24:39,699 --> 01:24:43,161
Những kẻ du hành, kẻ thu hoạch,
những nàng dâu mặt trời...
1180
01:24:43,787 --> 01:24:45,205
Linh hồn của người chết.
1181
01:24:47,791 --> 01:24:50,210
Tôi tin bố tôi sẽ trở về cùng lũ bướm.
1182
01:24:50,210 --> 01:24:52,378
Thế nên tôi hay tới khu bảo tồn này
1183
01:24:52,378 --> 01:24:55,131
và được một mình chìm đắm giữa lũ bướm.
1184
01:25:03,848 --> 01:25:05,850
Tôi cảm giác như bố đang ở đó với tôi.
1185
01:25:06,351 --> 01:25:09,104
Và chúng tôi đang cùng ngắm nhìn
khung cảnh đó,
1186
01:25:09,604 --> 01:25:11,523
đợi ánh mặt trời chạm tới nó
1187
01:25:11,523 --> 01:25:14,526
để thấy vô vàn cánh bướm
bay lượn khắp xung quanh.
1188
01:25:24,661 --> 01:25:27,205
Tôi bắt đầu nhớ lại những giây phút ấy
1189
01:25:27,205 --> 01:25:31,751
và nói chuyện với bố như bố đang ở đó
cùng tôi, nhưng đang ngẫm lại quá khứ.
1190
01:25:32,502 --> 01:25:33,545
Oxy.
1191
01:25:33,545 --> 01:25:35,588
- Bướm hít thở bằng gì?
- Oxy ạ.
1192
01:25:35,588 --> 01:25:38,675
Đúng rồi. Ta cần có cây
thì bướm mới sống được.
1193
01:25:39,175 --> 01:25:41,136
Thế giờ bướm sẽ đậu ở đâu?
1194
01:25:44,973 --> 01:25:48,726
Lắm lúc tôi tự cười một mình
1195
01:25:48,726 --> 01:25:51,813
vì tôi cảm giác
tôi đang được nói chuyện với bố tôi.
1196
01:25:55,859 --> 01:25:58,611
Bay đi, bay cao đi.
1197
01:25:59,445 --> 01:26:00,405
Cả ngày dài.
1198
01:26:06,369 --> 01:26:08,830
Có thể sẽ không thành Người bảo vệ
Loài bướm chúa mới,
1199
01:26:08,830 --> 01:26:11,166
mà tôi vẫn muốn tiếp bước bố tôi.
1200
01:26:11,666 --> 01:26:14,085
Bố đã dạy tôi như thế.
1201
01:26:14,085 --> 01:26:19,048
Tôi muốn tiếp tục làm những công việc này,
không để chúng bị bỏ ngỏ như thế.
1202
01:26:19,048 --> 01:26:22,427
Để khiến di sản của bố sống mãi
và lớn mạnh hơn nữa.
1203
01:26:24,929 --> 01:26:30,059
Tôi chẳng sợ, vì bố luôn bảo là dù làm gì,
ta cũng phải làm mà không được sợ.
1204
01:26:30,059 --> 01:26:32,228
Tôi quyết tâm sẽ làm công việc này.
1205
01:26:51,623 --> 01:26:53,750
NĂM 2022, LOÀI BƯỚM CHÚA DI CƯ
1206
01:26:53,750 --> 01:26:56,628
BỊ TUYÊN BỐ CÓ NGUY CƠ TUYỆT CHỦNG
1207
01:26:58,171 --> 01:27:01,090
CUỘC ĐIỀU TRA VỀ CÁI CHẾT CỦA HOMERO
VẪN TIẾP DIỄN
1208
01:27:01,090 --> 01:27:04,969
NHƯNG CHƯA CÓ CẬP NHẬT MỚI NÀO
ĐƯỢC BÁO CÁO
1209
01:27:06,221 --> 01:27:07,096
Cảm ơn.
1210
01:27:08,973 --> 01:27:11,809
Để xem các bạn sẽ nhặt ra
những thông tin gì nào.
1211
01:27:13,561 --> 01:27:19,609
KARINA ALVARADO TỪ CHỐI TRẢ LỜI PHỎNG VẤN
1212
01:27:20,151 --> 01:27:23,488
Thống đốc Silvano đã hứa,
nhưng không hề giữ lời.
1213
01:27:23,488 --> 01:27:25,949
Chúng tôi chẳng bao giờ thấy
người của họ đến đây.
1214
01:27:25,949 --> 01:27:28,451
Chúng tôi phải đảm bảo không ai chặt cây.
1215
01:27:28,451 --> 01:27:30,495
SILVANO AUREOLES ĐANG BỊ ĐIỀU TRA
1216
01:27:30,495 --> 01:27:33,790
VỀ TỘI THU NHẬP BẤT CHÍNH, BIỂN THỦ
VÀ DÍNH LÍU TỚI TỘI PHẠM CÓ TỔ CHỨC
1217
01:27:39,504 --> 01:27:42,632
NĂM 2022, AMADO GÓMEZ
ĐƯỢC BẦU LÀM THỊ TRƯỞNG OCAMPO
1218
01:27:42,632 --> 01:27:46,511
AMADO ĐƯỢC CÁC VỆ SĨ BẢO VỆ
DO CÓ NGUY CƠ BỊ TẤN CÔNG
1219
01:27:51,808 --> 01:27:56,479
MEXICO LÀ NƯỚC THUỘC SỐ CHẾT CHÓC NHẤT
THẾ GIỚI VỚI GIỚI HOẠT ĐỘNG VÌ MÔI TRƯỜNG
1220
01:27:56,479 --> 01:27:59,440
ĐA SỐ VỤ SÁT HẠI HỌ ĐỀU KHÔNG BỊ TRỪNG TRỊ
1221
01:30:53,489 --> 01:30:55,491
Biên dịch: Christine Tran