1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX
2
00:00:06,548 --> 00:00:09,509
Selamat pagi.
Boleh perkenalkan diri? Sebut jawatan.
3
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX
4
00:00:09,509 --> 00:00:10,760
Homero Gómez González.
5
00:00:10,760 --> 00:00:13,930
presiden perbandaran
dan pesuruhjaya El Rosario,
6
00:00:13,930 --> 00:00:16,266
tempat perlindungan terbesar di dunia.
7
00:00:34,325 --> 00:00:36,661
Selepas perjalanan selama dua bulan,
8
00:00:36,661 --> 00:00:38,997
kita boleh lihat ia terbang!
9
00:00:38,997 --> 00:00:40,790
Pengantin matahari.
10
00:00:40,790 --> 00:00:42,250
Kupu-kupu pengembara.
11
00:00:42,792 --> 00:00:45,378
Warisan dunia.
12
00:00:45,378 --> 00:00:46,880
Roh orang mati!
13
00:00:47,380 --> 00:00:50,300
Datanglah melawat!
Ini satu keajaiban dunia!
14
00:00:53,428 --> 00:00:54,429
Lihatlah ia!
15
00:00:55,388 --> 00:00:56,306
Indah!
16
00:01:00,977 --> 00:01:03,271
Peguam Negara Michoacán mengeluarkan waran
17
00:01:03,271 --> 00:01:06,941
ekoran kehilangan aktivis
Homero Gómez González.
18
00:01:06,941 --> 00:01:08,902
Dia kali terakhir dilihat pada hari Isnin
19
00:01:08,902 --> 00:01:11,404
semasa menghadiri perjumpaan
di kampung El Soldado.
20
00:01:11,404 --> 00:01:16,076
Tapi kes Homero adalah antara 800 aktivis
yang telah menerima ugutan bunuh.
21
00:01:16,076 --> 00:01:19,788
Hari ini, keluarganya, kampungnya,
dan mungkin kupu-kupu raja
22
00:01:19,788 --> 00:01:23,666
mahu mengetahui apa yang berlaku
kepada Homero Gómez.
23
00:01:29,547 --> 00:01:32,759
Kehadiran mereka merupakan
satu pemandangan paling mengasyikkan.
24
00:01:32,759 --> 00:01:36,554
{\an8}Namun, tempat perlindungannya
diancam kemusnahan.
25
00:01:37,472 --> 00:01:41,768
{\an8}Populasi kupu-kupu raja
berkurangan sebanyak 22 peratus
26
00:01:41,768 --> 00:01:44,020
{\an8}berbanding tahun lepas.
27
00:01:44,020 --> 00:01:47,315
Pokok pain dan oyamel yang tinggi
telah musnah
28
00:01:47,315 --> 00:01:50,318
dek penanaman produk
yang menguntungkan seperti avokado.
29
00:01:51,319 --> 00:01:55,365
Michoacán semakin menjadi medan
pertempuran beberapa geng penjenayah.
30
00:01:55,990 --> 00:01:58,618
Mereka beralih daripada
penyeludupan dadah rentas negara
31
00:01:58,618 --> 00:02:02,664
kepada sesuatu yang lebih mudah
melalui penguasaan ekonomi tempatan.
32
00:02:02,664 --> 00:02:06,251
1,733 pembela alam sekitar
33
00:02:06,251 --> 00:02:08,753
telah dibunuh sejak sepuluh tahun lalu.
34
00:02:08,753 --> 00:02:12,632
68% daripadanya berlaku di Amerika Latin.
35
00:02:12,632 --> 00:02:17,303
{\an8}Mexico mencatatkan jumlah pembunuhan
aktivis alam sekitar tertinggi.
36
00:02:21,307 --> 00:02:28,231
THE GUARDIAN OF THE MONARCHS
37
00:02:29,190 --> 00:02:30,608
Selepas mendapat ijazah,
38
00:02:30,608 --> 00:02:34,070
abang saya antara profesional
pertama dalam komuniti ini.
39
00:02:34,070 --> 00:02:35,488
EL ROSARIO
MICHOACÁN, MEXICO
40
00:02:35,488 --> 00:02:37,907
Dia pelajar yang baik.
41
00:02:37,907 --> 00:02:40,994
Dia sentiasa memperoleh gred yang bagus.
42
00:02:40,994 --> 00:02:44,122
Penduduk setempat dan petani
menaruh harapan tinggi kepadanya.
43
00:02:44,122 --> 00:02:47,500
Mereka percaya dia akan menggunakan
kemahirannya untuk membantu mereka.
44
00:02:48,626 --> 00:02:53,214
{\an8}Ketika itulah dia mula terlibat
dalam isu alam sekitar
45
00:02:53,214 --> 00:02:55,550
{\an8}dan kupu-kupu raja.
46
00:02:55,550 --> 00:02:56,593
PUSAT EL ROSARIO
47
00:02:56,593 --> 00:03:01,055
Ia dipanggil tempat perlindungan.
Banyak kupu-kupu mati, berjuta-juta ekor.
48
00:03:01,055 --> 00:03:03,808
Yang jantan akan mati
apabila kupu-kupu betina kembali
49
00:03:03,808 --> 00:03:05,894
ke Amerika Syarikat dan Kanada
untuk bertelur.
50
00:03:05,894 --> 00:03:07,187
{\an8}Banyak kupu-kupu mati,
51
00:03:07,187 --> 00:03:10,023
{\an8}sama ada dimakan oleh burung dan tikus
atau kerana kesejukan,
52
00:03:10,023 --> 00:03:12,108
keletihan fizikal, serta membeku.
