1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX
2
00:00:06,548 --> 00:00:09,509
Dzień dobry. Przedstaw się nam.
3
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX
4
00:00:09,509 --> 00:00:13,805
Homero Gómez González,
burmistrz i komisarz El Rosario.
5
00:00:13,805 --> 00:00:16,182
Mamy tu największe sanktuarium świata.
6
00:00:34,159 --> 00:00:36,619
Po dwumiesięcznej podróży
7
00:00:36,619 --> 00:00:38,955
przylatują do nas!
8
00:00:38,955 --> 00:00:40,749
Oblubieńcy słońca.
9
00:00:40,749 --> 00:00:42,208
Motyle-podróżnicy.
10
00:00:42,751 --> 00:00:45,336
Światowe dziedzictwo.
11
00:00:45,336 --> 00:00:46,838
Dusze umarłych!
12
00:00:47,338 --> 00:00:50,258
Zapraszam! To cud świata!
13
00:00:53,303 --> 00:00:54,304
Tylko spójrzcie!
14
00:00:55,388 --> 00:00:56,306
Coś pięknego!
15
00:01:00,935 --> 00:01:03,229
Prokurator generalny Michoacán wydał nakaz
16
00:01:03,229 --> 00:01:06,900
w sprawie zaginięcia aktywisty
Homera Gómeza Gonzáleza.
17
00:01:06,900 --> 00:01:08,860
Ostatnio widziano go w poniedziałek
18
00:01:08,860 --> 00:01:11,362
na spotkaniu w wiosce El Soldado.
19
00:01:11,362 --> 00:01:16,034
Homero to jeden z 800 aktywistów,
którym grożono śmiercią.
20
00:01:16,034 --> 00:01:19,746
Dziś jego rodzina, wioska
i zapewne też motyle
21
00:01:19,746 --> 00:01:23,625
chcą wiedzieć, co się stało
z Homerem Gómezem.
22
00:01:29,506 --> 00:01:32,717
{\an8}Tworzą jeden
z najcudowniejszych pokazów na Ziemi.
23
00:01:32,717 --> 00:01:36,513
{\an8}Lecz ich sanktuarium
jest bliskie zniknięcia.
24
00:01:37,430 --> 00:01:41,726
{\an8}Populacja motyli monarchów spadła o 22%
25
00:01:41,726 --> 00:01:43,978
{\an8}względem zeszłego roku.
26
00:01:43,978 --> 00:01:47,273
Wysokie sosny i jodły zostały spustoszone
27
00:01:47,273 --> 00:01:50,276
przez dochodowe uprawy
między innymi awokado.
28
00:01:51,111 --> 00:01:53,655
Michoacán jest coraz częściej polem bitwy
29
00:01:53,655 --> 00:01:55,907
różnych organizacji przestępczych.
30
00:01:55,907 --> 00:01:58,618
Obecnie poza międzynarodowym
handlem narkotykami
31
00:01:58,618 --> 00:02:02,664
żerują też na lokalnej gospodarce.
32
00:02:02,664 --> 00:02:08,753
W ciągu ostatniej dekady
zabito 1733 obrońców przyrody,
33
00:02:08,753 --> 00:02:12,632
z czego 68% w Ameryce Łacińskiej.
34
00:02:12,632 --> 00:02:17,303
{\an8}Meksyk zanotował najwięcej
zabójstw aktywistów ekologicznych.
35
00:02:21,307 --> 00:02:28,231
STRAŻNIK MOTYLI
36
00:02:29,190 --> 00:02:30,608
Po ukończeniu studiów
37
00:02:30,608 --> 00:02:33,945
mój brat był jednym
z niewielu zawodowców w tej okolicy.
38
00:02:33,945 --> 00:02:35,488
EL ROSARIO
MICHOACÁN, MEKSYK
39
00:02:35,488 --> 00:02:37,907
Dobrze się uczył.
40
00:02:37,907 --> 00:02:40,994
Zawsze miał dobre oceny.
41
00:02:40,994 --> 00:02:44,122
Miejscowi rolnicy
pokładali w nim wielkie nadzieje.
42
00:02:44,122 --> 00:02:47,500
Ufali, że będzie potrafił im pomóc.
43
00:02:48,626 --> 00:02:53,256
{\an8}Wtedy zaczął się angażować
w ochronę środowiska
44
00:02:53,256 --> 00:02:55,550
{\an8}i motyli monarchów.
45
00:02:55,550 --> 00:02:56,634
OŚRODEK EL ROSARIO
46
00:02:56,634 --> 00:03:01,014
To sanktuaria. Umierają tu miliony motyli.
47
00:03:01,014 --> 00:03:03,224
Samiec umiera, gdy samica
48
00:03:03,224 --> 00:03:05,894
wraca do USA i Kanady w celu złożenia jaj.
49
00:03:05,894 --> 00:03:07,187
Ginie wiele motyli.
50
00:03:07,187 --> 00:03:12,108
Zjadają je ptaki i gryzonie,
umierają z zimna i wyczerpania.
51
00:03:12,108 --> 00:03:14,319
Stąd ta nazwa – sanktuarium.
52
00:03:16,487 --> 00:03:19,490
Coraz bardziej angażował się jako doradca.
53
00:03:19,490 --> 00:03:23,036
Tu zaczyna się jego historia.
54
00:03:23,036 --> 00:03:24,329
I kariera.
55
00:03:28,208 --> 00:03:30,710
Codziennie czuwamy nad lasami.
56
00:03:30,710 --> 00:03:33,004
Mamy ponad 1000 działek.
57
00:03:33,004 --> 00:03:34,505
Obecnie sadzimy drzewa.
58
00:03:34,505 --> 00:03:37,342
To miejsce zawsze będzie bezpieczne,
59
00:03:37,342 --> 00:03:40,553
ale musimy chronić
naszego motyla monarchę,
60
00:03:40,553 --> 00:03:44,474
jeden z meksykańskich cudów natury.
61
00:03:47,560 --> 00:03:49,687
Homero był żartownisiem.
62
00:03:49,687 --> 00:03:52,941
Ale jednocześnie był bardzo czuły.
63
00:03:53,942 --> 00:03:55,485
Przytulał nasze dzieci
64
00:03:55,485 --> 00:03:57,820
i mówił im, jak bardzo je kocha.
65
00:04:01,741 --> 00:04:04,827
Był zachwycony,
gdy urodził się mały Homero.
66
00:04:08,665 --> 00:04:11,876
Po porodzie mówi:
„Możesz poprosić o cokolwiek”.
67
00:04:11,876 --> 00:04:13,211
{\an8}Pytam dlaczego.
68
00:04:13,211 --> 00:04:16,214
{\an8}„Chcę ci podziękować, że dałaś mi syna”.
69
00:04:16,214 --> 00:04:18,091
{\an8}ŻONA HOMERA
70
00:04:19,592 --> 00:04:21,302
Byliśmy tacy szczęśliwi.
71
00:04:21,302 --> 00:04:23,763
Potrzebujemy drzew, by motyle mogły żyć.
72
00:04:23,763 --> 00:04:25,723
A gdzie motyle lądują?
73
00:04:25,723 --> 00:04:27,558
Tata był szczęśliwy.
74
00:04:30,103 --> 00:04:34,023
Moje najwcześniejsze wspomnienia
to wspólne spacery po lesie.
75
00:04:35,692 --> 00:04:39,737
{\an8}Bawiłem się z motylami.
Latały wszędzie wokół mnie.
76
00:04:39,737 --> 00:04:43,032
{\an8}Próbowałem ich dotknąć,
ale mi nie pozwalały.
77
00:04:43,866 --> 00:04:46,577
Tata robił motylom zdjęcia,
78
00:04:46,577 --> 00:04:48,746
nawet gdy skrywały się w drzewach.
79
00:04:53,918 --> 00:04:57,797
Dzisiejszego ranka latają tu setki motyli.
80
00:04:58,756 --> 00:05:02,719
Tworzą kolonie,
które już wcześniej dostrzegłem.
81
00:05:02,719 --> 00:05:04,971
Idziemy je obejrzeć.
82
00:05:08,975 --> 00:05:11,060
Był przywódcą społeczności,
83
00:05:11,060 --> 00:05:14,397
która użytkowała grunty komunalne.
84
00:05:15,440 --> 00:05:17,567
To mocno zalesiony rejon.
85
00:05:17,567 --> 00:05:19,235
Jest tam mnóstwo wody.
86
00:05:19,235 --> 00:05:21,154
Drzewa szybko przyrastają.
87
00:05:21,154 --> 00:05:23,239
Ale to też bardzo biedny region.
88
00:05:24,782 --> 00:05:26,617
Homero stał się odpowiedzialny
89
00:05:26,617 --> 00:05:30,997
za promowanie ochrony
sanktuarium motyli monarchów.
90
00:05:42,258 --> 00:05:44,927
Jelonek uciął sobie drzemkę
91
00:05:45,428 --> 00:05:47,513
w lesie motyli monarchów.
92
00:05:49,432 --> 00:05:52,352
Ukrył się pośród gałązek.
93
00:05:52,352 --> 00:05:54,270
Znalazłem go śpiącego.
94
00:05:55,313 --> 00:05:56,606
Młody jeleń.
95
00:05:57,106 --> 00:05:58,399
W tym okresie
96
00:05:59,442 --> 00:06:01,361
rodzą się takie jelonki.
97
00:06:02,737 --> 00:06:05,198
Sanktuarium motyli monarchów w Michoacán
98
00:06:05,198 --> 00:06:07,075
otwiera podwoje dla gości
99
00:06:07,075 --> 00:06:10,161
i oczekuje tysięcy odwiedzających
do 31 marca.
100
00:06:10,161 --> 00:06:12,205
Departament turystyki
101
00:06:12,205 --> 00:06:15,208
spodziewa się 225 tysięcy turystów
102
00:06:15,208 --> 00:06:16,834
z kraju i zagranicy
103
00:06:16,834 --> 00:06:19,629
w sanktuariach Rosario i Sierra Chincua.
104
00:06:19,629 --> 00:06:21,547
MOTYLE ZA 300 METRÓW
105
00:06:25,510 --> 00:06:27,220
Są piękne.
106
00:06:27,220 --> 00:06:28,137
Łzy w oczach.
107
00:06:28,137 --> 00:06:30,473
Jedna z najpiękniejszych rzeczy.
108
00:06:31,307 --> 00:06:33,142
Zdjęcia tego nie oddadzą.
109
00:06:33,142 --> 00:06:35,436
Robimy, co możemy.
110
00:06:35,436 --> 00:06:39,440
To jest coś niezwykle pięknego.
111
00:06:41,359 --> 00:06:43,361
{\an8}Wraz z turystyką
112
00:06:43,361 --> 00:06:46,072
{\an8}motyle stały się ważnym narzędziem
113
00:06:46,072 --> 00:06:47,657
{\an8}wsparcia społeczności.
114
00:06:47,657 --> 00:06:49,951
{\an8}Homero był równie istotnym elementem.
115
00:06:50,701 --> 00:06:53,371
Początkowo robił sobie zdjęcia z motylami
116
00:06:53,371 --> 00:06:55,581
i wrzucał je z opisem na Facebooka.
117
00:06:55,581 --> 00:06:58,793
Potem poprosił, żebym go nagrywał.
118
00:06:58,793 --> 00:07:00,336
Pozdrawiam z El Rosario...
119
00:07:00,336 --> 00:07:02,922
Początkowo często się mylił.
120
00:07:03,423 --> 00:07:05,675
Mówił: „Cięcie. Jeszcze raz”.
121
00:07:05,675 --> 00:07:08,136
Stworzyliśmy nawet własne znaki.
122
00:07:08,136 --> 00:07:11,139
Dawał sygnał, a ja zaczynałem nagrywać.
123
00:07:11,139 --> 00:07:13,015
Dziś dzielę to miejsce
124
00:07:13,015 --> 00:07:15,935
z cudem natury – motylem monarchą.
125
00:07:15,935 --> 00:07:19,313
To podróżnik, oblubieniec słońca,
światowe dziedzictwo.
126
00:07:19,313 --> 00:07:21,190
Zapraszamy.
127
00:07:21,190 --> 00:07:24,026
Jesteśmy otwarci
od 8 do 17 do końca marca.
128
00:07:24,026 --> 00:07:25,987
Miał wiele książek o monarchach,
129
00:07:25,987 --> 00:07:28,990
o ich życiu i wędrówce z Kanady.
130
00:07:28,990 --> 00:07:31,117
Pojechał tam oglądać motyle.
131
00:07:32,660 --> 00:07:34,954
Zebrał wtedy mnóstwo informacji.
132
00:07:34,954 --> 00:07:38,791
Wiedział o nich praktycznie wszystko.
133
00:07:50,011 --> 00:07:53,389
{\an8}To zrozumiałe, że ludzie są pełni pasji,
134
00:07:53,389 --> 00:07:56,309
{\an8}miłości i entuzjazmu do tego motyla,
135
00:07:56,309 --> 00:07:59,020
bo robi on coś, co nazywamy niemożliwym.
136
00:08:00,229 --> 00:08:02,732
Owad ten zdołał przeniknąć
137
00:08:02,732 --> 00:08:05,193
do wielu społeczeństw i grup.
138
00:08:05,193 --> 00:08:09,655
Ten motyl to symbol niemożliwego,
naszych marzeń.
139
00:08:09,655 --> 00:08:12,783
Istnieje wiele odniesień
do idei transformacji,
140
00:08:12,783 --> 00:08:15,328
odporności, możliwości i przyszłości.
141
00:08:15,995 --> 00:08:18,873
Także koncepcji posiadania kilku domów.
142
00:08:18,873 --> 00:08:21,083
{\an8}Tak mówią grupy migrantów,
143
00:08:21,083 --> 00:08:23,669
{\an8}z którymi pracuję w Stanach Zjednoczonych.
144
00:08:23,669 --> 00:08:25,213
Bez dokumentów!
145
00:08:25,213 --> 00:08:26,714
Bez lęku!
146
00:08:26,714 --> 00:08:28,591
- Bez dokumentów!
- Bez lęku!
147
00:08:28,591 --> 00:08:30,259
Bez dokumentów!
148
00:08:30,259 --> 00:08:33,679
Istnieje podobieństwo
między doświadczeniem
149
00:08:33,679 --> 00:08:37,350
i wytrwałością tego motyla
oraz ludzi, którzy wędrują.
150
00:08:44,607 --> 00:08:48,110
Jednocześnie motyla tego uważa się
151
00:08:48,110 --> 00:08:50,363
za nośnika dusz przodków
152
00:08:50,363 --> 00:08:52,532
w kulturach środkowego Meksyku.
153
00:08:54,075 --> 00:08:58,996
Sprowadza ich krewnych
na meksykańskie obrządki,
154
00:08:58,996 --> 00:09:02,667
które łączą dawne i obecne tradycje.
155
00:09:04,335 --> 00:09:07,630
W tym kontekście fascynuje mnie
156
00:09:07,630 --> 00:09:10,591
łączenie go z wyimaginowanymi światami.
157
00:09:14,345 --> 00:09:17,223
Temu motylowi udało się osiągnąć coś,
158
00:09:17,223 --> 00:09:19,684
co jest poza zasięgiem innych stworzeń.
159
00:09:20,685 --> 00:09:22,353
Zacznijmy od jaja.
160
00:09:22,353 --> 00:09:26,899
Monarcha składa jaja pod liśćmi trojeści.
161
00:09:27,650 --> 00:09:32,071
Ta roślina również migrowała
z południa na północ tysiące lat temu.
162
00:09:33,030 --> 00:09:35,950
To jedyna roślina żywicielska
motyla monarchy.
163
00:09:42,582 --> 00:09:46,294
Gąsienica wytwarza kokon,
staje się poczwarką.
164
00:09:47,211 --> 00:09:49,839
Organy należące niegdyś do gąsienicy
165
00:09:49,839 --> 00:09:51,549
zmieniają się w skrzydła.
166
00:09:57,722 --> 00:10:00,891
Potem wyłania się jako dorosły motyl,
167
00:10:00,891 --> 00:10:02,059
jako monarcha.
168
00:10:05,396 --> 00:10:08,608
Monarcha urodzony w Kanadzie
169
00:10:09,191 --> 00:10:11,277
spróbuje znaleźć jezioro
170
00:10:11,277 --> 00:10:13,654
i skorzysta z prądów powietrznych,
171
00:10:13,654 --> 00:10:16,240
które go napędzą i ułatwią lot.