53
00:03:12,108 --> 00:03:14,611
Sebab itulah
ia dipanggil tempat perlindungan.
54
00:03:16,487 --> 00:03:19,657
Jadi, dia semakin terlibat
sebagai penasihat.
55
00:03:19,657 --> 00:03:23,036
Di sinilah kisahnya bermula, bukan?
56
00:03:23,036 --> 00:03:24,370
Permulaan kerjayanya.
57
00:03:28,208 --> 00:03:30,710
Kami memantau hutan kami setiap hari.
58
00:03:30,710 --> 00:03:33,004
Kami ada
lebih daripada 1,000 petak ladang.
59
00:03:33,004 --> 00:03:34,505
Sekarang, kami tanam pokok.
60
00:03:34,505 --> 00:03:37,342
Jadi, tempat ini akan sentiasa selamat,
61
00:03:37,342 --> 00:03:40,553
tapi kami perlu berusaha
untuk melindungi kupu-kupu raja kami,
62
00:03:40,553 --> 00:03:44,474
salah satu keajaiban semula jadi Mexico.
63
00:03:47,560 --> 00:03:49,687
Homero suka berlawak jenaka.
64
00:03:49,687 --> 00:03:52,941
Tapi pada masa yang sama,
dia sangat penyayang.
65
00:03:53,942 --> 00:03:55,485
Dia akan peluk anak-anaknya
66
00:03:55,485 --> 00:03:57,820
dan beritahu mereka
betapa dia sayangkan mereka.
67
00:04:01,699 --> 00:04:04,244
Dia sangat gembira
apabila Homero cilik lahir.
68
00:04:08,665 --> 00:04:11,876
Semasa saya bersalin, dia kata,
"Minta apa saja yang awak nak."
69
00:04:11,876 --> 00:04:13,211
{\an8}Saya tanya dia kenapa.
70
00:04:13,211 --> 00:04:16,256
{\an8}"Saya nak berterima kasih
sebab lahirkan saya anak lelaki."
71
00:04:16,256 --> 00:04:18,091
{\an8}ISTERI HOMERO
72
00:04:19,592 --> 00:04:21,302
Kami sangat bahagia ketika itu.
73
00:04:21,302 --> 00:04:23,638
Kupu-kupu perlukan pokok untuk hidup.
74
00:04:23,638 --> 00:04:25,723
Sekarang, di mana kupu-kupu hinggap?
75
00:04:25,723 --> 00:04:27,558
Ayah saya seorang yang ceria.
76
00:04:30,019 --> 00:04:33,940
Memori terawal saya dengannya
ialah semasa kami bersiar-siar di hutan.
77
00:04:35,692 --> 00:04:39,737
{\an8}Saya bermain dengan kupu-kupu.
Ia terbang dekat dengan saya.
78
00:04:39,737 --> 00:04:43,032
{\an8}Saya cuba sentuhnya, tapi mereka larang.
79
00:04:43,866 --> 00:04:46,577
Dia akan ambil gambar kupu-kupu
80
00:04:46,577 --> 00:04:48,746
walaupun ia berada di dalam pokok.
81
00:04:53,918 --> 00:04:57,797
Pagi ini,
ada ratusan kupu-kupu berterbangan.
82
00:04:58,756 --> 00:05:02,719
Mereka membentuk beberapa koloni
yang saya jumpa pagi tadi.
83
00:05:02,719 --> 00:05:04,846
Kami nak jumpanya sekarang.
84
00:05:08,975 --> 00:05:10,893
Dia ialah ketua komunitinya.
85
00:05:10,893 --> 00:05:14,397
Tempat itu merupakan
kawasan tanah milik kaum.
86
00:05:15,440 --> 00:05:17,483
Kawasannya dikelilingi hutan belantara.
87
00:05:17,650 --> 00:05:19,235
Terdapat banyak air di sana.
88
00:05:19,235 --> 00:05:21,154
Pokok-pokoknya cepat membesar.
89
00:05:21,154 --> 00:05:23,197
Tapi ia juga wilayah yang sangat miskin.
90
00:05:24,782 --> 00:05:26,617
Homero bertanggungjawab
91
00:05:26,617 --> 00:05:30,830
mempromosikan perlindungan
tempat perlindungan kupu-kupu raja.
92
00:05:42,258 --> 00:05:44,927
Anak rusa tidur di sini
93
00:05:45,428 --> 00:05:47,347
di hutan kupu-kupu raja.
94
00:05:49,390 --> 00:05:52,226
Ia menyamar di celah-celah dahan.
95
00:05:52,226 --> 00:05:54,145
Ia sedang tidur nyenyak.
96
00:05:55,313 --> 00:05:56,606
Anak rusa.
97
00:05:57,106 --> 00:05:58,399
Sekarang musimnya
98
00:05:59,525 --> 00:06:01,069
apabila anak rusa lahir.
99
00:06:02,737 --> 00:06:05,198
Tempat perlindungan kupu-kupu di Michoacán
100
00:06:05,198 --> 00:06:07,075
membuka pintunya kepada orang awam
101
00:06:07,075 --> 00:06:10,161
untuk mengalu-alukan ribuan pelawat
sehingga 31 Mac.
102
00:06:10,161 --> 00:06:12,205
Jabatan pelancongan negeri
103
00:06:12,205 --> 00:06:15,208
menjangkakan kehadiran 225,000 pelawat,
104
00:06:15,208 --> 00:06:16,834
dari dalam dan luar negara,
105
00:06:16,834 --> 00:06:19,629
di tempat perlindungan Rosario
dan Sierra Chincua.
106
00:06:19,629 --> 00:06:21,547
KUPU-KUPU 300 METER DI DEPAN
107
00:06:25,426 --> 00:06:27,220
Ia cantik.
108
00:06:27,220 --> 00:06:28,137
Mata saya berair.
109
00:06:28,137 --> 00:06:31,224
Perkara paling indah pernah saya lihat.
110
00:06:31,224 --> 00:06:33,142
Dalam gambar tak secantik berdepan.
111
00:06:33,142 --> 00:06:35,436
Kami cuba yang terbaik.
112
00:06:36,020 --> 00:06:39,399
Pemandangan kupu-kupu ini... sangat cantik.
113
00:06:41,359 --> 00:06:43,361
{\an8}Seiring dengan pelancongan,
114
00:06:43,361 --> 00:06:46,072
{\an8}kupu-kupu menjadi sumber penting
115
00:06:46,072 --> 00:06:47,657
{\an8}untuk menyokong komuniti.
116
00:06:47,657 --> 00:06:49,951
{\an8}Homero menjadi sebahagian daripadanya.
117
00:06:50,701 --> 00:06:53,371
Pada mulanya, dia muat naik
gambarnya dengan kupu-kupu
118
00:06:53,371 --> 00:06:55,581
dan tulis penerangan di Facebook.
119
00:06:55,581 --> 00:06:58,793
Alih-alih kemudian,
dia minta saya rakam dia.
120
00:06:58,793 --> 00:07:00,336
Salam dari El Rosario...
121
00:07:00,336 --> 00:07:02,922
Pada mulanya, dia buat banyak kesilapan.
122
00:07:03,423 --> 00:07:05,675
Dia akan kata, "Berhenti. Mula semula."
123
00:07:05,675 --> 00:07:08,136
Kami juga cipta isyarat kami sendiri.
124
00:07:08,136 --> 00:07:11,139
Dia beri isyarat dan saya mula merakam.
125
00:07:11,139 --> 00:07:13,015
Hari ini, saya kongsi tempat ini
126
00:07:13,015 --> 00:07:15,935
bersama keajaiban semula jadi,
kupu-kupu raja.
127
00:07:15,935 --> 00:07:19,313
Dikenali sebagai pengembara,
pengantin matahari, warisan dunia.
128
00:07:19,313 --> 00:07:21,065
Kami jemput anda datang tengok.
129
00:07:21,065 --> 00:07:24,026
Kami buka setiap hari dari pukul 8:00
hingga 5:00 sehingga hujung Mac.
130
00:07:24,026 --> 00:07:25,987
Dia ada banyak buku
tentang kupu-kupu raja,
131
00:07:25,987 --> 00:07:28,990
kehidupan dan perjalanannya dari Kanada.
132
00:07:28,990 --> 00:07:31,159
Dia pergi ke Kanada
untuk melihat kupu-kupu.
133
00:07:32,660 --> 00:07:34,954
Dia kumpul semua maklumat ini.
134
00:07:34,954 --> 00:07:38,791
Dia memang tahu selok-belok
tentang kupu-kupu ini.
135
00:07:50,011 --> 00:07:53,389
{\an8}Tidak hairan
kenapa mereka ini begitu bersemangat,
136
00:07:53,389 --> 00:07:56,309
{\an8}sangat suka dan bersemangat
tentang kupu-kupu ini,
137
00:07:56,309 --> 00:07:59,020
kerana ia buat
apa yang kita kata mustahil.
138
00:08:00,229 --> 00:08:02,732
Serangga ini berjaya menembusi
139
00:08:02,732 --> 00:08:05,193
pelbagai masyarakat dan kumpulan.
140
00:08:05,193 --> 00:08:08,112
Kupu-kupu ini ialah simbol impian
141
00:08:08,112 --> 00:08:09,655
yang mustahil.
142
00:08:09,655 --> 00:08:12,783
Terdapat banyak rujukan
kepada idea transformasi,
143
00:08:12,783 --> 00:08:15,328
ketahanan, kemungkinan, dan masa depan.
144
00:08:15,995 --> 00:08:18,873
Serta idea memiliki
lebih daripada satu rumah.
145
00:08:18,873 --> 00:08:21,083
Itu yang saya dengar
daripada kumpulan pendatang
146
00:08:21,083 --> 00:08:23,669
yang bekerja dengan saya
di Amerika Syarikat.
147
00:08:23,669 --> 00:08:25,213
Tanpa dokumen!
148
00:08:25,213 --> 00:08:26,714
Tak takut!
149
00:08:26,714 --> 00:08:28,591
- Tanpa dokumen!
- Tak takut!
150
00:08:28,591 --> 00:08:30,176
Tanpa dokumen!
151
00:08:30,176 --> 00:08:33,679
Wujud persamaan antara pengalaman
152
00:08:33,679 --> 00:08:37,350
dan ketahanan kupu-kupu nomad ini
dan manusia yang berhijrah.
153
00:08:44,607 --> 00:08:45,775
Pada masa yang sama,
154
00:08:45,775 --> 00:08:48,110
kupu-kupu dilihat
155
00:08:48,110 --> 00:08:50,363
sebagai pembawa roh nenek moyang
156
00:08:50,363 --> 00:08:52,156
dalam budaya Mexico Tengah.