172
00:10:16,240 --> 00:10:18,784
4490 KILOMETRÓW
173
00:10:18,784 --> 00:10:22,163
To jedna z najbardziej
spektakularnych migracji Ameryki.
174
00:10:22,163 --> 00:10:24,290
Dziesiątki milionów monarchów
175
00:10:24,290 --> 00:10:26,792
opuszczają USA i południową Kanadę,
176
00:10:26,792 --> 00:10:29,837
by dotrzeć w górskie tereny Michoacán.
177
00:10:31,505 --> 00:10:35,718
{\an8}JEZIORO ERIE
NA GRANICY KANADY I USA
178
00:10:35,718 --> 00:10:37,928
Motyle migrują właśnie na południe.
179
00:10:37,928 --> 00:10:40,973
Na naszym niebie
pojawia się ich więcej niż zwykle.
180
00:10:40,973 --> 00:10:42,892
3600 KILOMETRÓW
181
00:10:42,892 --> 00:10:44,560
WIRGINIA ZACHODNIA, USA
182
00:10:44,560 --> 00:10:47,188
Magiczna migracja motyli monarchów,
183
00:10:47,188 --> 00:10:50,483
{\an8}które lecą do swoich
zimowych domów w Meksyku.
184
00:10:50,483 --> 00:10:52,818
{\an8}Szczęśliwie odpoczywają właśnie u nas.
185
00:10:53,653 --> 00:10:55,988
Pokonają cały Środkowy Zachód.
186
00:10:56,947 --> 00:11:00,159
Można dostrzec,
jak przelatują wysoko nad Oklahomą
187
00:11:00,159 --> 00:11:02,370
uważaną za autostradę dla monarchów.
188
00:11:04,080 --> 00:11:06,832
Motyle widziano w środkowym Teksasie.
189
00:11:06,832 --> 00:11:10,753
Niedługo dotrze ich tutaj jeszcze więcej.
190
00:11:11,462 --> 00:11:14,465
{\an8}Na pustyni mogą napotkać trudności.
191
00:11:15,049 --> 00:11:18,928
{\an8}To ciężki okres dla motyla,
bo leci już od wielu dni.
192
00:11:21,514 --> 00:11:24,892
Napotka infrastrukturę, jak mosty,
co bywa utrudnieniem.
193
00:11:25,476 --> 00:11:27,436
HIDALGO, MEKSYK
194
00:11:27,436 --> 00:11:28,771
600 KILOMETRÓW
195
00:11:28,771 --> 00:11:33,067
Ostatni odcinek w Meksyku
jest wyczerpujący,
196
00:11:33,067 --> 00:11:35,236
częściowo z powodu braku wody,
197
00:11:35,236 --> 00:11:37,405
ale też niedostatku trojeści.
198
00:11:37,405 --> 00:11:39,782
Nie ma trojeści i brakuje nektaru.
199
00:11:41,117 --> 00:11:42,952
Zgodnie z przewidywaniami...
200
00:11:42,952 --> 00:11:44,370
EL ROSARIO
MICHOACHÁN, MEKSYK
201
00:11:44,370 --> 00:11:47,832
...motyle monarchy przelatują
nad jodłowymi lasami Michoacán.
202
00:11:47,832 --> 00:11:50,668
Pierwsze chmary motyli
dotarły z południa Kanady,
203
00:11:50,668 --> 00:11:53,546
pokonując całe USA, aż do Meksyku.
204
00:11:54,088 --> 00:11:56,215
Przybywają do rezerwatu monarchów
205
00:11:56,757 --> 00:12:00,678
i udają się do konkretnego lasu jodłowego,
206
00:12:00,678 --> 00:12:03,597
skąd pochodzą ich przodkowie.
207
00:12:03,597 --> 00:12:05,725
Tam odpoczywają.
208
00:12:06,475 --> 00:12:07,643
Są wyczerpane.
209
00:12:08,144 --> 00:12:09,937
W ciągu kilku miesięcy
210
00:12:10,604 --> 00:12:12,314
pokonały tysiące kilometrów,
211
00:12:13,149 --> 00:12:15,317
zapewne bez wody i pożywienia.
212
00:12:15,317 --> 00:12:17,737
Motyl robi sobie przerwę reprodukcyjną,
213
00:12:17,737 --> 00:12:20,364
którą określamy jako kolonie.
214
00:12:20,364 --> 00:12:23,951
Nie przetrwałyby same
z powodu warunków pogodowych.
215
00:12:28,372 --> 00:12:31,792
Byliśmy otwarci od 19 listopada.
216
00:12:31,792 --> 00:12:34,545
To był bardzo udany sezon. Mnóstwo gości.
217
00:12:34,545 --> 00:12:37,089
Wczoraj było 1300,
a przedwczoraj 1000 osób.
218
00:12:37,089 --> 00:12:39,216
Goście nas odwiedzają. Jest super.
219
00:12:39,216 --> 00:12:42,470
W tym sezonie
spodziewamy się 180 000 turystów.
220
00:12:45,264 --> 00:12:48,851
Społeczności dbają o lasy, bo to ich dom.
221
00:12:48,851 --> 00:12:51,645
Korzystają z lasów, środków do życia,
222
00:12:51,645 --> 00:12:53,564
tak jak inne gatunki.
223
00:12:54,356 --> 00:12:59,111
W razie zmiany miejscowego użytku
wskutek wymagań zewnętrznych
224
00:12:59,111 --> 00:13:02,490
otwierają się drzwi
dla innych struktur i bytów,
225
00:13:02,490 --> 00:13:05,659
które mogą szkodzić społecznościom ludzkim
226
00:13:05,659 --> 00:13:08,204
i lasom, a w tym przypadku motylom.
227
00:13:17,254 --> 00:13:19,632
Stan Michoacán ma bogactwa naturalne.
228
00:13:19,632 --> 00:13:21,258
Klimat jest różnorodny.
229
00:13:21,258 --> 00:13:25,262
Wschód jest szczególnie bogaty w drewno.
230
00:13:25,262 --> 00:13:28,307
Jest też bogaty w minerały.
231
00:13:29,725 --> 00:13:32,937
Michoacán to jeden
z niebezpieczniejszych stanów.
232
00:13:32,937 --> 00:13:35,397
Przez waśnie karteli narkotykowych
233
00:13:35,397 --> 00:13:37,983
notuje rekordowe wskaźniki zabójstw.
234
00:13:38,651 --> 00:13:42,488
W samym Michoacán
odnotowaliśmy 14 grup przestępczych.
235
00:13:42,488 --> 00:13:44,657
A to tylko te oficjalne.
236
00:13:44,657 --> 00:13:46,700
Siły specjalne Michoacán!
237
00:13:46,700 --> 00:13:47,743
Los Correa.
238
00:13:48,285 --> 00:13:49,912
Los Pájaros de la Sierra.
239
00:13:50,496 --> 00:13:52,164
La Nueva Familia Michoacana.
240
00:13:52,915 --> 00:13:53,916
Los Viagras.
241
00:13:54,583 --> 00:13:55,876
Cárteles Unidos.
242
00:13:55,876 --> 00:13:57,962
Oraz dwie duże grupy przestępcze:
243
00:13:57,962 --> 00:14:00,089
kartel Jalisco Nueva Generación
244
00:14:00,089 --> 00:14:03,217
i kartel z Sinaloa,
które mają lokalnych sojuszników.
245
00:14:03,217 --> 00:14:08,180
Mówimy o handlu bronią czy narkotykami.
246
00:14:08,681 --> 00:14:11,267
Znaczna część dochodów kartelu
247
00:14:11,267 --> 00:14:14,186
pochodzi z produkcji metamfetaminy
248
00:14:14,186 --> 00:14:16,480
i tworzenia laboratoriów.
249
00:14:21,151 --> 00:14:23,779
{\an8}Gmina Michoacán jest istotna dla karteli...
250
00:14:23,779 --> 00:14:26,949
{\an8}...bo to szlak
przerzutu narkotyków na północ.
251
00:14:26,949 --> 00:14:29,618
Te trasy są pod kontrolą różnych grup.
252
00:14:31,453 --> 00:14:33,497
To punkt przeładunkowy
253
00:14:33,497 --> 00:14:35,916
dla narkotyków z Ameryki Południowej.
254
00:14:35,916 --> 00:14:40,296
Potem drogą lądową
muszą dotrzeć do granicy.
255
00:14:46,635 --> 00:14:49,013
Cholera!
256
00:14:53,976 --> 00:14:56,270
Michoacán kipi przemocą,
257
00:14:56,270 --> 00:14:59,607
jak wskazuje 22-procentowy
wzrost umyślnych zabójstw.
258
00:14:59,607 --> 00:15:02,902
Niestety końca przemocy nie widać.
259
00:15:03,485 --> 00:15:06,280
To spowodowało podział karteli.
260
00:15:06,280 --> 00:15:10,826
Ich główna działalność przestępcza,
handel narkotykami,
261
00:15:10,826 --> 00:15:13,746
zmieniła się w całą gamę
działań kryminalnych,
262
00:15:13,746 --> 00:15:18,459
wymuszenia, porwania
i nielegalny wyrąb drewna,
263
00:15:18,459 --> 00:15:20,127
głównie na eksport.
264
00:15:26,717 --> 00:15:28,677
Rynek eksportu drewna w Meksyku
265
00:15:28,677 --> 00:15:30,930
jest warty 3,2 miliarda dolarów.
266
00:15:30,930 --> 00:15:35,559
Szacuje się, że nawet 70% drewna
pozyskiwanego w Meksyku
267
00:15:35,559 --> 00:15:37,019
to nielegalna wycinka.
268
00:15:42,066 --> 00:15:45,694
Większość tego drewna
trafia do Stanów Zjednoczonych.
269
00:15:49,740 --> 00:15:52,076
Grupy przestępcze szukają sposobu,
270
00:15:52,076 --> 00:15:54,411
aby zmaksymalizować zyski
271
00:15:54,411 --> 00:15:57,247
i choć częściowo przejąć ten rynek.
272
00:16:01,335 --> 00:16:03,879
Może to być przez wymuszenia
273
00:16:03,879 --> 00:16:06,799
i oferowanie ochrony różnym firmom.
274
00:16:06,799 --> 00:16:09,635
Ale coraz częściej organizacje przestępcze
275
00:16:09,635 --> 00:16:12,388
same uczestniczą w wyrębie.
276
00:16:12,388 --> 00:16:14,765
{\an8}Homero powtarzał,
277
00:16:14,765 --> 00:16:16,976
{\an8}że nasze lasy to kopalnia złota.
278
00:16:16,976 --> 00:16:21,271
{\an8}Trzydziestometrowa sosna
jest warta tysiąc dolarów.
279
00:16:55,431 --> 00:16:59,059
Aresztowaliśmy ludzi
przyłapanych na wycinaniu drzew,
280
00:16:59,768 --> 00:17:01,020
na ich kradzieży.
281
00:17:01,020 --> 00:17:04,273
Zamknęliśmy sanktuarium,
by zażądać pomocy od władz.
282
00:17:04,273 --> 00:17:06,108
Jednak oni ich kryją.
283
00:17:13,282 --> 00:17:15,784
Z dumą stoimy na straży,
284
00:17:15,784 --> 00:17:18,162
bo nasze lasy są chronione.
285
00:17:18,162 --> 00:17:21,165
Dzięki temu zwracamy uwagę rządu.
286
00:17:54,031 --> 00:17:55,741
W nocy jest ciszej,
287
00:17:55,741 --> 00:18:00,329
więc łatwiej usłyszeć
piłę łańcuchową albo rąbanie siekierą.
288
00:18:07,961 --> 00:18:12,424
Do lasu zabieramy strzelby i maczety.
289
00:18:15,135 --> 00:18:17,179
Wiemy, że to niebezpieczne.
290
00:18:20,766 --> 00:18:24,186
Ich przewaga polegała
na doskonałej znajomości lasu.
291
00:18:38,075 --> 00:18:43,330
Nakryli ich
i przekazali odpowiednim organom.
292
00:18:51,630 --> 00:18:53,132
- Pokaż twarz!
- Spójrz!
293
00:18:53,132 --> 00:18:56,135
- To twój szef.
- Podnieś go.
294
00:18:56,135 --> 00:18:59,054
Miejscowi, uzbrojeni w odwagę
295
00:18:59,054 --> 00:19:02,057
i Bóg wie co jeszcze,
skonfiskowali drewno.
296
00:19:05,310 --> 00:19:08,981
Gdy odkrył wszystkie te ścięte drzewa,
297
00:19:08,981 --> 00:19:10,315
wniósł oskarżenie.
298
00:19:11,733 --> 00:19:14,862
Ale ci ludzie powiedzieli do niego:
299
00:19:15,445 --> 00:19:17,030
„Jeszcze się spotkamy”.
300
00:19:22,619 --> 00:19:25,789
Wielokrotnie powtarzał
na naszych spotkaniach:
301
00:19:25,789 --> 00:19:30,669
„Bracia, brońmy naszych interesów w lesie,
302
00:19:30,669 --> 00:19:32,254
{\an8}w naszym sanktuarium.
303
00:19:32,254 --> 00:19:35,007
{\an8}Możliwe, że ktoś zginie,
304
00:19:35,007 --> 00:19:36,800
{\an8}ale nie zabiją wszystkich”.
305
00:19:49,521 --> 00:19:54,651
Pamiętam, jak powiedział kiedyś,
306
00:19:54,651 --> 00:19:58,864
że kolejny krok
przestępczości zorganizowanej
307
00:19:58,864 --> 00:20:01,867
{\an8}to przejęcie zasobów naturalnych.
308
00:20:08,790 --> 00:20:13,128
Tłumaczył, że przejmą kontrolę
nad wodą i lasem.
309
00:20:13,128 --> 00:20:15,088
Miał rację.
310
00:20:15,088 --> 00:20:17,299
Właśnie to się dzieje.
311
00:20:19,843 --> 00:20:24,806
Organizacje przestępcze
niemal wszędzie działają podobnie.
312
00:20:27,392 --> 00:20:28,936
Pojawia się konwój,
313
00:20:28,936 --> 00:20:32,606
około 20-30 uzbrojonych osób
w ciężarówkach,
314
00:20:32,606 --> 00:20:34,399
z piłami łańcuchowymi,
315
00:20:34,399 --> 00:20:36,109
jadący w kierunku lasu.
316
00:20:44,368 --> 00:20:48,538
Jedna ciężarówka za drugą
zjeżdża ze wzgórz z drewnem.
317
00:20:58,257 --> 00:21:00,050
Naruszają strefę rdzeniową.
318
00:21:02,427 --> 00:21:04,721
Strefa rdzeniowa to obszar nietykalny.
319
00:21:05,347 --> 00:21:08,141
To ostoja motyla monarchy.
320
00:21:14,481 --> 00:21:17,943
Po wycięciu lasu wypalają teren.
321
00:21:19,987 --> 00:21:21,863
Ziemia ulega erozji,
322
00:21:21,863 --> 00:21:24,491
a oni zmieniają sposób jej użytkowania.
323
00:21:24,491 --> 00:21:26,910
Nie można już posadzić sosen.
324
00:21:26,910 --> 00:21:29,830
Ale można wyhodować wszystko inne,
325
00:21:29,830 --> 00:21:31,581
zazwyczaj jest to awokado.
326
00:21:37,587 --> 00:21:40,590
W ten sposób grupy przestępcze
327
00:21:40,590 --> 00:21:42,426
zyskują dodatkowe dochody,
328
00:21:42,426 --> 00:21:44,386
wprowadzając uprawę awokado
329
00:21:44,386 --> 00:21:49,182
na terenach, które nielegalnie wyzyskano.
330
00:21:49,182 --> 00:21:51,601
Obecnie wiele organizacji przestępczych
331
00:21:51,601 --> 00:21:56,023
posiada własne
wielohektarowe plantacje awokado.
332
00:22:01,320 --> 00:22:05,949
Nagle pojawia się wielomiliardowy rynek
333
00:22:05,949 --> 00:22:08,952
chcący skonsumować to,
co produkuje Meksyk,
334
00:22:10,120 --> 00:22:13,123
i odesłać miliardy dolarów przychodu.
335
00:22:13,915 --> 00:22:17,002
Grupy przestępcze
coraz częściej znajdują sposób,
336
00:22:17,002 --> 00:22:19,755
żeby być częścią międzynarodowego handlu
337
00:22:19,755 --> 00:22:23,550
między dużymi gospodarkami –
Meksykiem i USA.
338
00:22:24,593 --> 00:22:26,928
Popyt na awokado w ostatniej dekadzie
339
00:22:26,928 --> 00:22:30,265
spowodował ekspansję na obszar rezerwatu.