157
00:08:54,075 --> 00:08:58,996
Kupu-kupu membawa
saudara-mara mereka ke pesta Mexico ini,
158
00:08:58,996 --> 00:09:02,667
yang menggabungkan
tradisi nenek moyang dan moden.
159
00:09:04,335 --> 00:09:07,630
Dalam konteks ini,
apa yang menarik bagi saya
160
00:09:07,630 --> 00:09:10,591
ialah bagaimana
ia berkait dengan dunia khayalan.
161
00:09:14,262 --> 00:09:17,223
Jadi, kupu-kupu ini berjaya mencapai
162
00:09:17,223 --> 00:09:19,684
sesuatu yang makhluk lain
tak dapat tandingi.
163
00:09:20,685 --> 00:09:22,353
Kita mulakan dengan telur.
164
00:09:22,353 --> 00:09:26,899
Kupu-kupu raja bertelur
di bawah daun pokok rumpai susu.
165
00:09:27,650 --> 00:09:32,071
Tumbuhan ini juga berhijrah
dari selatan ke utara beribu tahun lalu.
166
00:09:33,030 --> 00:09:35,950
Ia satu-satunya
tumbuhan perumah kupu-kupu raja.
167
00:09:42,582 --> 00:09:46,294
Ulat beluncas membentuk apa yang dikenali
sebagai kepompong atau krisalis.
168
00:09:47,211 --> 00:09:49,839
Organ yang dulunya milik beluncas
169
00:09:49,839 --> 00:09:51,549
mula bertukar menjadi sayap.
170
00:09:57,722 --> 00:10:00,891
Kemudian,
ia berubah menjadi kupu-kupu dewasa,
171
00:10:00,891 --> 00:10:02,226
sebagai raja.
172
00:10:05,396 --> 00:10:08,608
Kupu-kupu raja yang lahir di Kanada
173
00:10:09,191 --> 00:10:11,277
akan cuba mencari sebuah tasik
174
00:10:11,277 --> 00:10:13,654
untuk memanfaatkan arus angin
175
00:10:13,654 --> 00:10:16,240
yang akan bantu memudahkan penerbangannya.
176
00:10:16,240 --> 00:10:18,784
KILOMETER
177
00:10:18,784 --> 00:10:22,246
{\an8}Ia salah satu migrasi
paling menakjubkan di Amerika Utara.
178
00:10:22,246 --> 00:10:26,709
Berpuluh juta kupu-kupu raja meninggalkan
Amerika Syarikat, selatan Kanada,
179
00:10:26,709 --> 00:10:29,837
dan terbang
sehingga ke pergunungan Michoacán.
180
00:10:31,505 --> 00:10:35,718
{\an8}TASIK ERIE
SEMPADAN KANADA-AMERIKA
181
00:10:35,718 --> 00:10:37,970
{\an8}Kupu-kupu raja kini berhijrah ke selatan.
182
00:10:37,970 --> 00:10:40,973
{\an8}Jadi, anda bakal melihat
kupu-kupu raja memenuhi langit.
183
00:10:40,973 --> 00:10:41,891
KILOMETER
184
00:10:41,891 --> 00:10:44,477
{\an8}VIRGINIA BARAT, AS
185
00:10:44,477 --> 00:10:47,188
{\an8}Penghijrahan mengasyikkan kupu-kupu raja
186
00:10:47,188 --> 00:10:50,483
{\an8}sedang menuju
ke rumah musim sejuknya di Mexico.
187
00:10:50,483 --> 00:10:52,818
{\an8}Mujurlah, ia berhenti rehat di sini.
188
00:10:53,653 --> 00:10:56,197
Ia akan merentasi
kawasan bernama Barat Tengah.
189
00:10:56,822 --> 00:11:00,159
{\an8}Anda akan lihat ia terbang di langit
merentasi Oklahoma,
190
00:11:00,159 --> 00:11:02,370
{\an8}yang juga dianggap lebuh raya
buat kupu-kupu raja.
191
00:11:02,370 --> 00:11:03,496
{\an8}OKLAHOMA, AS
192
00:11:04,080 --> 00:11:06,832
Kupu-kupu telah dikesan di Texas tengah.
193
00:11:06,832 --> 00:11:10,753
{\an8}Kita akan lihat lebih banyak pergerakan
di kawasan kita.
194
00:11:11,462 --> 00:11:14,465
{\an8}Di gurun, ia mungkin menghadapi kesukaran.
195
00:11:15,049 --> 00:11:18,928
{\an8}Ini waktu sukar buat kupu-kupu
kerana ia dah terbang berhari-hari.
196
00:11:21,514 --> 00:11:24,892
Ia akan melalui infrastruktur seperti
jambatan yang merumitkan perjalanan.
197
00:11:25,476 --> 00:11:27,436
{\an8}HIDALGO, MEXICO
198
00:11:27,436 --> 00:11:28,771
{\an8}KILOMETER
199
00:11:28,771 --> 00:11:33,067
Perjalanan terakhir di kawasan Mexico
sangatlah sukar,
200
00:11:33,067 --> 00:11:35,236
sebahagiannya kerana tiada air,
201
00:11:35,236 --> 00:11:37,405
{\an8}dan pokok juga tak banyak di situ.
202
00:11:37,405 --> 00:11:39,782
{\an8}Tiada lagi rumpai susu
dan madu tak banyak.
203
00:11:41,117 --> 00:11:42,952
Tepat pada tarikh ketibaannya...
204
00:11:42,952 --> 00:11:44,370
EL ROSARIO
MICHOACÁN, MEXICO
205
00:11:44,370 --> 00:11:47,832
...kupu-kupu raja terbang
merentasi hutan oyamel di Michoacán.