340
00:22:30,265 --> 00:22:33,602
Trudno powstrzymać
zmianę użytkowania gruntów
341
00:22:33,602 --> 00:22:37,397
z chronionego lasu na monouprawę awokado.
342
00:22:38,940 --> 00:22:42,152
Nie twierdzę, że zmiana na awokado
343
00:22:42,152 --> 00:22:45,864
musi wpłynąć na motyle,
ale na tę chwilę tak jest,
344
00:22:45,864 --> 00:22:47,866
bo uprawy wymagają mnóstwa wody.
345
00:22:48,492 --> 00:22:51,286
Zaczęto zatem tworzyć działki rolne
346
00:22:51,286 --> 00:22:53,705
i kraść wody gruntowe.
347
00:22:54,956 --> 00:22:57,542
Woda ta pochodzi z lasów monarchów
348
00:22:57,542 --> 00:23:01,922
i wpływa na społeczności, w tym na motyle.
349
00:23:05,384 --> 00:23:07,677
Homero się zamartwiał,
350
00:23:07,677 --> 00:23:11,848
bo co dwa dni wybuchał kolejny pożar lasu.
351
00:23:15,769 --> 00:23:16,895
Powiedział kiedyś:
352
00:23:18,063 --> 00:23:19,731
„Przemytnicy zaatakowali”.
353
00:23:20,273 --> 00:23:23,819
„Zaczną pobierać haracz,
nawet za nasze lasy”.
354
00:23:24,403 --> 00:23:26,530
Oznajmił, że dopóki żyje,
355
00:23:26,530 --> 00:23:30,242
nie pozwoli, by ta szajka
przeniknęła do naszej społeczności.
356
00:23:35,038 --> 00:23:36,665
Wszyscy znają się nawzajem.
357
00:23:37,416 --> 00:23:40,669
Jeśli tam mieszkasz i doniesiesz,
358
00:23:40,669 --> 00:23:43,713
dowiedzą się o tym
i z pewnością cię dopadną.
359
00:23:44,297 --> 00:23:45,882
Ciebie albo twoją rodzinę.
360
00:23:48,051 --> 00:23:49,553
„Mam poważny problem,
361
00:23:49,553 --> 00:23:51,805
którego raczej nie rozwiążę”.
362
00:23:53,974 --> 00:23:55,642
To jego słowa.
363
00:23:57,477 --> 00:23:59,813
Sanktuarium El Rosario opustoszało.
364
00:23:59,813 --> 00:24:02,065
Według Gómeza brak bezpieczeństwa
365
00:24:02,065 --> 00:24:06,736
zmniejszył liczbę gości o niemal 70%.
366
00:24:06,736 --> 00:24:08,613
Nie zezwalamy na wycinkę.
367
00:24:08,613 --> 00:24:10,240
Ryzykujemy życiem.
368
00:24:10,907 --> 00:24:14,661
A zamiast dialogu i pomocy
jesteśmy tłamszeni.
369
00:24:14,661 --> 00:24:17,956
Homero stał się własną agencją promocyjną.
370
00:24:17,956 --> 00:24:22,127
Równie swobodnie rozmawiał
z lokalnymi i krajowymi mediami,
371
00:24:22,127 --> 00:24:26,214
jak i z organizacjami międzynarodowymi.
372
00:24:26,214 --> 00:24:29,342
Wiedział, że dzięki prasie,
373
00:24:29,342 --> 00:24:31,928
przy międzynarodowym zasięgu
374
00:24:31,928 --> 00:24:34,681
mediów stanowych i krajowych,
375
00:24:34,681 --> 00:24:36,766
{\an8}może zyskać większy rozgłos.
376
00:24:36,766 --> 00:24:40,270
{\an8}Sanktuarium motyli monarchów
jest poważnie zagrożone
377
00:24:40,270 --> 00:24:43,565
{\an8}przez nielegalny wyrąb
nawet 500 drzew dziennie.
378
00:24:44,065 --> 00:24:48,278
Każdego roku programy informacyjne
o najwyższej oglądalności
379
00:24:48,278 --> 00:24:51,781
raportują o przylocie motyli monarchów,
380
00:24:51,781 --> 00:24:55,035
rzucając też światło
na ciemną stronę tej historii,
381
00:24:55,035 --> 00:24:57,496
wycinanie lasów w rezerwacie biosfery.
382
00:24:57,496 --> 00:25:00,499
Regularnie przeprowadzano
wywiady z Homerem.
383
00:25:00,499 --> 00:25:02,834
Istniało ryzyko nielegalnego wyrębu,
384
00:25:02,834 --> 00:25:05,921
ale mieszkańcy zdążyli zareagować.
385
00:25:05,921 --> 00:25:08,340
Zatrzymaliśmy tych ludzi.
386
00:25:08,340 --> 00:25:11,218
Informował nas o ich przybyciu.
387
00:25:11,218 --> 00:25:16,515
Widzieliśmy, jak wzrosła
w regionie liczba zabójstw,
388
00:25:16,515 --> 00:25:19,309
porwań i uprowadzeń.
389
00:25:19,309 --> 00:25:22,479
Mówił to poza kamerą, bo był ostrożny.
390
00:25:22,979 --> 00:25:25,774
Presja mediów i aktywizm społeczny Homera
391
00:25:25,774 --> 00:25:30,529
skłoniły władze do rozprawienia się
z przestępczością zorganizowaną.
392
00:25:30,529 --> 00:25:34,282
To zmusiło ich
do prowadzenia operacji i śledztw,
393
00:25:34,282 --> 00:25:38,245
a także przejmowania
transportów nielegalnego drewna.
394
00:25:43,708 --> 00:25:47,295
Dla karteli narkotykowych
zaczął się robić niewygodny,
395
00:25:47,295 --> 00:25:50,715
bo zwracał uwagę świata na rezerwat.
396
00:25:50,715 --> 00:25:55,178
Próbując zadbać o siebie,
swoją rodzinę, społeczności,
397
00:25:55,178 --> 00:25:56,972
które miały go za przywódcę,
398
00:25:56,972 --> 00:26:00,725
starł się z tymi grupami przestępczymi.
399
00:26:13,863 --> 00:26:18,618
Kartele w Michoacán
pragną władzy politycznej.
400
00:26:18,618 --> 00:26:20,745
Z jakiegoś powodu
401
00:26:22,247 --> 00:26:27,586
chcą być strukturami politycznymi,
402
00:26:27,586 --> 00:26:29,879
które kontrolują wszystko.
403
00:26:29,879 --> 00:26:33,717
Chcą być jak Pablo Escobar.
404
00:26:35,010 --> 00:26:37,887
Ostatni gubernatorzy tego stanu,
405
00:26:37,887 --> 00:26:40,348
co najmniej czterech czy pięciu,
406
00:26:40,348 --> 00:26:43,560
mieli bezpośrednie koneksje
z grupami przestępczymi.
407
00:26:45,562 --> 00:26:47,564
{\an8}Znajdziemy rozwiązanie
408
00:26:47,564 --> 00:26:50,900
{\an8}problemu braku bezpieczeństwa!
409
00:26:50,900 --> 00:26:51,985
POLICJA
410
00:26:52,652 --> 00:26:54,904
{\an8}Będziemy rządzić Michoacán!
411
00:26:54,904 --> 00:26:56,615
{\an8}Sprawimy, że stanie się
412
00:26:56,615 --> 00:27:00,827
{\an8}jednym z najbezpieczniejszych
stanów w Meksyku!
413
00:27:00,827 --> 00:27:01,786
Dziękuję.
414
00:27:02,287 --> 00:27:04,873
Aktywiści i politycy z Michoacán
415
00:27:04,873 --> 00:27:08,043
wysuwali oskarżenia w lokalnej prasie
416
00:27:08,043 --> 00:27:11,296
wobec Silvana Aureolesa.
417
00:27:11,296 --> 00:27:17,010
Silvano Aureoles za swoich rządów
wydał miliony na budowę siedmiu bunkrów.
418
00:27:22,724 --> 00:27:28,146
{\an8}Silvano został przyłapany
na wspieraniu kartelu Templariuszy.
419
00:27:28,146 --> 00:27:32,025
{\an8}Dulce, przywódca Templariuszy,
420
00:27:32,025 --> 00:27:35,654
{\an8}miał mu przekazać dwa miliony dolarów.
421
00:27:35,654 --> 00:27:38,406
Mówią o przyjęciu dwóch milionów dolarów.
422
00:27:38,406 --> 00:27:40,241
{\an8}Powtarzam.
423
00:27:40,241 --> 00:27:41,576
Chcę tego śledztwa.
424
00:27:42,619 --> 00:27:47,374
Byłem bardzo zdeterminowany,
425
00:27:47,374 --> 00:27:50,460
{\an8}żeby to uporządkować.
426
00:27:50,960 --> 00:27:54,255
{\an8}Wzmocniłem potencjał stanu.
427
00:27:54,255 --> 00:27:56,257
Jednak na poziomie lokalnym
428
00:27:56,257 --> 00:27:59,219
władze gminy są kompletnie bezbronne.
429
00:27:59,219 --> 00:28:03,223
Grupy przestępcze pojawiają się
i wywierają na nich presję
430
00:28:03,223 --> 00:28:05,058
dla własnych interesów.
431
00:28:05,058 --> 00:28:08,019
Czym dokładnie się zajmują?
432
00:28:08,019 --> 00:28:09,604
Handel narkotykami.
433
00:28:10,105 --> 00:28:12,357
I nielegalny wyrąb.
434
00:28:17,028 --> 00:28:21,866
Uczestnictwo w tym wyrębie
to ogromny biznes.
435
00:28:21,866 --> 00:28:23,952
Bardzo atrakcyjny.
436
00:28:23,952 --> 00:28:28,915
Zaryzykuję stwierdzenie,
że obecnie bardziej dochodowe
437
00:28:29,499 --> 00:28:34,546
niż uprawa marihuany
jest nielegalne pozyskiwanie drewna.
438
00:28:37,924 --> 00:28:41,678
Homero i ludzie z El Rosario
skonfrontowali się z nimi,
439
00:28:41,678 --> 00:28:43,847
by chronić swoje środowisko.
440
00:28:44,806 --> 00:28:47,642
Wśród okolicznych społeczności widać,
441
00:28:48,143 --> 00:28:52,105
jak bardzo zredukowano ich lasy.
442
00:28:52,105 --> 00:28:54,691
Dlaczego w El Rosario było inaczej?
443
00:28:54,691 --> 00:29:00,280
Dzięki uporowi i odwadze Homera
w konfrontacji z nimi.
444
00:29:00,280 --> 00:29:01,990
Doszło nawet do strzelanin.
445
00:29:05,869 --> 00:29:07,203
A z drugiej strony
446
00:29:07,203 --> 00:29:09,706
on i ja w wielu sprawach się różniliśmy.
447
00:29:10,206 --> 00:29:15,628
Choć zgadzałem się z jego racjami,
napotkałem opór,
448
00:29:15,628 --> 00:29:20,800
bo czuł, że wkraczamy w sferę polityczną.
449
00:29:22,677 --> 00:29:24,262
To znakomita okazja.
450
00:29:24,262 --> 00:29:27,056
Powiedzmy naszemu sąsiadowi,
451
00:29:27,056 --> 00:29:29,225
że może sadzić drzewa,
452
00:29:29,225 --> 00:29:32,604
bo co miesiąc będzie otrzymywał dochód.
453
00:29:32,604 --> 00:29:35,398
Gubernator mógł wiele opowiadać
454
00:29:35,398 --> 00:29:37,901
na konferencjach prasowych,
455
00:29:37,901 --> 00:29:42,822
ale prawda jest taka,
że nie dbał o motyla monarchę
456
00:29:42,822 --> 00:29:44,240
i lasy na wschodzie.
457
00:29:44,240 --> 00:29:45,909
Homero powiedział:
458
00:29:45,909 --> 00:29:49,704
„Choć jest moim przyjacielem,
zlekceważył mnie, nie odpowiada”.
459
00:29:49,704 --> 00:29:52,999
Silvano złożył obietnicę,
ale nigdy jej nie dotrzymał.
460
00:29:52,999 --> 00:29:55,502
Nigdy się tu nie zjawili.
461
00:29:55,502 --> 00:29:58,838
Pilnujemy, by nikt nie wycinał drzew.
462
00:29:58,838 --> 00:30:00,089
Ryzykujemy życie.
463
00:30:00,089 --> 00:30:03,760
Mówi się, że bycie pijanym
różni się od bycia barmanem.
464
00:30:03,760 --> 00:30:05,011
Chcę powiedzieć,
465
00:30:05,845 --> 00:30:08,807
że to nie to samo
być po stronie protestujących,
466
00:30:08,807 --> 00:30:10,141
którzy czegoś żądają,
467
00:30:10,141 --> 00:30:12,060
co być po stronie rządzących,
468
00:30:12,060 --> 00:30:15,605
którzy podejmują decyzje
z oficjalnego punktu widzenia.
469
00:30:20,109 --> 00:30:24,531
Miał pretensje,
że nie robię dostatecznie wiele,
470
00:30:24,531 --> 00:30:27,325
by pomagać zgodnie z oczekiwaniami.
471
00:30:27,325 --> 00:30:30,954
Wziął pieniądze.
Zniknęło 4,5 miliona peso.
472
00:30:30,954 --> 00:30:33,039
Nie ma pieniędzy ani materiału.
473
00:30:33,039 --> 00:30:35,458
- Nie można tak pracować.
- Po kolei.
474
00:30:35,458 --> 00:30:38,002
Tworzy się nam nieskończona lista.
475
00:30:38,002 --> 00:30:40,839
Poszliśmy protestować przeciw Silvanowi.
476
00:30:40,839 --> 00:30:44,175
{\an8}Poszukajmy rozwiązań.
Zapomnijmy o przeszłości.
477
00:30:44,175 --> 00:30:47,929
Sądziliśmy, że się przyjaźnią.
478
00:30:47,929 --> 00:30:50,223
Potem zrozumieliśmy, że było inaczej.
479
00:30:50,223 --> 00:30:51,641
Nagrywajcie to!
480
00:30:52,642 --> 00:30:57,564
Wtedy schwytano i aresztowano Homera.
481
00:31:01,109 --> 00:31:04,654
„Jeśli go nie wypuszczą, zbierzemy ludzi.
482
00:31:05,613 --> 00:31:08,825
Skoro jest nas 250 osób,
przyjdzie i tysiąc”.
483
00:31:10,743 --> 00:31:12,036
Wszyscy tędy!
484
00:31:12,537 --> 00:31:14,163
- Skręćmy.
- W tę stronę.
485
00:31:14,163 --> 00:31:15,415
Tutaj!
486
00:31:16,416 --> 00:31:18,418
Wypuścili go i wróciliśmy.
487
00:31:19,377 --> 00:31:22,046
Dotarliśmy do El Rosario około 3 w nocy.
488
00:31:22,046 --> 00:31:23,631
Ale wróciliśmy z nim.
489
00:31:24,340 --> 00:31:27,760
W rezerwacie motyli monarchów
mamy beczkę prochu
490
00:31:27,760 --> 00:31:29,846
ze skonfliktowanymi politykami,
491
00:31:30,597 --> 00:31:34,309
organizacjami przestępczymi
walczącymi o kontrolę
492
00:31:34,309 --> 00:31:38,104
i rywalem, który rzucił wyzwanie,
przyparł ich do muru,
493
00:31:38,104 --> 00:31:39,898
który ujawnił ten problem
494
00:31:39,898 --> 00:31:44,193
i zaproponował
alternatywny ruch polityczny.
495
00:31:44,193 --> 00:31:47,071
Jeszcze nigdy motyle
nie przyleciały tak późno.
496
00:31:47,071 --> 00:31:49,324
To skutek zmian klimatycznych.
497
00:31:49,324 --> 00:31:51,534
Kraje z północy zagrażają monarchom.
498
00:31:51,534 --> 00:31:54,287
Masowo stosują pestycydy.
499
00:31:54,287 --> 00:31:57,457
Uprawiają transgeniczną kukurydzę.
500
00:31:57,457 --> 00:32:00,460
Problemem jest firma Monsanto.
501
00:32:00,460 --> 00:32:04,130
{\an8}Zawsze za nas walczył
i chciał być burmistrzem.
502
00:32:04,130 --> 00:32:05,548
Ubiegał się o urząd.
503
00:32:06,174 --> 00:32:08,384
Nasz gubernator wprowadził zmiany
504
00:32:08,384 --> 00:32:11,512
w turystyce i kulturze,
jakich wcześniej nie było.