206
00:11:47,832 --> 00:11:50,584
Kawanan kupu-kupu pertama
tiba dari selatan Kanada,
207
00:11:50,584 --> 00:11:53,546
merentasi Amerika Syarikat ke Mexico.
208
00:11:54,088 --> 00:11:56,215
Kawanan itu tiba di rizab kupu-kupu
209
00:11:56,757 --> 00:12:00,678
dan menuju ke hutan oyamel,
210
00:12:00,678 --> 00:12:03,597
tempat asal-usul nenek moyangnya.
211
00:12:03,597 --> 00:12:05,725
Di sana, kawanan itu berehat.
212
00:12:06,475 --> 00:12:07,643
Ia penat.
213
00:12:08,144 --> 00:12:09,937
Ia terbang berbulan-bulan,
214
00:12:10,604 --> 00:12:12,314
beribu-ribu kilometer,
215
00:12:13,107 --> 00:12:15,359
mungkin tanpa air atau makanan.
216
00:12:15,359 --> 00:12:17,653
Kupu-kupu akan berehat dan membiak
217
00:12:17,653 --> 00:12:20,364
lalu menghasilkan koloni.
218
00:12:20,364 --> 00:12:23,951
Ia takkan mampu hidup sendiri
disebabkan keadaan cuaca.
219
00:12:28,372 --> 00:12:30,499
{\an8}Kami dah buka sejak 19 November.
220
00:12:31,876 --> 00:12:34,545
{\an8}Ia musim yang berjaya. Ramai pelawat.
221
00:12:34,545 --> 00:12:37,089
{\an8}Semalam, ada 1,300 pelawat,
1,000 hari sebelumnya.
222
00:12:37,089 --> 00:12:39,216
{\an8}Orang ramai datang. Kami berjaya.
223
00:12:39,216 --> 00:12:42,470
Kami menjangkakan
180,000 pelancong pada musim ini.
224
00:12:45,264 --> 00:12:48,851
Komuniti menjaga hutan mereka
kerana ia rumah mereka.
225
00:12:48,851 --> 00:12:51,645
Mereka gunakan hutan
sebagai mata pencarian,
226
00:12:51,645 --> 00:12:53,564
sepertimana spesies lain.
227
00:12:54,356 --> 00:12:59,111
Apabila ada perubahan penggunaan setempat
disebabkan permintaan luar,
228
00:12:59,111 --> 00:13:02,490
ia membuka pintu
kepada perkara dan makhluk lain
229
00:13:02,490 --> 00:13:05,659
yang mungkin akan menjejaskan
komuniti manusia
230
00:13:05,659 --> 00:13:08,496
dan hutan, atau dalam kes ini, kupu-kupu.
231
00:13:17,254 --> 00:13:19,632
Michoacán kaya dengan sumber semula jadi.
232
00:13:19,632 --> 00:13:21,258
Ia memiliki semua iklim.
233
00:13:21,258 --> 00:13:25,262
Tapi kawasan timur kaya dengan kayu.
234
00:13:25,262 --> 00:13:28,307
Ia juga kaya dengan sumber galian.
235
00:13:29,683 --> 00:13:32,812
Michoacán adalah salah satu negeri
paling berbahaya di Mexico,
236
00:13:32,812 --> 00:13:35,397
dengan konflik berterusan
antara kartel dadah
237
00:13:35,397 --> 00:13:37,983
lantas meningkatkan kadar homisid.
238
00:13:38,651 --> 00:13:42,488
Di Michoacán saja,
kami sudah kenal pasti 14 geng penjenayah.
239
00:13:42,488 --> 00:13:44,657
Itu geng yang ada dalam rekod.
240
00:13:44,657 --> 00:13:46,700
Anggota khas Mencho!
241
00:13:46,700 --> 00:13:47,743
Geng Correa.
242
00:13:48,285 --> 00:13:49,912
Pájaros de la Sierra.
243
00:13:50,496 --> 00:13:52,039
Keluarga Baharu Michoacán.
244
00:13:52,915 --> 00:13:53,916
Viagras.
245
00:13:54,583 --> 00:13:55,876
Kesatuan Kartel.
246
00:13:55,876 --> 00:13:57,962
Serta dua geng jenayah berskala besar,
247
00:13:57,962 --> 00:14:00,089
Kartel Jalisco Generasi Baharu
248
00:14:00,089 --> 00:14:03,217
dan Kartel Sinaloa,
yang mempunyai sekutu setempat.
249
00:14:03,217 --> 00:14:08,180
Kita bercakap tentang
pengedaran senjata kepada dadah.
250
00:14:08,681 --> 00:14:11,267
Sebahagian besar pendapatan kartel
251
00:14:11,267 --> 00:14:14,186
datang daripada penghasilan metamfetamina
252
00:14:14,186 --> 00:14:16,480
dan pembinaan makmal dadah.
253
00:14:21,151 --> 00:14:23,779
{\an8}Michoacán penting bagi kartel dadah
254
00:14:23,779 --> 00:14:26,949
{\an8}kerana ia sebahagian
laluan pengedaran dadah ke utara.
255
00:14:26,949 --> 00:14:29,618
Geng berbeza mengawal laluan ini.
256
00:14:31,453 --> 00:14:33,497
Ia titik persinggahan
257
00:14:33,497 --> 00:14:35,916
untuk penghantaran dadah
dari Amerika Selatan.
258
00:14:35,916 --> 00:14:40,296
Kemudian, penghantaran ini mesti
melalui darat untuk sampai ke sempadan.