505
00:32:11,512 --> 00:32:14,515
Wciąż są ludzie,
którym chodzi tylko o zdjęcia.
506
00:32:14,515 --> 00:32:16,643
Chcą być blisko gubernatora,
507
00:32:16,643 --> 00:32:19,228
a gdy szukamy pomocy,
odwracają się plecami.
508
00:32:19,729 --> 00:32:21,731
Dobrze, że gubernator coś zmienia.
509
00:32:22,982 --> 00:32:25,443
Mój brat zajął się polityką
510
00:32:25,443 --> 00:32:30,323
głównie z powodu swego aktywizmu,
miłości do natury i motyla monarchy.
511
00:32:30,323 --> 00:32:34,077
Ale w rzeczywistości nie był osobą,
512
00:32:34,077 --> 00:32:35,703
{\an8}którą interesowała władza.
513
00:32:35,703 --> 00:32:38,539
{\an8}Robił to społecznie. Chodziło o przyjaźń,
514
00:32:38,539 --> 00:32:41,709
o pomaganie ludziom,
bo robił wiele różnych rzeczy.
515
00:32:45,880 --> 00:32:49,842
Ludzie z El Rosario o tym wiedzą,
dlatego go kochają.
516
00:32:49,842 --> 00:32:52,095
W czasie jego działalności tutaj
517
00:32:52,095 --> 00:32:55,473
dokonał wielkich rzeczy,
których chyba nikt nie powtórzy.
518
00:33:04,232 --> 00:33:07,652
Gdy ojciec ubiegał się o urząd,
został porwany.
519
00:33:08,152 --> 00:33:11,614
Chcieli dać mu do zrozumienia,
że nie może wygrać.
520
00:33:13,533 --> 00:33:16,786
Miał przekonać ludzi,
by głosowali na innych
521
00:33:16,786 --> 00:33:19,038
albo w ogóle nie głosowali.
522
00:33:22,625 --> 00:33:26,379
Grozili mu,
że jeśli wygra wybory na burmistrza,
523
00:33:26,379 --> 00:33:29,382
dopadną jego i całą jego rodzinę.
524
00:33:34,554 --> 00:33:37,098
Chcieli negocjować.
525
00:33:39,976 --> 00:33:42,186
Żądali, by zaprzestał protestów,
526
00:33:42,687 --> 00:33:45,148
i pozwolił im na nielegalny wyrąb.
527
00:33:50,486 --> 00:33:52,321
Wypuścili ojca o świcie.
528
00:33:52,989 --> 00:33:55,074
Następnego dnia były wybory.
529
00:33:55,658 --> 00:34:00,204
Całą sobotę przekonywali ludzi,
by nie głosowali.
530
00:34:05,543 --> 00:34:10,214
Krążyły wtedy plotki
o porwaniu dwóch osób.
531
00:34:10,214 --> 00:34:12,050
Wszystko było zamknięte,
532
00:34:12,050 --> 00:34:15,261
bo znaleziono ofiarę morderstwa.
533
00:34:17,221 --> 00:34:20,433
W tym rejonie było wtedy najwięcej porwań.
534
00:34:22,852 --> 00:34:26,647
Porywano miejscowych,
a kolejnego dnia znajdowano ich martwych.
535
00:34:26,647 --> 00:34:30,568
W okresie wyborczym zabijano kandydatów.
536
00:34:32,487 --> 00:34:35,239
Dużo czasu spędzał przy oknach.
537
00:34:35,239 --> 00:34:39,744
Gdy podjeżdżał samochód,
sprawdzał, czy przyjechali po niego,
538
00:34:39,744 --> 00:34:41,704
tak bardzo się obawiał.
539
00:34:42,789 --> 00:34:47,293
Zostałem porwany przez grupy,
które działały w Michoacán,
540
00:34:47,293 --> 00:34:50,922
ale to nie powstrzymało nas od walki.
541
00:34:55,426 --> 00:35:01,349
13 STYCZNIA 2020 R.
542
00:35:03,309 --> 00:35:06,729
{\an8}Tego ranka kazał mi na siebie zaczekać,
543
00:35:06,729 --> 00:35:09,357
{\an8}bo spotkanie nie miało potrwać długo.
544
00:35:09,982 --> 00:35:13,236
Po spotkaniu miał mnie podwieźć do szkoły.
545
00:35:21,702 --> 00:35:24,330
Odbierał jeden telefon za drugim.
546
00:35:24,330 --> 00:35:28,584
Dopytywano, czy będzie
na lokalnych wyścigach konnych.
547
00:35:30,753 --> 00:35:36,384
Zadzwoniła do niego Elizabeth,
gminna działaczka.
548
00:35:37,385 --> 00:35:40,680
Wyszedł ze spotkania,
by zawieźć mojego bratanka na autobus.
549
00:35:41,681 --> 00:35:43,307
Zadzwonił i powiedział:
550
00:35:43,307 --> 00:35:46,435
„Powiedz młodemu, że już jadę,
i daj mi koszulę,
551
00:35:46,435 --> 00:35:48,729
bo nie mam czasu się przebrać”.
552
00:35:50,356 --> 00:35:54,152
To był ostatni dzień imprez.
Wybierał się na wyścigi konne.
553
00:35:54,152 --> 00:35:57,029
Byli tam ważni politycy,
554
00:35:57,029 --> 00:35:58,823
którzy na niego czekali.
555
00:35:59,866 --> 00:36:04,745
Wysłałam więc syna z koszulą na wieszaku.
556
00:36:06,164 --> 00:36:07,373
Rozmawialiśmy.
557
00:36:07,373 --> 00:36:10,626
Pytał o moje zajęcia
w przyszłym semestrze.
558
00:36:11,377 --> 00:36:13,379
Opowiadałem mu o przedmiotach.
559
00:36:13,880 --> 00:36:17,466
Potem nagle rozmowa się urwała.
560
00:36:26,017 --> 00:36:27,894
Dalej pojechałem autobusem.
561
00:36:31,689 --> 00:36:33,399
Wtedy widziałem go ostatni raz.
562
00:36:38,279 --> 00:36:41,199
Homero pojechał
na lokalny tor wyścigów konnych.
563
00:36:45,661 --> 00:36:47,205
Wierchuszka go zaprosiła.
564
00:36:50,833 --> 00:36:55,004
Nazwałabym to
spotkaniem społeczno-biznesowym.
565
00:37:01,344 --> 00:37:03,179
Ruszyli!
566
00:37:16,150 --> 00:37:20,571
Ujrzałem na Facebooku
jego zdjęcie z innymi ludźmi.
567
00:37:21,447 --> 00:37:23,616
Pomyślałem, że dobrze się bawi.
568
00:37:52,812 --> 00:37:55,690
Było około 21 albo 22.
569
00:37:56,482 --> 00:37:57,984
Nie mogłam spać.
570
00:37:59,151 --> 00:38:01,988
Była czwarta rano,
a on nie wrócił do domu.
571
00:38:01,988 --> 00:38:03,322
„Gdzie on jest?”
572
00:38:03,322 --> 00:38:06,617
Mama do mnie zadzwoniła
573
00:38:06,617 --> 00:38:09,704
i spytała, czy ojciec
się ze mną kontaktował.
574
00:38:16,252 --> 00:38:20,256
Wtedy zadzwoniłem na policję.
575
00:38:20,256 --> 00:38:22,883
Nic nie wiedzieli.
576
00:38:25,845 --> 00:38:28,055
To ja pierwsza zaczęłam go szukać.
577
00:38:28,055 --> 00:38:30,057
Miałam złe przeczucie.
578
00:38:30,725 --> 00:38:34,020
Gdy dotarłam na miejsce tego wydarzenia,
579
00:38:34,520 --> 00:38:36,772
od razu ujrzałam jego auto.
580
00:38:39,025 --> 00:38:40,151
Ale jego nie było.
581
00:38:40,151 --> 00:38:42,945
{\an8}Kiedy to zobaczyłam,
582
00:38:42,945 --> 00:38:45,281
zaniepokoiłam się, coś było nie tak.
583
00:38:46,532 --> 00:38:48,409
Zadzwoniłem do Elizabeth,
584
00:38:48,951 --> 00:38:51,203
jednej z gminnych działaczek w Ocampo.
585
00:38:51,203 --> 00:38:54,999
Powiedziała, że tata
był z urzędnikami państwowymi.
586
00:38:56,876 --> 00:38:59,962
Z Octaviem Ocampo, który był deputowanym,
587
00:39:00,588 --> 00:39:03,341
i radną Kariną Alvarado.
588
00:39:04,216 --> 00:39:06,177
Poradziła do niej zadzwonić.
589
00:39:06,802 --> 00:39:08,179
Tak też zrobiłem.
590
00:39:08,179 --> 00:39:11,390
Gdy opuszczała imprezę,
tata wciąż miał tam być.
591
00:39:12,558 --> 00:39:15,978
Cały dzień byłem przerażony i zmartwiony.
592
00:39:15,978 --> 00:39:17,605
Wydzwaniałem do taty.
593
00:39:17,605 --> 00:39:20,483
Był sygnał połączenia,
ale nikt nie odbierał.
594
00:39:21,817 --> 00:39:24,904
To był 14 stycznia,
595
00:39:25,529 --> 00:39:29,700
około godziny 16,
gdy ktoś w końcu odebrał.
596
00:39:31,869 --> 00:39:32,870
To był mężczyzna.
597
00:39:33,371 --> 00:39:37,083
Powiedział, że mój ojciec
zostawił telefon i tablet
598
00:39:37,083 --> 00:39:38,876
przy budce z taco.
599
00:39:40,795 --> 00:39:43,047
A on zabrał telefon do domu.
600
00:39:44,340 --> 00:39:46,258
Tata nie zapominał telefonu,
601
00:39:46,258 --> 00:39:49,553
bo był sezon turystyczny
i wydzwaniano do niego.
602
00:39:50,721 --> 00:39:52,556
Zapytałem, czy coś wie.
603
00:39:52,556 --> 00:39:55,267
Powiedział, że tata zniknął im z oczu.
604
00:40:07,613 --> 00:40:09,824
Wróciłem do domu, do mojej rodziny.
605
00:40:09,824 --> 00:40:11,367
Poinformowali mnie,
606
00:40:12,410 --> 00:40:14,245
że taty nigdzie nie ma.
607
00:40:18,332 --> 00:40:20,167
Postanowiłem go poszukać.
608
00:40:27,675 --> 00:40:30,719
Biuro prokuratora generalnego
poradziło zaczekać
609
00:40:30,719 --> 00:40:32,304
ze złożeniem doniesienia.
610
00:40:32,304 --> 00:40:34,974
Oficjalne pismo
złożyliśmy następnego dnia.
611
00:40:34,974 --> 00:40:37,059
BIURO PROKURATORA
612
00:40:40,563 --> 00:40:42,815
Nazwali to „wirtualnym porwaniem”.
613
00:40:42,815 --> 00:40:46,819
Wyjaśnili, że to sytuacja,
gdy ktoś grozi przez telefon.
614
00:40:46,819 --> 00:40:49,613
Zabierają ofiarę w jakieś miejsce,
615
00:40:49,613 --> 00:40:53,451
do hotelu czy do kościoła,
616
00:40:54,535 --> 00:40:56,620
i wymuszają coś na krewnych ofiary.
617
00:40:57,663 --> 00:40:59,790
Uznali, że może być wszędzie.
618
00:41:01,041 --> 00:41:03,335
Po złożeniu doniesienia
619
00:41:03,335 --> 00:41:06,839
władze zareagowały kompletną obojętnością,
620
00:41:07,465 --> 00:41:09,008
jakby zbagatelizowały sprawę.
621
00:41:09,008 --> 00:41:11,218
Powtarzali o wirtualnym porwaniu,
622
00:41:11,218 --> 00:41:13,471
że szukają, są na jego tropie.
623
00:41:13,471 --> 00:41:17,725
Można zauważyć bierność władz
624
00:41:17,725 --> 00:41:20,769
wskutek zmowy z grupami przestępczymi.
625
00:41:26,108 --> 00:41:28,027
Udzieliłem wywiadu.
626
00:41:28,027 --> 00:41:29,987
Nie przebierałem w słowach.
627
00:41:29,987 --> 00:41:32,740
Ogłosiłem zaginięcie mojego brata
628
00:41:32,740 --> 00:41:36,785
i zaniedbania prokuratora generalnego.
629
00:41:37,912 --> 00:41:40,998
Artykuł wydrukowano na pierwszej stronie.
630
00:41:40,998 --> 00:41:44,001
Redakcja uznała to za najważniejszy temat.
631
00:41:44,919 --> 00:41:48,005
Organizacje międzynarodowe
odpowiedziały na nasz apel
632
00:41:48,005 --> 00:41:49,548
i szerzyły informacje,
633
00:41:49,548 --> 00:41:52,927
co wywierało nacisk na rząd,
634
00:41:52,927 --> 00:41:54,887
by zacząć poszukiwania Homera.
635
00:41:56,430 --> 00:41:58,974
To była ważna sprawa pod każdym względem.
636
00:41:58,974 --> 00:42:02,978
Co więcej, był styczeń,
a motyle nie odleciały.
637
00:42:07,691 --> 00:42:10,069
Prokurator generalny Michoacán
wydał biuletyn
638
00:42:10,069 --> 00:42:13,822
w sprawie zaginięcia
aktywisty Homera Gómeza Gonzáleza.
639
00:42:13,822 --> 00:42:16,742
Państwowa Komisja Praw Człowieka
wezwała władze
640
00:42:16,742 --> 00:42:19,453
do zintensyfikowania
poszukiwań Homera Gómeza.
641
00:42:19,453 --> 00:42:21,455
Potem wszystko się zaczęło.
642
00:42:21,455 --> 00:42:24,124
Skontaktowali się z nami krajowi oficjele,
643
00:42:24,708 --> 00:42:27,211
ludzie z ONZ-etu, media.
644
00:42:29,463 --> 00:42:32,800
Miejscowi i przyjaciele
zaczęli przemawiać.
645
00:42:32,800 --> 00:42:35,886
Następnego dnia o godzinie 8
646
00:42:35,886 --> 00:42:38,514
na poszukiwania zebrało się 300 osób.
647
00:42:39,348 --> 00:42:40,891
Zrobimy tak:
648
00:42:40,891 --> 00:42:44,019
jeden zespół po tej stronie,
a jeden po drugiej.
649
00:42:44,019 --> 00:42:46,855
Zakończymy u podnóża wzgórza.
650
00:42:46,855 --> 00:42:49,191
Bądźmy dobrej myśli.
651
00:42:55,155 --> 00:42:56,532
Sprawdzałaś tutaj?
652
00:42:56,532 --> 00:42:57,449
Nie.
653
00:42:58,117 --> 00:43:02,037
W tej dziurze
odnaleźliśmy porwanego mężczyznę.
654
00:43:02,037 --> 00:43:04,248
Ktoś może tam być.
655
00:43:04,248 --> 00:43:05,791
- Być może.
- W dół.
656
00:43:08,544 --> 00:43:11,964
W tych zespołach
byli miejscowi i ludzie z miasta,
657
00:43:11,964 --> 00:43:14,550
którzy dobrowolnie
dołączyli do poszukiwań.
658
00:43:14,550 --> 00:43:16,510
Tam jest przejście.
659
00:43:16,510 --> 00:43:19,221
To robiło wrażenie.
660
00:43:19,221 --> 00:43:22,474
Gdy tam dotarliśmy, wszyscy już czekali.
661
00:43:22,474 --> 00:43:24,768
Podzielono nas na grupy.
662
00:43:26,270 --> 00:43:30,566
Gómez González, prezes zarządu El Rosario,
663
00:43:30,566 --> 00:43:33,861
z największym
sanktuarium motyli monarchów,
664
00:43:33,861 --> 00:43:37,364
był ostatnio widziany
po poniedziałkowym spotkaniu...
665
00:43:37,364 --> 00:43:41,160
Zaginął w Ocampo 13 stycznia...
666
00:43:43,078 --> 00:43:46,957
Jego miejsce pobytu pozostaje nieznane.
667
00:43:55,591 --> 00:43:58,802
Zaczęliśmy szukać tam,
gdzie ostatnio go widziano.
668
00:44:00,888 --> 00:44:02,765
To było strategiczne działanie.
669
00:44:02,765 --> 00:44:08,520
Z tego miejsca rozszerzyliśmy
poszukiwania na inne obszary.
670
00:44:28,457 --> 00:44:30,000
Odebrałam telefon.
671
00:44:31,919 --> 00:44:34,171
„Wiesz, że mamy twojego męża?”
672
00:44:36,173 --> 00:44:40,344
Rebeca mnie poinformowała,
że zażądano od niej okupu.
673
00:44:40,344 --> 00:44:41,845
Chciałam go zobaczyć.
674
00:44:41,845 --> 00:44:43,305
Przysłali mi zdjęcie.
675
00:44:44,390 --> 00:44:46,016
Homero klęczał.
676
00:44:46,934 --> 00:44:49,687
Za nim byli ludzie podobni do żołnierzy.
677
00:44:49,687 --> 00:44:54,733
Mierzyli z broni w głowę Homera.
678
00:44:54,733 --> 00:44:57,277
Powiedzieli, że jest cały i wróci do nas.
679
00:44:57,277 --> 00:45:00,406
Postanowili go porwać,
680
00:45:00,989 --> 00:45:03,534
żeby dać mu nauczkę.
681
00:45:03,534 --> 00:45:08,580
Zażądali zapłaty,
wtedy Homero miał wrócić do południa.
682
00:45:08,580 --> 00:45:12,167
Byliśmy zdesperowani,
więc uznaliśmy, że trzeba zapłacić.
683
00:45:19,508 --> 00:45:21,593
Mama pojechała dokonać wpłaty.
684
00:45:21,593 --> 00:45:24,221
W tym czasie byli z nią w kontakcie,
685
00:45:24,221 --> 00:45:27,891
mówili, że ją śledzą,
686
00:45:27,891 --> 00:45:31,854
i naciskali na szybką wpłatę,
bo mieliśmy być obserwowani.
687
00:45:34,440 --> 00:45:38,235
Zażądali 100 tysięcy peso,
ale ona wpłaciła połowę tej sumy.
688
00:45:55,043 --> 00:45:57,588
Następnego dnia oddzwonili.
689
00:45:59,256 --> 00:46:03,093
Wuj Amado chciał się spotkać
w biurze prokuratora.
690
00:46:03,093 --> 00:46:04,428
Byliśmy przerażeni,
691
00:46:04,428 --> 00:46:09,099
bo powtarzali, że nas obserwują.
692
00:46:10,893 --> 00:46:13,604
Prokurator zabronił im płacić.
693
00:46:14,688 --> 00:46:16,774
Przez łzy powiedziałam mu,
694
00:46:17,274 --> 00:46:19,026
że oni go zabiją.
695
00:46:19,026 --> 00:46:23,030
Sprawę powierzono
specjalnej jednostce od porwań.
696
00:46:23,030 --> 00:46:28,368
{\an8}Zaczęliśmy stosować techniki namierzania.
697
00:46:28,368 --> 00:46:34,958
Telefony odbierane przez rodzinę Homera
698
00:46:35,584 --> 00:46:38,712
zaprowadziły nas
do więzienia w Tamaulipas.
699
00:46:39,797 --> 00:46:43,967
Minęły dwa tygodnie
od porwania ekologa Homera Gómeza.
700
00:46:43,967 --> 00:46:46,845
Niestety rodzina Homera
701
00:46:46,845 --> 00:46:50,307
padła ofiarą wymuszenia
ze strony fałszywych porywaczy.
702
00:46:50,307 --> 00:46:53,310
Nikt nie wie,
gdzie aktywista się znajduje.
703
00:46:54,228 --> 00:46:55,979
Ten wątek jest zamknięty,
704
00:46:55,979 --> 00:46:59,107
a śledztwo przekazano
do wydziału zabójstw,
705
00:46:59,107 --> 00:47:00,859
który sam reprezentuję.
706
00:47:00,859 --> 00:47:04,863
Będziemy kontynuować śledztwo.
Jednak porwanie zostało wykluczone.
707
00:47:04,863 --> 00:47:09,076
{\an8}Wierzę, że go znajdziemy,
708
00:47:09,076 --> 00:47:11,912
{\an8}i mam nadzieję, że żywego.
709
00:47:11,912 --> 00:47:15,833
To delikatna sprawa.
Bardzo niefortunna i bolesna.
710
00:47:16,375 --> 00:47:18,460
Nieważne, co mówi gubernator.
711
00:47:19,086 --> 00:47:22,339
Nawet gdy twierdzi,
że oddałby życie za tego człowieka,
712
00:47:22,339 --> 00:47:24,383
faktem jest, że Homero zaginął,
713
00:47:24,383 --> 00:47:27,177
a nielegalne tartaki
714
00:47:27,970 --> 00:47:29,930
nadal działają w Michoacán.
715
00:47:39,231 --> 00:47:44,403
Niektórzy utrzymywali,
że wiedzą, gdzie jest przetrzymywany.
716
00:48:00,168 --> 00:48:02,713
Szukaliśmy tam, ale bez skutku.
717
00:48:02,713 --> 00:48:05,424
Policja przesłuchała tych ludzi,
718
00:48:05,424 --> 00:48:07,050
ale nic nie powiedzieli.
719
00:48:07,050 --> 00:48:08,135
Bali się.
720
00:48:12,014 --> 00:48:16,768
Policja stanowa przejęła kontrolę
nad bezpieczeństwem w Ocampo i Angangueo,
721
00:48:16,768 --> 00:48:19,897
{\an8}ponieważ 53 policjantów z tych gmin
722
00:48:19,897 --> 00:48:23,358
{\an8}jest objętych śledztwem
w sprawie zaginięcia Homera Gómeza,
723
00:48:23,358 --> 00:48:26,111
{\an8}działacza na rzecz motyla monarchy.
724
00:48:26,904 --> 00:48:30,032
Lokalna policja
725
00:48:30,032 --> 00:48:33,827
miała ochraniać wyścigi konne.
726
00:48:34,620 --> 00:48:37,748
Zatem najpierw przesłuchano
727
00:48:37,748 --> 00:48:40,375
lokalne siły policyjne.
728
00:48:40,375 --> 00:48:43,837
{\an8}Rzecz w tym,
że w Michoacán mamy długą historię
729
00:48:44,963 --> 00:48:49,551
przypadków wymuszonych zaginięć
dokonywanych przez policję.
730
00:48:51,178 --> 00:48:54,723
Minister Bezpieczeństwa Publicznego
731
00:48:54,723 --> 00:48:59,353
poinformował, że wszyscy
funkcjonariusze policji w Ocampo
732
00:48:59,353 --> 00:49:02,105
zostali zatrzymani w ramach śledztwa
733
00:49:02,105 --> 00:49:04,232
w związku z rzekomymi powiązaniami
734
00:49:04,232 --> 00:49:06,818
z organizacjami przestępczymi.
735
00:49:15,160 --> 00:49:18,705
Większość z nich twierdzi,
że nie zabezpieczała wydarzenia.
736
00:49:18,705 --> 00:49:21,208
Trzech lub czterech, którzy tam byli,
737
00:49:21,208 --> 00:49:24,127
zeznało, że zakończyło służbę wcześniej.
738
00:49:24,127 --> 00:49:27,047
{\an8}POLICJANCI WEZWANI NA PRZESŁUCHANIE
739
00:49:27,047 --> 00:49:29,967
{\an8}NADAL ZAGINIONY
740
00:49:29,967 --> 00:49:35,764
Grupy przestępcze zwykle
przygotowują się do tak ważnej akcji.
741
00:49:37,140 --> 00:49:39,851
Współpracują z lokalnymi władzami.
742
00:49:41,395 --> 00:49:43,480
Po pierwsze, bo rodzina zareaguje.
743
00:49:43,480 --> 00:49:48,944
Po drugie, żeby porywacze
mogli wywieźć ofiarę bez blokad.
744
00:49:51,488 --> 00:49:55,117
Potrzeba pomiędzy 30 a 45 minut
745
00:49:55,117 --> 00:49:59,663
na ucieczkę porywaczy lub morderców
746
00:49:59,663 --> 00:50:01,623
i umknięcie środkom bezpieczeństwa.
747
00:50:02,499 --> 00:50:05,335
29 STYCZNIA 2020 R.
16 DNI PO ZAGINIĘCIU HOMERA
748
00:50:05,335 --> 00:50:08,005
Wezwano nas do prokuratora okręgowego.
749
00:50:08,005 --> 00:50:10,632
Wracałem do domu i nagle
750
00:50:11,216 --> 00:50:14,136
obok mnie przemknęło
auto techników policyjnych.
751
00:50:16,847 --> 00:50:18,974
Chwyciłem telefon i go włączyłem.
752
00:50:19,516 --> 00:50:21,309
Pierwsze, co ujrzałem,
753
00:50:22,185 --> 00:50:23,687
to wiadomość,
754
00:50:24,688 --> 00:50:27,107
że znaleziono ciało
755
00:50:27,816 --> 00:50:30,819
blisko miejsca,
w którym zaginął mój ojciec.
756
00:50:31,778 --> 00:50:36,033
Dnia 29 stycznia 2020 roku
odebrałem telefon.
757
00:50:36,033 --> 00:50:41,329
Podczas rozmowy poproszono mnie
o przybycie do El Soldado,
758
00:50:42,956 --> 00:50:46,543
w pobliże miejsca,
gdzie ostatni raz widziano Homera.
759
00:50:47,544 --> 00:50:51,965
Znaleziono ciało, prawdopodobnie Homera.
760
00:50:51,965 --> 00:50:53,467
Pojechałem tam sam.
761
00:50:53,467 --> 00:50:55,886
Nie chciałem niepokoić rodziny.
762
00:51:01,016 --> 00:51:02,851
Gdy się tam zjawiłem,
763
00:51:02,851 --> 00:51:08,065
okazało się, że na miejscu
są już policjanci i śledczy.
764
00:51:08,065 --> 00:51:10,650
Proszę zrobić przejście dla służb.
765
00:51:13,695 --> 00:51:16,073
Pozwolili mi zbliżyć się do studni.
766
00:51:16,073 --> 00:51:20,077
Nazwali to „dołem z wodą”.
Był głęboki na co najmniej sześć metrów.
767
00:51:21,036 --> 00:51:24,122
{\an8}TECHNICY KRYMINALISTYCZNI
768
00:51:24,122 --> 00:51:25,624
Leżał twarzą w dół.
769
00:51:27,542 --> 00:51:30,337
Powiedzieli, że musimy
poczekać na koronera,
770
00:51:30,337 --> 00:51:32,756
żeby mogli oni wydobyć ciało,
771
00:51:32,756 --> 00:51:34,382
a ja je zidentyfikować.
772
00:51:40,180 --> 00:51:42,099
Czułem przerażenie, cierpienie,
773
00:51:42,099 --> 00:51:45,393
smutek, złość, wściekłość, mnóstwo emocji.
774
00:51:46,478 --> 00:51:49,439
Masz wrażenie, że twoje ciało lewituje.
775
00:51:59,032 --> 00:52:01,952
Po spodniach oceniłem, że to może być on.
776
00:52:03,036 --> 00:52:05,288
Pamiętałem, że miał takie na sobie.
777
00:52:05,288 --> 00:52:06,456
Mówię: „To on”.
778
00:52:06,456 --> 00:52:12,462
POLICJA – ZAKAZ WSTĘPU
779
00:52:12,462 --> 00:52:16,007
Nie pozwolili mi się zbliżyć.
Zapytali, czy to on,
780
00:52:16,591 --> 00:52:18,009
a potem mnie odciągnęli.
781
00:52:20,303 --> 00:52:22,264
To był duży szok.
782
00:52:22,264 --> 00:52:24,307
Nie wiedziałem, jak zareagować.
783
00:52:24,307 --> 00:52:27,060
Gdy odszedłem, od razu pomyślałem:
784
00:52:27,060 --> 00:52:30,147
„Jak to przekazać rodzinie?”.
785
00:52:35,735 --> 00:52:37,612
Amado zadzwonił.
786
00:52:38,113 --> 00:52:40,782
- Spytałam, czy jest pewny.
- Potwierdził.
787
00:52:42,242 --> 00:52:44,035
Mocno przytuliłam mamę.
788
00:52:45,704 --> 00:52:47,247
Powiedziałam: „To koniec”.
789
00:52:54,838 --> 00:52:58,175
W tamtym momencie wszystko zrozumiała.
790
00:53:13,815 --> 00:53:16,234
Gdy powiedzieli, że znaleźli go w studni,
791
00:53:18,195 --> 00:53:21,489
wzięłam Biblię w ramiona
i powiedziałam: „Dziękuję”.
792
00:53:26,828 --> 00:53:29,956
Zrobiłam to, bo słyszałam opowieści,
793
00:53:30,624 --> 00:53:34,127
że wiele osób znika
i nigdy już się nie znajdują.
794
00:53:34,127 --> 00:53:39,799
Ani martwi, ani żywi.
795
00:53:41,968 --> 00:53:46,473
Dziękowałam wtedy Bogu,
że będę mogła go pochować
796
00:53:46,973 --> 00:53:48,975
i przynosić kwiaty na jego grób.
797
00:53:53,355 --> 00:53:56,233
ODNALEZIONO CIAŁO HOMERA
798
00:53:56,233 --> 00:53:59,152
Wysłałam tam reportera.
799
00:53:59,152 --> 00:54:01,655
Poszedł z inną grupą reporterów.
800
00:54:02,322 --> 00:54:04,491
{\an8}Wrócił tego samego ranka,
801
00:54:04,491 --> 00:54:09,704
{\an8}bo nie było jak zrelacjonować sprawy.
802
00:54:09,704 --> 00:54:11,331
{\an8}ODNALEZIONO CIAŁO HOMERA
803
00:54:11,331 --> 00:54:13,124
HOMERO GÓMEZ NIE ŻYJE
804
00:54:14,834 --> 00:54:19,381
Obszar był strzeżony
przez uzbrojonych mężczyzn w furgonetkach.
805
00:54:21,216 --> 00:54:26,054
Dla nas, dziennikarzy z Michoacán,
bardziej niż kiedykolwiek
806
00:54:26,054 --> 00:54:27,973
Michoacán to strefa ciszy,
807
00:54:28,556 --> 00:54:33,061
bo tamtejsze grupy przestępcze
od razu biorą odwet
808
00:54:33,728 --> 00:54:35,897
na naszych kolegach.
809
00:54:35,897 --> 00:54:38,149
Nie patyczkują się.
810
00:54:40,193 --> 00:54:43,321
{\an8}Po 16 dniach poszukiwań
meksykańskie władze
811
00:54:43,321 --> 00:54:46,574
{\an8}znalazły ciało
aktywisty środowiskowego Homera Gómeza.
812
00:54:46,574 --> 00:54:50,161
{\an8}Obrońcy środowiska
i praw człowieka w Meksyku
813
00:54:50,161 --> 00:54:52,247
{\an8}mówią o życiu w ciągłym zagrożeniu.
814
00:54:52,247 --> 00:54:56,167
Nie tylko my, jako rodzina,
straciliśmy ukochaną osobę.
815
00:54:56,167 --> 00:54:59,170
Cały świat, motyle monarchy i lasy
816
00:54:59,170 --> 00:55:01,339
straciły swojego wielkiego obrońcę.
817
00:55:01,339 --> 00:55:04,634
{\an8}Z powodu jego działań
Gómezowi grożono śmiercią.
818
00:55:04,634 --> 00:55:07,137
{\an8}Zaginął on 13 stycznia.
819
00:55:07,137 --> 00:55:11,057
Ikoniczny meksykański gatunek,
motyl monarcha,
820
00:55:11,057 --> 00:55:14,144
stracił prawdopodobnie
swojego największego obrońcę.
821
00:55:14,144 --> 00:55:17,188
{\an8}Rzekome utonięcie w Michoacán
822
00:55:17,188 --> 00:55:22,277
{\an8}było przyczyną śmierci
aktywisty i obrońcy motyla monarchy.
823
00:55:22,277 --> 00:55:25,030
{\an8}Według prokuratora generalnego Michoacán
824
00:55:25,030 --> 00:55:28,867
{\an8}ciało Homera Gómeza odnaleziono
825
00:55:28,867 --> 00:55:32,412
{\an8}w zagłębieniu z wodą
używaną na potrzeby rolnicze.
826
00:55:33,038 --> 00:55:38,209
{\an8}Dotychczasowe zewnętrzne oględziny ciała
827
00:55:38,209 --> 00:55:41,463
{\an8}wskazują na zgon
dwa do trzech tygodni temu...
828
00:55:41,463 --> 00:55:42,922
{\an8}PROKURATOR GENERALNY MICHOACÁN
829
00:55:42,922 --> 00:55:45,383
{\an8}...bez widocznych obrażeń zewnętrznych.