259
00:14:48,012 --> 00:14:49,013
Bangsat!
260
00:14:53,976 --> 00:14:56,270
Michoacán menjadi semakin ganas,
261
00:14:56,270 --> 00:14:59,607
ekoran peningkatan 22 peratus
dalam pembunuhan terancang.
262
00:14:59,607 --> 00:15:02,902
Malangnya, keganasan ini belum berakhir.
263
00:15:03,485 --> 00:15:06,280
Hal ini menyebabkan kartel berpecah.
264
00:15:06,280 --> 00:15:10,826
Maka, kegiatan jenayah utama mereka,
pengedaran dadah,
265
00:15:10,826 --> 00:15:13,746
berkembang menjadi
portfolio jenayah yang lebih luas,
266
00:15:13,746 --> 00:15:18,459
contohnya pemerasan, penculikan
dan pembalakan haram,
267
00:15:18,459 --> 00:15:20,127
khasnya untuk eksport.
268
00:15:26,717 --> 00:15:28,677
Industri eksport kayu di Mexico
269
00:15:28,677 --> 00:15:30,930
bernilai 3.2 bilion dolar.
270
00:15:30,930 --> 00:15:35,559
Serta dianggarkan sehingga 70% daripada
semua kayu yang ditebang di Mexico
271
00:15:35,559 --> 00:15:37,019
ditebang secara haram.
272
00:15:42,066 --> 00:15:44,026
Kebanyakan kayu ini
273
00:15:44,026 --> 00:15:45,903
akan ke Amerika Syarikat.
274
00:15:49,740 --> 00:15:52,076
Geng jenayah terancang cuba cari jalan
275
00:15:52,076 --> 00:15:54,411
untuk memanfaatkan keuntungan itu
276
00:15:54,411 --> 00:15:57,831
dan memastikan sebahagiannya
berada dalam tangan mereka.
277
00:16:01,335 --> 00:16:03,879
Mereka boleh memperolehinya
melalui pemerasan
278
00:16:03,879 --> 00:16:06,799
dan penawaran perlindungan
untuk beberapa syarikat.
279
00:16:06,799 --> 00:16:09,635
Tapi kami semakin nampak
geng jenayah terancang
280
00:16:09,635 --> 00:16:12,388
sebenarnya terlibat
dalam pembalakan itu sendiri.
281
00:16:12,388 --> 00:16:14,765
{\an8}Homero akan kata
282
00:16:14,765 --> 00:16:16,976
{\an8}bahawa hutan kami ialah lubuk emas.
283
00:16:16,976 --> 00:16:18,894
{\an8}Pokok pain setinggi 30 meter
284
00:16:18,894 --> 00:16:21,271
boleh dijual pada harga 18,000 peso.
285
00:16:55,431 --> 00:16:59,059
Kami menahan mereka
yang kantoi menebang pokok,
286
00:16:59,768 --> 00:17:01,020
mencuri pokok.
287
00:17:01,020 --> 00:17:04,273
Kami tutup tempat perlindungan
untuk minta bantuan pihak berkuasa.
288
00:17:04,273 --> 00:17:06,275
Sebaliknya, pihak berkuasa bersekongkol.
289
00:17:13,282 --> 00:17:15,784
Kami bangga dapat berkawal di sini
290
00:17:15,784 --> 00:17:18,162
kerana hutan kami terpelihara.
291
00:17:18,162 --> 00:17:21,165
Kami juga dapat menuntut perhatian
daripada kerajaan.
292
00:17:54,031 --> 00:17:55,741
Memandangkan malam tak bising,
293
00:17:55,741 --> 00:18:00,329
lebih mudah untuk dengar gergaji rantai
atau orang menebang pokok.
294
00:18:07,961 --> 00:18:08,879
Senapang,
295
00:18:09,546 --> 00:18:12,424
parang, itu saja alatan
yang kami bawa ke hutan.
296
00:18:15,135 --> 00:18:17,179
Kami tahu kami dalam bahaya.
297
00:18:20,766 --> 00:18:24,394
Kerja mereka mudah
kerana mereka arif selok-belok hutan.
298
00:18:38,075 --> 00:18:41,161
Mereka akan tangkap pembalak
299
00:18:41,161 --> 00:18:43,372
dan serahkan kepada pihak berkuasa.
300
00:18:51,630 --> 00:18:53,132
- Tunjukkan muka.
- Langut!
301
00:18:53,132 --> 00:18:56,135
- Dia bos awak.
- Tangkap dia.
302
00:18:56,135 --> 00:18:59,054
Penduduk setempat, berbekalkan keberanian,
303
00:18:59,054 --> 00:19:02,057
serta apa saja yang ada, merampas kayu.
304
00:19:05,310 --> 00:19:08,981
Apabila dia jumpa semua pokok
yang dah ditebang di atas tanah,
305
00:19:08,981 --> 00:19:10,315
dia failkan dakwaan.
306
00:19:11,733 --> 00:19:14,862
Tapi mereka beritahu dia,
307
00:19:15,445 --> 00:19:17,030
"Kita jumpa apabila kami keluar."
308
00:19:22,619 --> 00:19:25,789
Dia kata banyak kali
di perjumpaan komuniti kami,
309
00:19:25,789 --> 00:19:30,669
"Saudara, mari kita terus pertahankan
kepentingan kita di dalam hutan,
310
00:19:30,669 --> 00:19:32,254
{\an8}di tempat perlindungan kita."