830
00:55:45,383 --> 00:55:49,346
{\an8}Wystąpiła sinica twarzy i paznokci
831
00:55:49,346 --> 00:55:52,307
{\an8}charakterystyczna dla utonięcia.
832
00:55:53,224 --> 00:55:56,227
W imieniu prokuratora generalnego stanu...
833
00:55:56,227 --> 00:55:59,105
Zdenerwowały mnie
słowa prokuratora generalnego.
834
00:55:59,939 --> 00:56:02,233
Powiedział, że doszło do wypadku
835
00:56:02,734 --> 00:56:04,611
i tata zmarł przez utonięcie.
836
00:56:05,820 --> 00:56:06,905
Zatem...
837
00:56:08,615 --> 00:56:11,284
jak wyjaśnić, że tata
838
00:56:12,160 --> 00:56:13,453
miał więcej obrażeń?
839
00:56:14,120 --> 00:56:16,664
Dokonano autopsji,
840
00:56:16,664 --> 00:56:20,585
która wykazała obrażenia
841
00:56:21,169 --> 00:56:22,128
na jego głowie.
842
00:56:22,128 --> 00:56:26,383
Zakładamy, że uderzenie w głowę
nastąpiło podczas upadku.
843
00:56:27,509 --> 00:56:29,260
Mogę jednak zapewnić,
844
00:56:29,260 --> 00:56:32,180
że przyczyną śmierci nie był cios.
845
00:56:33,264 --> 00:56:36,518
Jak dotąd nie ma dowodów
846
00:56:36,518 --> 00:56:38,311
wskazujących, że śmierć
847
00:56:38,311 --> 00:56:40,939
nastąpiła w wyniku aktu przemocy.
848
00:56:41,689 --> 00:56:45,527
Czyli wasza najmocniejsza hipoteza mówi,
849
00:56:45,527 --> 00:56:49,114
że Homero wpadł tam 13 stycznia,
850
00:56:49,114 --> 00:56:51,825
a jego ciało dryfowało do 29 stycznia?
851
00:56:52,534 --> 00:56:53,451
Tak.
852
00:56:56,830 --> 00:57:00,291
13, 14, 15 STYCZNIA
853
00:57:00,291 --> 00:57:04,170
16, 17, 18 STYCZNIA
854
00:57:04,170 --> 00:57:10,051
19, 20, 21, 22 STYCZNIA
855
00:57:10,051 --> 00:57:15,598
23, 24, 25, 26 STYCZNIA
856
00:57:15,598 --> 00:57:17,350
27, 28 STYCZNIA
857
00:57:17,350 --> 00:57:20,311
Z kryminalistycznego punktu widzenia
858
00:57:20,311 --> 00:57:23,314
można określić, czy doszło do zabójstwa,
859
00:57:23,314 --> 00:57:25,483
czy ofiara zmarła w wyniku upadku.
860
00:57:25,984 --> 00:57:30,280
{\an8}Ciało do tego czasu
powinno wykazywać oznaki rozkładu.
861
00:57:30,280 --> 00:57:31,364
{\an8}KORONER
862
00:57:31,364 --> 00:57:34,617
Wyglądałoby potwornie,
863
00:57:35,869 --> 00:57:37,245
wyłupiaste oczy,
864
00:57:37,245 --> 00:57:39,706
utrata włosów, oddzielenie się naskórka,
865
00:57:40,415 --> 00:57:41,916
nie do poznania.
866
00:57:43,293 --> 00:57:47,005
Nawet nie był pomarszczony czy oszpecony.
867
00:57:47,005 --> 00:57:49,007
Dłonie miał lekko pomarszczone,
868
00:57:49,007 --> 00:57:51,885
jak po zanurzeniu w zimnej wodzie.
869
00:57:54,471 --> 00:57:58,516
Uznałem, że dopiero go wrzucili,
bo ciało było nienaruszone.
870
00:57:59,559 --> 00:58:01,352
Nawet odzież wyglądała dobrze.
871
00:58:01,352 --> 00:58:03,813
Była czysta.
872
00:58:03,813 --> 00:58:06,107
Nie był poobdzierany.
873
00:58:10,361 --> 00:58:14,324
To bardzo zimne miejsce,
gdzie temperatury w nocy
874
00:58:14,324 --> 00:58:19,078
mogą spadać poniżej zera, zwłaszcza zimą.
875
00:58:19,078 --> 00:58:22,832
Ciało zaczęło się rozkładać,
ale ze względu na warunki pogodowe
876
00:58:22,832 --> 00:58:26,920
zostało zakonserwowane
i nie doszło do pełnego rozkładu.
877
00:58:29,380 --> 00:58:30,757
Wersja prokuratury
878
00:58:30,757 --> 00:58:34,135
na temat odnalezienia ciała Homera,
879
00:58:34,135 --> 00:58:38,389
na podstawie raportu medycyny sądowej
dotyczącego przyczyny śmierci,
880
00:58:38,389 --> 00:58:40,850
mówi nawet
o aspiracji do dróg oddechowych.
881
00:58:40,850 --> 00:58:44,562
Prokurator generalny
nie wziął pod uwagę możliwego zabójstwa.
882
00:58:44,562 --> 00:58:47,190
Czuliśmy frustrację.
883
00:58:47,190 --> 00:58:49,609
Jak można sprowadzić
884
00:58:49,609 --> 00:58:52,695
śmierć tak ważnej osoby
do czterominutowego briefingu?
885
00:58:54,364 --> 00:58:57,575
Znaliśmy sprawę,
wiedzieliśmy, jak go znaleźliśmy,
886
00:58:57,575 --> 00:59:00,453
i nic nie zgadzało się
ze słowami prokuratora.
887
00:59:00,954 --> 00:59:04,749
Wielu z nas wierzyło,
że to nie był wypadek.
888
00:59:04,749 --> 00:59:07,210
Żaden wypadek, tylko morderstwo.
889
00:59:07,794 --> 00:59:11,714
Miejsce odnalezienia ciała
podważa wszelkie alternatywne wersje.
890
00:59:11,714 --> 00:59:17,136
To jak? Nie szukali tam,
gdzie był widziany po raz ostatni?
891
00:59:17,136 --> 00:59:20,139
To najważniejsza rzecz,
892
00:59:20,139 --> 00:59:22,600
która musi wybrzmieć:
893
00:59:22,600 --> 00:59:25,853
„Jak Homero mógł tam być przez 16 dni,
894
00:59:25,853 --> 00:59:27,730
a oni go nie odnaleźli?”.
895
00:59:29,732 --> 00:59:32,652
{\an8}Studnię, w której go znaleźli,
896
00:59:33,736 --> 00:59:36,114
{\an8}sprawdzaliśmy ja i mój brat.
897
00:59:36,698 --> 00:59:37,824
Nic tam nie było.
898
00:59:40,868 --> 00:59:47,041
Jeśli uwzględnimy
warunki geograficzne i klimatyczne
899
00:59:47,041 --> 00:59:49,544
w miejscu odnalezienia ciała,
900
00:59:49,544 --> 00:59:53,298
podejrzane jest znalezienie denata
w takim stanie po 15 dniach.
901
00:59:53,298 --> 00:59:55,049
Zwłoki były nadal świeże.
902
00:59:55,049 --> 00:59:58,428
Ciało nie zachowałoby się tak
w takich warunkach.
903
00:59:59,345 --> 01:00:00,805
To niemożliwe.
904
01:00:00,805 --> 01:00:06,519
Zatem wszystko wskazuje,
że był on w wodzie krótko.
905
01:00:06,519 --> 01:00:07,687
Bardzo krótko.
906
01:00:07,687 --> 01:00:09,314
{\an8}Dlatego podejrzewamy,
907
01:00:09,856 --> 01:00:14,944
{\an8}że ktoś mógł go gdzieś uwięzić.
908
01:00:14,944 --> 01:00:19,240
A kiedy narosła presja
ze strony rządu i społeczeństwa,
909
01:00:19,240 --> 01:00:21,951
podrzucono go tam dla niepoznaki.
910
01:00:26,789 --> 01:00:28,875
Podobno wcześniej tamtego ranka
911
01:00:28,875 --> 01:00:32,795
studnia, w której znaleziono
ciało mojego ojca,
912
01:00:32,795 --> 01:00:36,841
była otoczona przez pojazdy.
913
01:00:37,592 --> 01:00:39,636
Rozładowywano tam coś.
914
01:00:41,638 --> 01:00:43,890
Do rodziny docierały głosy,
915
01:00:43,890 --> 01:00:47,477
że Homero
jest przetrzymywany w El Soldado,
916
01:00:47,477 --> 01:00:49,520
bo okoliczni mieszkańcy wiedzą,
917
01:00:49,520 --> 01:00:54,025
że znajduje się tam wiele kryjówek.
918
01:00:54,025 --> 01:00:58,154
Innymi słowy, ludzie są porywani,
przywożeni tam i pozostawiani.
919
01:00:58,154 --> 01:01:01,866
Społeczność wie, kiedy porwani
są przywożeni i wywożeni.
920
01:01:01,866 --> 01:01:04,827
Czasem to członkowie
rywalizujących karteli.
921
01:01:04,827 --> 01:01:07,997
Czasem przywódcy, jak w przypadku Homera.
922
01:01:07,997 --> 01:01:11,125
A innym razem ludzie porwani dla okupu.
923
01:01:11,125 --> 01:01:13,961
Wszyscy wiedzą, kim oni są,
924
01:01:13,961 --> 01:01:16,673
ilu ich jest, gdzie się znajdują.
925
01:01:16,673 --> 01:01:20,510
Dlatego ludzie mieli informacje
o miejscu pobytu Homera,
926
01:01:20,510 --> 01:01:23,930
ale władze nie szukały w tym,
lecz w innym miejscu.
927
01:01:24,681 --> 01:01:26,182
Jednak wszyscy wiedzieli.
928
01:01:27,684 --> 01:01:30,895
Jako koroner i lekarz medycyny sądowej,
929
01:01:31,521 --> 01:01:33,690
a także naukowiec w tej dziedzinie,
930
01:01:34,232 --> 01:01:35,858
oceniam śledztwo jako nieudolne.
931
01:01:36,693 --> 01:01:40,822
Biuro prokuratora generalnego raportuje
932
01:01:40,822 --> 01:01:42,615
na podstawie danych,
933
01:01:42,615 --> 01:01:45,576
które do tej pory zweryfikowano.
Dziękuję bardzo.
934
01:01:46,828 --> 01:01:49,080
Jeśli nie współudział bezpośredni,
935
01:01:49,664 --> 01:01:51,165
to przez zaniechanie.
936
01:01:51,165 --> 01:01:53,000
WYDZIAŁ ZABÓJSTW
937
01:01:53,000 --> 01:01:56,170
Wszystko wskazuje na celowe działanie.
938
01:01:56,754 --> 01:02:00,842
Ale żeby to potwierdzić,
potrzebne jest szczegółowe śledztwo.
939
01:02:00,842 --> 01:02:05,638
{\an8}Sprawa utonięcia jest podobna
do spraw innych aktywistów.
940
01:02:06,472 --> 01:02:10,893
{\an8}Abisai Pérez Romero znaleziony martwy
w Tula de Allende w stanie Hidalgo.
941
01:02:10,893 --> 01:02:13,396
{\an8}Dokumentował on zanieczyszczenie w Tuli.
942
01:02:13,396 --> 01:02:15,231
{\an8}W trakcie sekcji zwłok
943
01:02:15,231 --> 01:02:17,275
{\an8}nie znaleziono śladów przemocy.
944
01:02:17,275 --> 01:02:22,029
W Chiapas
ekolog i opiekun rezerwatu wyjców,
945
01:02:22,029 --> 01:02:23,322
José Luis Álvarez,
946
01:02:23,322 --> 01:02:25,908
{\an8}został znaleziony martwy przy autostradzie
947
01:02:25,908 --> 01:02:27,618
{\an8}w pobliżu Calatraby.
948
01:02:27,618 --> 01:02:32,457
{\an8}Adán Vez Lira, obrońca przyrody,
został zamordowany.
949
01:02:32,457 --> 01:02:35,960
{\an8}Zrobił wiele dla ochrony ekosystemów
950
01:02:35,960 --> 01:02:37,837
{\an8}na wybrzeżu Veracruz.
951
01:02:37,837 --> 01:02:40,298
{\an8}Komisja Praw Człowieka wyraziła smutek
952
01:02:40,298 --> 01:02:42,759
{\an8}z powodu zabójstwa
Margarita Díaza Gonzáleza,
953
01:02:42,759 --> 01:02:45,887
{\an8}obrońcy środowiska i świętych miejsc
954
01:02:45,887 --> 01:02:47,597
{\an8}społeczności Huiczoli.
955
01:02:47,597 --> 01:02:50,850
Samir Flores, aktywista z Morelos
przeciwny budowie
956
01:02:50,850 --> 01:02:53,603
termoelektrowni w Huexce,
został zamordowany.
957
01:02:53,603 --> 01:02:57,315
Samir nie zginął. Rząd go zabił!
958
01:02:57,315 --> 01:03:00,693
{\an8}Pozwalamy, by aktywiści środowiskowi
959
01:03:00,693 --> 01:03:04,697
{\an8}byli bezkarnie mordowani w Meksyku.
960
01:03:05,239 --> 01:03:06,866
{\an8}Prokurator generalny podał,
961
01:03:06,866 --> 01:03:09,744
{\an8}że aktywista Homero Gómez
został znaleziony martwy.
962
01:03:09,744 --> 01:03:13,664
{\an8}Według wstępnych raportów
nie stwierdzono śladów przemocy.
963
01:03:13,664 --> 01:03:17,668
{\an8}Prokurator generalny
nie wyklucza utonięcia.
964
01:03:24,675 --> 01:03:26,511
Wydali nam jego rzeczy.
965
01:03:26,511 --> 01:03:29,472
W spodniach miał pieniądze i dokumenty.
966
01:03:29,972 --> 01:03:35,311
Poprosiłem funkcjonariusza
prowadzącego sprawę o kluczyki od auta.
967
01:03:37,104 --> 01:03:38,689
Powiedział, że nie było.
968
01:03:38,689 --> 01:03:41,150
Spytałem, czemu tego nie zbadali.
969
01:03:41,150 --> 01:03:45,822
„Zabrano mu telefony.
Pewnie zabrano też kluczyki”.
970
01:03:45,822 --> 01:03:46,864
Wściekłem się.
971
01:03:49,033 --> 01:03:53,704
Po kilku dniach poinformowali,
że w końcu odnaleźli kluczyki.
972
01:03:53,704 --> 01:03:55,998
„Były tam pod warstwą ziemi”.
973
01:03:56,958 --> 01:03:59,794
Na zdjęciu dowodowym kluczyki są suche,
974
01:04:00,586 --> 01:04:03,965
rzekomo wyciągnięte przez maszynę,
ale bez brudu i plam.
975
01:04:04,465 --> 01:04:07,718
Klucze oddano tak, jak je znaleziono.
976
01:04:07,718 --> 01:04:12,682
Nic nie spreparowano.
Podczas zbierania dowodów
977
01:04:12,682 --> 01:04:17,186
technicy wykonują czynności
w rękawiczkach,
978
01:04:17,186 --> 01:04:20,106
zgodnie z protokołem,
aby uniknąć zanieczyszczeń.
979
01:04:24,861 --> 01:04:26,863
Potem kazali mi wrócić jego autem,
980
01:04:26,863 --> 01:04:29,156
bo zapomnieli zrobić zdjęcia.
981
01:04:29,156 --> 01:04:32,743
Musiałem tam pojechać,
żeby mogli udokumentować,
982
01:04:32,743 --> 01:04:35,037
w jakim stanie znaleźli pojazd.
983
01:04:35,663 --> 01:04:39,792
To nie miało sensu,
bo od tygodnia jeździłem nim
984
01:04:39,792 --> 01:04:42,962
i kontynuowałem poszukiwania.
985
01:04:42,962 --> 01:04:46,841
Zrobili zdjęcia,
jakby dopiero je znaleźli.
986
01:04:47,341 --> 01:04:50,136
Są dla nich dowodem w sprawie.
987
01:04:51,637 --> 01:04:58,519
Mieliśmy kontakt z informatorem
z biura prokuratora generalnego.
988
01:04:59,186 --> 01:05:04,442
Od początku widzieliśmy
wiele manipulacji w sprawie Homera,
989
01:05:04,442 --> 01:05:07,612
bo niektóre rzeczy
były po prostu niewiarygodne.