311
00:19:32,254 --> 00:19:35,007
{\an8}"Walaupun seseorang dibunuh,
312
00:19:35,007 --> 00:19:36,800
{\an8}mereka tak boleh bunuh kita semua."
313
00:19:49,521 --> 00:19:54,651
Saya ingat kata-katanya yang masih
terngiang-ngiang dalam kepala saya
314
00:19:54,651 --> 00:19:58,864
bahawa langkah
jenayah terancang seterusnya
315
00:19:58,864 --> 00:20:01,867
{\an8}ialah menguasai sumber semula jadi.
316
00:20:08,707 --> 00:20:13,128
Dia kata mereka akan menguasai
sumber air, hutan.
317
00:20:13,128 --> 00:20:15,088
Itulah yang mereka lakukan.
318
00:20:15,088 --> 00:20:17,299
Itulah yang kami lalui sekarang.
319
00:20:19,843 --> 00:20:24,681
Jenayah terancang beroperasi secara sama
hampir di semua tempat.
320
00:20:27,392 --> 00:20:28,936
Kita akan nampak konvoi
321
00:20:28,936 --> 00:20:32,606
seramai 20, 30 lelaki bersenjata
di dalam trak,
322
00:20:32,606 --> 00:20:34,483
sambil membawa gergaji rantai,
323
00:20:34,483 --> 00:20:36,109
menuju ke hutan.
324
00:20:44,326 --> 00:20:48,538
Satu demi satu trak turun
dari bukit membawa kayu yang ditebang.
325
00:20:58,257 --> 00:21:00,217
Mereka menebang di kawasan teras.
326
00:21:02,427 --> 00:21:04,638
Kawasan teras ialah zon larangan.
327
00:21:05,347 --> 00:21:08,141
Ia rumah kupu-kupu raja.
328
00:21:14,439 --> 00:21:16,817
Selepas hutan ditarah,
329
00:21:16,817 --> 00:21:18,318
mereka akan membakarnya.
330
00:21:19,987 --> 00:21:21,863
Tanah akan terhakis,
331
00:21:21,863 --> 00:21:24,491
dan mereka ubah cara mereka gunakannya.
332
00:21:24,491 --> 00:21:26,910
Tanahnya tak boleh tanam pokok pain.
333
00:21:26,910 --> 00:21:29,830
Ia boleh digunakan untuk menanam
apa saja yang kita mahu,
334
00:21:29,830 --> 00:21:31,581
biasanya avokado.
335
00:21:37,587 --> 00:21:42,426
Inilah cara geng jenayah terancang
memperoleh pendapatan tambahan,
336
00:21:42,426 --> 00:21:44,386
dengan menggalakkan pengeluaran avokado
337
00:21:44,386 --> 00:21:49,308
di kawasan yang dieksploitasi secara haram
dan merampasnya daripada seseorang.
338
00:21:49,308 --> 00:21:56,023
Sekarang, banyak geng jenayah terancang
memiliki berhektar-hektar ladang avokado.
339
00:22:01,320 --> 00:22:05,949
Kemudian, tiba-tiba
wujud pasaran berbilion dolar
340
00:22:05,949 --> 00:22:08,952
yang sanggup mengambil
apa saja yang Mexico hasilkan
341
00:22:10,120 --> 00:22:13,123
dan memulangkan hasil berbilion dolar.
342
00:22:13,874 --> 00:22:17,002
Geng jenayah terancang
semakin menemukan cara
343
00:22:17,002 --> 00:22:19,755
untuk terlibat
dalam perdagangan antarabangsa
344
00:22:19,755 --> 00:22:23,550
antara dua ekonomi besar
iaitu Mexico dan Amerika Syarikat.
345
00:22:24,593 --> 00:22:25,635
Dalam dekad yang lalu,
346
00:22:25,635 --> 00:22:30,265
permintaan avokado telah memperluaskan
penerokaan rizab semula jadi.
347
00:22:30,265 --> 00:22:33,602
Sukar untuk kami membendung peralihan
348
00:22:33,602 --> 00:22:37,397
daripada hutan lindung
kepada tanaman mono avokado.
349
00:22:38,940 --> 00:22:42,152
Saya tak maksudkan
peralihan kepada avokado
350
00:22:42,152 --> 00:22:45,906
akan memberi kesan kepada kupu-kupu,
namun pada masa kini,
351
00:22:45,906 --> 00:22:47,991
usaha kami memerlukan banyak bekalan air.
352
00:22:48,492 --> 00:22:51,286
Jadi, mereka mula membina plot pertanian
353
00:22:51,286 --> 00:22:53,705
dan mencuri air bawah tanah.
354
00:22:54,956 --> 00:22:57,542
Air ini berasal dari hutan kupu-kupu
355
00:22:57,542 --> 00:23:01,922
dan menjejaskan bukan saja manusia,
bahkan koloni kupu-kupu.
356
00:23:05,384 --> 00:23:07,677
Homero khuatir
357
00:23:07,677 --> 00:23:11,848
kerana setiap hari,
kebakaran hutan berlaku satu demi satu.
358
00:23:15,769 --> 00:23:16,895
Dia akan kata,
359
00:23:18,063 --> 00:23:19,731
"Itu kerja pengedar dadah."
360
00:23:20,273 --> 00:23:23,819
"Mereka akan caj kita untuk semuanya,
walaupun untuk hutan kita."
361
00:23:24,403 --> 00:23:26,530
Dia kata selagi dia hidup,
362
00:23:26,530 --> 00:23:30,242
dia takkan biarkan jenayah terancang
menembusi komuniti kami.