990
01:05:07,612 --> 01:05:11,866
{\an8}Chciałem, żeby przesłuchano
urzędników, którzy byli z tatą.
991
01:05:13,993 --> 01:05:18,205
Podobno ktoś zabrał jego iPada i telefon.
992
01:05:18,706 --> 01:05:20,833
Spytaliśmy: „Mają go, prawda?”.
993
01:05:21,334 --> 01:05:24,211
Osoba, która posiadała jego komórkę,
994
01:05:24,211 --> 01:05:26,797
miała czelność naładować baterię
995
01:05:26,797 --> 01:05:28,382
i odebrać połączenie.
996
01:05:28,382 --> 01:05:32,261
W efekcie prokuratura
dowiedziała się, gdzie jest telefon.
997
01:05:33,220 --> 01:05:38,059
Na początku
podejrzewaliśmy tę grupę urzędników.
998
01:05:38,893 --> 01:05:42,605
Ten młodzieniec od telefonu
to ich bliski współpracownik.
999
01:05:43,105 --> 01:05:49,320
Powiedział, że mój brat
pozostawił swoje rzeczy,
1000
01:05:49,320 --> 01:05:52,365
więc on je zabrał, żeby nie zaginęły.
1001
01:05:52,365 --> 01:05:55,242
Miał to zrobić,
bo nigdzie nie było Homera.
1002
01:05:57,161 --> 01:05:59,413
Nazywam się Elizabeth Guzmán Vilchis.
1003
01:05:59,413 --> 01:06:01,791
Jestem z gminy Ocampo.
1004
01:06:02,458 --> 01:06:04,418
Czułam się winna i powtarzałam sobie:
1005
01:06:04,418 --> 01:06:08,631
„Gdybym go nie zaprosiła,
on by nie zaginął.
1006
01:06:08,631 --> 01:06:10,675
Nic by się nie wydarzyło”.
1007
01:06:10,675 --> 01:06:13,594
Ale nigdy nie wiadomo.
1008
01:06:15,429 --> 01:06:18,265
{\an8}Było tam kilkoro znajomych polityków.
1009
01:06:18,265 --> 01:06:20,643
{\an8}Między innymi Karina Alvarado.
1010
01:06:20,643 --> 01:06:26,023
{\an8}Octavio Ocampo Córdoba,
który był wtedy deputowanym.
1011
01:06:26,023 --> 01:06:28,025
Nazywam się Octavio Ocampo.
1012
01:06:28,025 --> 01:06:32,321
{\an8}Znałem go z życia publicznego.
1013
01:06:32,321 --> 01:06:35,366
{\an8}Homero był także politykiem,
1014
01:06:35,366 --> 01:06:39,161
{\an8}nie tylko obrońcą środowiska i lasów.
1015
01:06:39,161 --> 01:06:42,707
Wyścigi konne są bardzo popularne.
1016
01:06:43,290 --> 01:06:45,751
To wydarzenia publiczne.
1017
01:06:46,794 --> 01:06:51,549
Mieliśmy okazję przywitać się z nim.
1018
01:06:52,466 --> 01:06:54,927
Uścisnęliśmy sobie tylko ręce.
1019
01:06:54,927 --> 01:06:59,265
Odjechałem stamtąd około 18.
1020
01:06:59,265 --> 01:07:00,766
Jeszcze nie było ciemno.
1021
01:07:01,976 --> 01:07:06,272
Pożegnaliśmy się.
Wróciłem do domu, a on tam został.
1022
01:07:08,190 --> 01:07:12,111
Spotkanie trwało tak krótko,
1023
01:07:12,111 --> 01:07:15,156
że nawet nie wiedziałem,
1024
01:07:15,156 --> 01:07:17,992
że ktoś zabrał jego rzeczy.
1025
01:07:25,124 --> 01:07:27,918
Spędziliśmy z Homerem około dwóch godzin
1026
01:07:27,918 --> 01:07:30,713
wraz z innymi, o których wspomniałam.
1027
01:07:32,339 --> 01:07:35,509
Najpierw Octavio Ocampo zaczął śpiewać.
1028
01:07:35,509 --> 01:07:38,179
Nie pamiętam, jaką piosenkę.
1029
01:07:38,679 --> 01:07:40,723
Pozostali tańczyli.
1030
01:07:41,223 --> 01:07:44,935
Potem Homero i Octavio
zaczęli śpiewać kolejną piosenkę.
1031
01:07:46,854 --> 01:07:49,482
Na zdjęciach widać,
1032
01:07:49,482 --> 01:07:52,359
że cały czas
miał przy sobie iPada i telefon.
1033
01:07:52,860 --> 01:07:55,279
Nie odłożył ich nawet podczas tańca.
1034
01:07:56,113 --> 01:08:00,701
Moi znajomi twierdzili,
że zostawił swoje urządzenia na stoliku.
1035
01:08:01,368 --> 01:08:06,499
To dziwne. Jeśli jesteśmy wszyscy razem
1036
01:08:06,499 --> 01:08:09,293
i widzę, że zapomniałeś czegoś zabrać,
1037
01:08:09,293 --> 01:08:11,337
od razu ci to oddaję, prawda?
1038
01:08:11,337 --> 01:08:13,130
Po co miałabym to zabierać?
1039
01:08:17,968 --> 01:08:19,678
Karina zabrała jego rzeczy
1040
01:08:19,678 --> 01:08:22,014
i oddała je swojemu fotografowi.
1041
01:08:24,225 --> 01:08:26,185
Mamy informacje na ten temat,
1042
01:08:26,894 --> 01:08:32,066
ale zbyt mało, żeby wszcząć śledztwo.
1043
01:08:34,360 --> 01:08:36,570
Około pół roku później
1044
01:08:36,570 --> 01:08:39,406
spotkałam znajomą z biura prokuratora.
1045
01:08:39,406 --> 01:08:41,450
Była na tej imprezie.
1046
01:08:41,450 --> 01:08:44,620
Powiedziała: „Nie zgadniesz.
Po tym całym zdarzeniu
1047
01:08:44,620 --> 01:08:47,206
zabito fotografa Kariny”.
1048
01:08:47,998 --> 01:08:51,836
{\an8}ASYSTENT KARINY ALVARADO
1049
01:08:56,298 --> 01:08:59,969
Dowódca jednostki śledczej
powiedział do mnie:
1050
01:08:59,969 --> 01:09:02,096
„Coś nas zastanawia.
1051
01:09:02,096 --> 01:09:06,308
Karina i Octavio wystąpili o protekcję.
Dlaczego pani nie?”.
1052
01:09:06,308 --> 01:09:08,978
„Niby po co? Nie zrobiłam nic złego”.
1053
01:09:08,978 --> 01:09:13,566
Jestem prawniczką
i nie widziałam w tym korzyści,
1054
01:09:13,566 --> 01:09:17,987
bo przecież
nie byłam za to odpowiedzialna.
1055
01:09:21,240 --> 01:09:25,244
Wiemy, że osoby, które były z Homerem,
1056
01:09:25,244 --> 01:09:29,039
uzyskały ochronę prawną,
by uniknąć śledztwa i przesłuchania.
1057
01:09:29,039 --> 01:09:32,293
Proszę powiedzieć coś więcej.
1058
01:09:32,293 --> 01:09:33,878
Mają do tego prawo.
1059
01:09:34,712 --> 01:09:39,508
Szanujemy decyzje władz.
1060
01:09:41,927 --> 01:09:46,849
Nigdy nie wnioskowałem o nakaz ochrony.
Nie miałem takiej potrzeby.
1061
01:09:46,849 --> 01:09:48,684
Tym razem było podobnie.
1062
01:09:51,061 --> 01:09:53,939
Nie rozumiem,
dlaczego wystąpili o ochronę,
1063
01:09:53,939 --> 01:09:56,192
jeśli nie mieli z tym nic wspólnego,
1064
01:09:56,192 --> 01:09:58,277
chyba że maczali w tym palce.
1065
01:09:58,277 --> 01:10:01,322
Mogę śmiało powiedzieć, że to niemożliwe.
1066
01:10:01,322 --> 01:10:06,660
Moja koleżanka
to bardzo przyzwoita kobieta.
1067
01:10:07,494 --> 01:10:09,205
Nie ma z tym nic wspólnego.
1068
01:10:09,705 --> 01:10:11,498
Podobnie jak mój kolega.
1069
01:10:11,498 --> 01:10:15,419
Nie pamiętam, był wtedy
deputowanym albo burmistrzem.
1070
01:10:15,419 --> 01:10:18,672
To przyzwoity młodzieniec
bez ukrytych motywów.
1071
01:10:19,256 --> 01:10:21,425
Niezależnie, czy byli w to uwikłani,
1072
01:10:21,425 --> 01:10:24,136
to znaczy ja kompletnie...
1073
01:10:25,638 --> 01:10:26,972
nic o tym nie wiem.
1074
01:10:26,972 --> 01:10:29,683
Ale jestem święcie przekonany...
1075
01:10:30,976 --> 01:10:32,895
że to nie miało miejsca.
1076
01:10:32,895 --> 01:10:35,105
Gdy Silvano został gubernatorem,
1077
01:10:35,105 --> 01:10:37,441
Octavio Ocampo był deputowanym.
1078
01:10:37,441 --> 01:10:40,945
Silvano, Octavio Ocampo i Karina Alvarado
1079
01:10:40,945 --> 01:10:42,780
zawsze trzymali się razem.
1080
01:10:44,657 --> 01:10:46,992
Czemu kolega Kariny miał rzeczy Homera?
1081
01:10:49,161 --> 01:10:52,623
Czemu Karina i Octavio Ocampo
wnioskowali o nakaz ochrony?
1082
01:10:53,165 --> 01:10:55,501
Na tym etapie nie są oni podejrzani.
1083
01:10:58,379 --> 01:11:02,591
Chciałem tylko,
żeby zeznali, co się stało,
1084
01:11:02,591 --> 01:11:05,594
bo jako ostatni go widzieli.
1085
01:11:05,594 --> 01:11:09,139
Nie dlatego, że uważam ich za winnych,
1086
01:11:09,139 --> 01:11:12,184
ale dlatego, że wierzę,
1087
01:11:12,184 --> 01:11:15,145
że mogą wiedzieć coś,
co doprowadziłoby do aresztowania
1088
01:11:15,145 --> 01:11:17,773
winnych tej zbrodni.
1089
01:11:18,941 --> 01:11:24,238
Homero był ważną postacią,
potępiał nielegalne pozyskiwanie drewna
1090
01:11:24,238 --> 01:11:27,533
jako jedną z głównych przyczyn
niszczenia rezerwatu
1091
01:11:27,533 --> 01:11:29,743
czyli domu motyla monarchy.
1092
01:11:29,743 --> 01:11:34,039
Symbol, który ustanowiła niegdyś NAFTA...
1093
01:11:34,039 --> 01:11:35,374
To nie był wypadek.
1094
01:11:35,374 --> 01:11:38,085
Ktoś nie tylko chciał go wyeliminować,
1095
01:11:38,085 --> 01:11:40,587
{\an8}ale też przekazać wiadomość
1096
01:11:40,587 --> 01:11:42,464
{\an8}do innych liderów społecznych,
1097
01:11:42,464 --> 01:11:46,593
{\an8}którzy ośmielają się
chronić drzewa i społeczności.
1098
01:11:46,593 --> 01:11:48,512
Podobno prokurator generalny
1099
01:11:48,512 --> 01:11:52,099
zamierza przesłuchać
moich wujków: Amada i Juana.
1100
01:11:52,099 --> 01:11:55,352
To rzekomo dziwne,
że tak się interesowali sprawą.
1101
01:11:55,352 --> 01:11:59,189
Mogli w to być zamieszani.
Dlatego zamierzają ich przesłuchać.
1102
01:11:59,189 --> 01:12:03,068
Prokuratura generalna Michoacán
często podejmuje prześladowanie sądowe
1103
01:12:03,068 --> 01:12:06,238
przeciw krewnym zamordowanej ofiary,
1104
01:12:06,238 --> 01:12:08,157
by odstraszać, utrudniać
1105
01:12:08,157 --> 01:12:11,035
i powstrzymać ich
od zadawania niewygodnych pytań.
1106
01:12:11,035 --> 01:12:12,828
To nie pierwszy raz
1107
01:12:12,828 --> 01:12:17,041
prokurator generalny
ucieka się do tej taktyki,
1108
01:12:17,041 --> 01:12:19,960
do kierowania śledztwa przeciwko ofiarom,
1109
01:12:19,960 --> 01:12:22,379
żeby się wycofali
1110
01:12:22,379 --> 01:12:25,424
i przestali o tym mówić w mediach,
1111
01:12:25,424 --> 01:12:26,759
a koniec końców
1112
01:12:26,759 --> 01:12:30,054
zaprzestali wywierać nacisk na władze.
1113
01:12:34,308 --> 01:12:38,103
Ze strachu postanowiłem przestać
naciskać na dalsze śledztwo,
1114
01:12:38,103 --> 01:12:41,148
bo w miarę postępu dochodzenia
1115
01:12:41,148 --> 01:12:43,317
nie wiesz, w co wdepniesz.
1116
01:12:43,317 --> 01:12:47,446
{\an8}Twoja rodzina jest zawsze narażona.
1117
01:12:47,446 --> 01:12:49,740
{\an8}W dużej mierze dlatego,
1118
01:12:49,740 --> 01:12:53,118
{\an8}dla świętego spokoju,
przestaliśmy domagać się śledztwa.
1119
01:13:02,544 --> 01:13:05,005
Mamy osiem tomów akt.
1120
01:13:10,511 --> 01:13:16,725
Widzimy stos dokumentów,
ale to praca, którą wykonaliśmy.
1121
01:13:17,976 --> 01:13:21,563
W tych aktach nie ma nic,
1122
01:13:22,481 --> 01:13:25,109
co sugerowałoby, że Homero,
1123
01:13:25,943 --> 01:13:28,153
do tego momentu,
1124
01:13:28,153 --> 01:13:31,240
zginął śmiercią gwałtowną.
1125
01:13:32,908 --> 01:13:35,619
Wszystkie dane dotąd zebrane
1126
01:13:35,619 --> 01:13:39,331
to dowód naukowy, że Homero zmarł
1127
01:13:39,331 --> 01:13:41,417
wskutek uduszenia przez zanurzenie,
1128
01:13:42,251 --> 01:13:43,669
czyli utonięcie.
1129
01:13:51,385 --> 01:13:53,512
Wersja władz
1130
01:13:53,512 --> 01:13:55,514
nie tylko nie ma sensu,
1131
01:13:55,514 --> 01:13:58,225
ale jest też pogardliwa,
1132
01:13:58,225 --> 01:14:00,185
a nawet uwłaczająca
1133
01:14:01,270 --> 01:14:03,480
wobec inteligencji mediów,
1134
01:14:03,480 --> 01:14:06,024
odbiorców i samej pamięci Homera.
1135
01:14:09,820 --> 01:14:13,282
Robią to, by prokuratora okręgowa
nie wydawała nakazów
1136
01:14:13,282 --> 01:14:15,117
aresztowania nielegalnych drwali,
1137
01:14:15,117 --> 01:14:18,537
by zabójcy i szefowie gangów
pozostawali na wolności
1138
01:14:18,537 --> 01:14:20,205
i by kryć policję stanową,
1139
01:14:20,205 --> 01:14:23,208
która bierze udział w ochronie konwojów
1140
01:14:23,208 --> 01:14:25,294
nielegalnie pozyskiwanego drewna.
1141
01:14:25,294 --> 01:14:28,755
Udział władz jest konieczny.
1142
01:14:28,755 --> 01:14:32,301
Mowa o prokuratorach okręgowych
i policji stanowej.
1143
01:14:32,301 --> 01:14:35,804
Aby tak się działo,
musi istnieć porozumienie
1144
01:14:35,804 --> 01:14:37,598
z szefami rządu.
1145
01:14:38,474 --> 01:14:41,477
Brak mi dowodów, ale nie mam wątpliwości,
1146
01:14:41,477 --> 01:14:45,272
że zabójstwo Homera
zleciła grupa przestępcza,
1147
01:14:45,272 --> 01:14:48,358
bo przyciągał on uwagę władz federalnych
1148
01:14:48,358 --> 01:14:50,027
i uwagę mediów
1149
01:14:50,027 --> 01:14:53,614
do miejsca, gdzie chcieli
ukrywać nielegalną działalność
1150
01:14:53,614 --> 01:14:55,991
pod osłoną nocy.
1151
01:14:56,658 --> 01:14:59,369
Andrés, czy możesz nam wyjaśnić,
1152
01:14:59,369 --> 01:15:02,748
kim są ludzie,
którzy nielegalnie wycinają drewno?
1153
01:15:06,543 --> 01:15:08,378
{\an8}Nie mogę odpowiedzieć.
1154
01:15:09,171 --> 01:15:10,005
{\an8}Po prostu.
1155
01:15:10,839 --> 01:15:15,427
{\an8}Obawiasz się, że wówczas
twoje życie byłoby zagrożone?
1156
01:15:16,762 --> 01:15:17,596
Tak.
1157
01:15:18,889 --> 01:15:21,350
Życie moje i moich znajomych.
1158
01:15:21,934 --> 01:15:24,520
Drwale, hodowcy awokado
1159
01:15:24,520 --> 01:15:27,940
i firmy transportowe
są kontrolowane przez grupy przestępcze.
1160
01:15:27,940 --> 01:15:31,860
Mieszkańcy muszą
oddawać im część zarobków,
1161
01:15:31,860 --> 01:15:34,947
żeby móc pracować.
1162
01:15:34,947 --> 01:15:39,493
Jeśli ktoś nie zastosuje się
do dotychczasowych zasad,
1163
01:15:39,493 --> 01:15:41,870
skutkuje to śmiercią.
1164
01:15:42,496 --> 01:15:45,374
Nie tylko w danym stanie,
ale też w gminie.
1165
01:15:45,374 --> 01:15:48,752
Przemoc w Meksyku nie ma końca.
1166
01:15:48,752 --> 01:15:52,589
Omar Colina Lanis,
sekretarz Ocampo w stanie Michoacán,
1167
01:15:52,589 --> 01:15:54,716
{\an8}i jego ojciec zostali zastrzeleni
1168
01:15:54,716 --> 01:15:56,760
{\an8}w gminie Zitácuaro.
1169
01:15:56,760 --> 01:16:00,305
{\an8}Ich ciała z ranami postrzałowymi
znaleziono w aucie.
1170
01:16:00,305 --> 01:16:01,890
{\an8}Prokurator generalny Michoacán
1171
01:16:01,890 --> 01:16:05,352
{\an8}prowadzi śledztwo w tej sprawie.
1172
01:16:07,479 --> 01:16:10,649
Sprawa rezerwatu biosfery
1173
01:16:10,649 --> 01:16:14,111
i zabójstwa Homera były jak efekt motyla.
1174
01:16:16,780 --> 01:16:19,700
Weźmy na przykład fana Super Bowl,
1175
01:16:20,617 --> 01:16:23,287
który kupuje hot doga albo hamburgera
1176
01:16:23,287 --> 01:16:24,621
z dodatkiem awokado.
1177
01:16:29,835 --> 01:16:32,921
Aby to awokado dotarło do Stanów,
1178
01:16:32,921 --> 01:16:39,344
musiało przejść fałszywe kontrole celne,
na które władza nie zważa.
1179
01:16:43,473 --> 01:16:45,475
Awokado wyhodowano w Michoacán
1180
01:16:45,475 --> 01:16:48,020
na terenach kontrolowanych przez szajki,
1181
01:16:48,020 --> 01:16:50,397
które przed uprawą awokado
1182
01:16:50,397 --> 01:16:53,900
wykarczowały teren,
nielegalnie wycinając cenne lasy,
1183
01:16:53,900 --> 01:16:57,738
które z kolei
były bronione przez miejscowych.
1184
01:16:58,488 --> 01:17:00,157
W tym przypadku – Homera.
1185
01:17:00,157 --> 01:17:03,452
Musimy gdzieś przerwać ten łańcuch.
1186
01:17:04,119 --> 01:17:07,331
Nie wiem, czy w USA, czy w Meksyku,
1187
01:17:07,331 --> 01:17:10,125
a może za interwencją władz federalnych.
1188
01:17:10,125 --> 01:17:12,210
Gdzieś jest popełniany błąd.
1189
01:17:12,210 --> 01:17:15,005
W Michoacán wszystko idzie nie tak.
1190
01:17:15,005 --> 01:17:17,758
Jak mawiał mój znajomy:
1191
01:17:17,758 --> 01:17:20,927
„Co mogło pójść źle,
w Michoacán poszło bardzo źle”.
1192
01:17:22,638 --> 01:17:26,433
Michoacán co roku traci
prawie 70 000 hektarów lasu.
1193
01:17:26,433 --> 01:17:29,561
Z czego jedną trzecią
na wschodzie regionu.
1194
01:17:30,228 --> 01:17:33,732
Tak naprawdę dzieje się to
pod naszymi nosami.
1195
01:17:37,486 --> 01:17:40,781
Motyl monarcha
słynący z pięknych barw skrzydeł
1196
01:17:40,781 --> 01:17:45,285
został w lipcu uznany
za gatunek zagrożony.
1197
01:17:48,246 --> 01:17:53,085
Czterdzieści lat po jednym
z najwspanialszych odkryć na świecie
1198
01:17:53,085 --> 01:17:56,505
migracja motyla monarchy jest zagrożona.
1199
01:17:59,633 --> 01:18:01,927
Populacja motyla monarchy
1200
01:18:01,927 --> 01:18:07,307
zmalała w ostatniej dekadzie
od 22 do 72 procent.
1201
01:18:11,019 --> 01:18:14,022
Naukowcy upatrują przyczyn
w zmianach klimatycznych,
1202
01:18:14,022 --> 01:18:16,775
pestycydach i nielegalnym wyrębie.
1203
01:18:25,909 --> 01:18:31,081
Faktem jest, że motyl monarcha
może zniknąć na zawsze.
1204
01:18:45,303 --> 01:18:46,680
Będziemy dalej walczyć.
1205
01:18:46,680 --> 01:18:49,766
Naszym atutem jest to,
że droga do rezerwatu
1206
01:18:49,766 --> 01:18:51,601
prowadzi przez naszą wioskę.
1207
01:18:52,102 --> 01:18:56,106
Stoimy na straży i powstrzymamy ich.
Choćby mieli wszystkich zabić.
1208
01:18:56,106 --> 01:18:58,734
Będziemy bronić tego miejsca z całych sił.
1209
01:18:59,735 --> 01:19:02,028
Tak jak dawniej nasz towarzysz Homero.
1210
01:19:02,028 --> 01:19:06,450
Będziemy kontynuować jego dziedzictwo.
1211
01:19:06,450 --> 01:19:08,618
Dla naszej rodziny
1212
01:19:09,119 --> 01:19:10,787
to nie był wypadek.
1213
01:19:10,787 --> 01:19:13,540
{\an8}Dokąd zmierzamy,
1214
01:19:14,082 --> 01:19:16,793
{\an8}skoro prawo nie działa
1215
01:19:17,377 --> 01:19:18,795
{\an8}w takich przypadkach?
1216
01:19:31,808 --> 01:19:35,020
Gdy przyjechaliśmy z Homerem,
było tam mnóstwo ludzi.
1217
01:19:35,020 --> 01:19:38,315
Przyjaciele, rodzina,
członkowie różnych społeczności.
1218
01:19:38,315 --> 01:19:39,858
Czekali na niego.
1219
01:19:44,529 --> 01:19:47,324
Gdy zobaczyłem zbliżający się karawan,
1220
01:19:47,324 --> 01:19:49,534
poczułem coś, czego nie umiem wyjaśnić,
1221
01:19:49,534 --> 01:19:52,537
ale moje oczy wypełniły się łzami.
1222
01:19:52,537 --> 01:19:55,707
Czułem ogromny smutek,
że tata był w karawanie.
1223
01:20:06,384 --> 01:20:09,179
Chciałem użyć karawanu,
którym go przywieźliśmy.
1224
01:20:10,388 --> 01:20:12,349
{\an8}Ale ludzie się nie zgodzili.
1225
01:20:13,767 --> 01:20:15,936
{\an8}Postanowili, że poniosą trumnę.
1226
01:20:22,901 --> 01:20:26,947
Ludzie zewsząd zaczęli podchodzić,
1227
01:20:26,947 --> 01:20:29,658
otoczyliśmy go.
1228
01:20:35,622 --> 01:20:37,624
Po raz ostatni zabrano go tam,
1229
01:20:37,624 --> 01:20:40,794
gdzie został sfotografowany
ze skrzydłami motyla.
1230
01:20:40,794 --> 01:20:43,713
Czujemy ból! Homero król!
1231
01:20:43,713 --> 01:20:47,300
Chronił las! Teraz ochroni nas!
1232
01:20:57,394 --> 01:20:58,603
Nie mogłem uwierzyć.
1233
01:20:58,603 --> 01:21:02,190
To było miejsce,
gdzie niedawno zrobiłem mu zdjęcie,
1234
01:21:02,190 --> 01:21:04,776
gdzie był radosny
i szeroko rozkładał ręce,
1235
01:21:04,776 --> 01:21:06,862
a teraz tam wrócił,
1236
01:21:06,862 --> 01:21:09,906
ale było już zupełnie inaczej.
1237
01:21:13,827 --> 01:21:15,412
Pracował niestrudzenie,
1238
01:21:15,412 --> 01:21:18,248
aby ochronić nasze lasy.
1239
01:21:19,082 --> 01:21:22,127
Szukaliśmy go bez wytchnienia.
1240
01:21:26,923 --> 01:21:29,426
Niech jego bliscy wiedzą, że nie są sami.
1241
01:21:29,426 --> 01:21:32,220
Przyszliśmy tu dla niego.
1242
01:21:33,597 --> 01:21:34,973
Jesteśmy razem.
1243
01:21:41,438 --> 01:21:42,898
Dziękuję wszystkim.
1244
01:22:01,958 --> 01:22:02,959
Bardzo smutne.
1245
01:22:04,878 --> 01:22:08,798
Wtedy zrozumiałem,
jak bardzo będziemy za nim tęsknić.
1246
01:22:12,594 --> 01:22:13,845
Popłakałem się.
1247
01:23:00,058 --> 01:23:06,940
2 LISTOPADA 2022 R.
EL ROSARIO, MICHOACÁN
1248
01:23:24,082 --> 01:23:27,794
W Dzień Zmarłych
tradycyjnie idziemy na cmentarz,
1249
01:23:27,794 --> 01:23:30,964
aby złożyć wieńce na mogiłach
1250
01:23:30,964 --> 01:23:35,051
i udekorować groby kwiatami
i innymi rzeczami.
1251
01:23:41,349 --> 01:23:42,225
{\an8}MAMA HOMERA
1252
01:23:54,404 --> 01:23:57,115
Na wieki wieków. Amen.
1253
01:23:57,115 --> 01:23:59,701
Maryjo, matko łaski i miłosierdzia...
1254
01:23:59,701 --> 01:24:02,495
Módl się za nami,
teraz i w godzinę śmierci.
1255
01:24:02,495 --> 01:24:04,414
Najświętsze Serce Jezusa...
1256
01:24:04,414 --> 01:24:05,665
Ufam Tobie.
1257
01:24:06,791 --> 01:24:09,044
W wierzeniach ludów Otomi i Mazahua
1258
01:24:09,044 --> 01:24:11,671
motyle nazywano duszami umarłych.
1259
01:24:12,172 --> 01:24:15,925
Homero nazywał je „oblubieńcami słońca”.
1260
01:24:31,066 --> 01:24:33,193
Motyle przylatują do wody.
1261
01:24:34,027 --> 01:24:38,031
Później będą szukać kwiatów.
1262
01:24:39,783 --> 01:24:42,994
Podróżnicy, żniwiarze, oblubieńcy słońca...
1263
01:24:43,661 --> 01:24:45,497
Dusze umarłych.
1264
01:24:47,791 --> 01:24:50,210
Wierzę, że tata wraca z monarchami.
1265
01:24:50,210 --> 01:24:52,378
Dlatego lubię odwiedzać sanktuarium
1266
01:24:52,378 --> 01:24:55,131
i zanurzać się w motyle.
1267
01:25:03,848 --> 01:25:05,767
Czuję, jakby był tam ze mną.
1268
01:25:06,309 --> 01:25:09,521
Wspólnie oglądamy tę scenerię,
1269
01:25:09,521 --> 01:25:11,523
czekając na muśnięcie słońca,
1270
01:25:11,523 --> 01:25:14,526
aby motyle zatrzepotały skrzydłami.
1271
01:25:24,577 --> 01:25:27,205
Przypominam sobie te wszystkie momenty
1272
01:25:27,205 --> 01:25:29,457
i mówię do niego, jakby był ze mną,
1273
01:25:29,457 --> 01:25:31,584
znajdując w pamięci dawne chwile.
1274
01:25:32,502 --> 01:25:33,461
Tlen.
1275
01:25:33,461 --> 01:25:35,547
- Czym oddychają motyle?
- Tlenem.
1276
01:25:35,547 --> 01:25:39,092
Właśnie. Potrzebujemy drzew,
by motyle mogły żyć.
1277
01:25:39,092 --> 01:25:41,136
A gdzie motyle lądują?
1278
01:25:45,098 --> 01:25:48,726
Czasem śmieję się do siebie,
1279
01:25:48,726 --> 01:25:51,604
bo mam wrażenie, że rozmawiam z tatą.
1280
01:25:55,859 --> 01:25:58,611
Latają wysoko.
1281
01:25:59,445 --> 01:26:00,405
Całymi dniami.
1282
01:26:06,369 --> 01:26:08,830
Nie zostanę nowym Strażnikiem motyli,
1283
01:26:08,830 --> 01:26:11,583
ale chcę pójść w ślady ojca.
1284
01:26:11,583 --> 01:26:14,085
Tego mnie nauczył.
1285
01:26:14,085 --> 01:26:17,589
Chcę to wszystko kontynuować,
1286
01:26:17,589 --> 01:26:19,048
nie zrezygnować z tego,
1287
01:26:19,048 --> 01:26:22,427
aby jego spuścizna
przetrwała i urosła w siłę.
1288
01:26:24,929 --> 01:26:27,765
Nie mam obaw, bo tata powtarzał,
1289
01:26:27,765 --> 01:26:30,018
że trzeba działać bez strachu.
1290
01:26:30,018 --> 01:26:31,853
Jestem zdeterminowany.
1291
01:26:51,623 --> 01:26:55,251
W 2022 ROKU UZNANO,
ŻE MIGRUJĄCY MOTYL MONARCHY
1292
01:26:55,251 --> 01:26:56,878
JEST ZAGROŻONY WYGINIĘCIEM
1293
01:26:58,171 --> 01:27:01,674
ŚLEDZTWO W SPRAWIE ŚMIERCI HOMERA
POZOSTAJE OTWARTE
1294
01:27:01,674 --> 01:27:04,969
NIE INFORMOWANO JEDNAK O ŻADNYCH POSTĘPACH
1295
01:27:06,221 --> 01:27:07,138
Dziękujemy.
1296
01:27:08,806 --> 01:27:11,851
Zobaczymy, co tam znowu wyszukacie.
1297
01:27:13,561 --> 01:27:19,609
KARINA ALVARADO
ODMÓWIŁA UDZIELENIA WYWIADU
1298
01:27:20,151 --> 01:27:23,488
Silvano złożył obietnicę,
ale nigdy jej nie dotrzymał.
1299
01:27:23,488 --> 01:27:25,907
Nigdy się tu nie zjawili.
1300
01:27:25,907 --> 01:27:28,243
Pilnujemy, by nikt nie wycinał drzew.
1301
01:27:28,243 --> 01:27:30,328
SILVANO AUREOLES JEST PODEJRZEWANY
1302
01:27:30,328 --> 01:27:33,790
O NIELEGALNE ZYSKI, MALWERSACJE
I PRZESTĘPCZOŚĆ ZORGANIZOWANĄ
1303
01:27:39,504 --> 01:27:42,632
W 2022 ROKU AMADO GÓMEZ
ZOSTAŁ BURMISTRZEM OCAMPO
1304
01:27:42,632 --> 01:27:46,511
AMADO JEST OCHRANIANY
ZE WZGLĘDU NA RYZYKO ATAKU NA NIEGO
1305
01:27:51,891 --> 01:27:55,728
MEKSYK TO BARDZO NIEBEZPIECZNY KRAJ
DLA AKTYWISTÓW EKOLOGICZNYCH
1306
01:27:55,728 --> 01:27:59,691
ZA WIĘKSZOŚĆ ZABÓJSTW
NIKT NIE PONOSI ODPOWIEDZIALNOŚCI
1307
01:30:53,489 --> 01:30:59,245
Napisy: Maciej Dworzyński