363
00:23:35,163 --> 00:23:36,665
Mereka saling mengenali.
364
00:23:37,416 --> 00:23:40,669
Jika kita tinggal di sana dan buat aduan,
365
00:23:40,669 --> 00:23:43,713
mereka akan tahu
dan cari kita tak kira apa pun.
366
00:23:44,297 --> 00:23:45,882
Tak kita, keluarga kita.
367
00:23:48,051 --> 00:23:49,594
"Saya ada masalah serius
368
00:23:49,594 --> 00:23:52,180
yang saya rasa saya tak boleh selesaikan."
369
00:23:53,974 --> 00:23:55,642
Itu kata-katanya.
370
00:23:57,477 --> 00:23:59,813
Tempat Perlindungan El Rosario
telah terbiar.
371
00:23:59,813 --> 00:24:02,065
Homero Gómez menyatakan
bahawa kekurangan keselamatan
372
00:24:02,065 --> 00:24:06,736
mengurangkan jumlah pengunjung
sebanyak hampir 70%.
373
00:24:06,736 --> 00:24:08,613
Kami tak membenarkan pembalakan.
374
00:24:08,613 --> 00:24:10,240
Kami mempertaruhkan nyawa kami.
375
00:24:10,907 --> 00:24:14,661
Mereka tidak mendengar atau membantu kami,
malah kami ditindas.
376
00:24:14,661 --> 00:24:17,956
Homero menjadi agensi promosinya sendiri.
377
00:24:17,956 --> 00:24:22,127
Dia boleh bercakap dengan mudah
kepada media tempatan atau kebangsaan
378
00:24:22,127 --> 00:24:26,214
sebagaimana
kepada organisasi antarabangsa.
379
00:24:26,214 --> 00:24:29,342
Dia tahu bahawa melalui media,
380
00:24:29,342 --> 00:24:31,928
dengan perhatian antarabangsa
381
00:24:31,928 --> 00:24:34,681
daripada media negeri dan kebangsaan,
382
00:24:34,681 --> 00:24:36,766
{\an8}POPULASI KUPU-KUPU RAJA MENURUN 22%
383
00:24:36,766 --> 00:24:40,270
{\an8}Tempat perlindungan kupu-kupu raja
amat terancam
384
00:24:40,270 --> 00:24:43,565
{\an8}ekoran pembalakan haram
sehingga 500 pokok sehari.
385
00:24:44,065 --> 00:24:48,278
Setiap tahun, siaran berita utama
386
00:24:48,278 --> 00:24:51,781
melaporkan ketibaan kupu-kupu raja.
387
00:24:51,781 --> 00:24:55,035
Tapi dengan berbuat begitu,
mereka juga mendedahkan sisi gelapnya,
388
00:24:55,035 --> 00:24:57,496
iaitu penebangan hutan rizab biosfera.
389
00:24:57,496 --> 00:25:00,499
Mereka sering menemu bual Homero.
390
00:25:00,499 --> 00:25:02,834
Wujud ancaman pembalakan haram,
391
00:25:02,834 --> 00:25:06,004
namun penduduk pekan
berganding bahu menghentikannya.
392
00:25:06,004 --> 00:25:08,340
Kemudian, kami menahan pembalak.
393
00:25:08,340 --> 00:25:11,218
Dia memberitahu kami,
"Mereka sudah sampai."
394
00:25:11,218 --> 00:25:16,515
Kita akan lihat bagaimana
kadar homisid meningkat di wilayah ini,
395
00:25:16,515 --> 00:25:19,309
penculikan demi penculikan.
396
00:25:19,309 --> 00:25:22,479
Dia akan cakap tanpa kamera,
sebab dia berhati-hati.
397
00:25:22,979 --> 00:25:25,774
Tekanan oleh media
dan aktivisme sosial Homero
398
00:25:25,774 --> 00:25:30,529
mendorong pihak berkuasa
untuk membanteras geng jenayah terancang.
399
00:25:30,529 --> 00:25:34,282
Ia memaksa mereka menjalankan operasi,
menjalankan siasatan
400
00:25:34,282 --> 00:25:38,245
dan melumpuhkan
penghantaran haram kayu balak.
401
00:25:43,708 --> 00:25:47,295
Kartel dadah di wilayah itu
mula rasa tak selesa
402
00:25:47,295 --> 00:25:50,715
kerana Homero akan menarik perhatian
ke kawasan simpanan.
403
00:25:50,715 --> 00:25:55,178
Dalam usaha mencari rezeki
untuk dirinya, keluarganya, komunitinya,
404
00:25:55,178 --> 00:25:56,972
yang melihatnya sebagai pemimpin,
405
00:25:56,972 --> 00:26:00,725
ia terpaksa berdepan
dengan geng jenayah terancang.
406
00:26:13,863 --> 00:26:15,323
Di Michoacán,
407
00:26:15,323 --> 00:26:18,618
geng jenayah terancang
mencari kuasa politik.
408
00:26:18,618 --> 00:26:20,745
Atas sebab tertentu,
409
00:26:22,247 --> 00:26:27,586
mereka perlu dan mahu
menjadi struktur politik
410
00:26:27,586 --> 00:26:29,879
yang mengawal segalanya.
411
00:26:29,879 --> 00:26:31,506
Mereka mahu menjadi
412
00:26:32,424 --> 00:26:33,758
seperti Pablo Escobar.
413
00:26:35,010 --> 00:26:37,887
Gabenor terbaharu negeri ini,
414
00:26:37,887 --> 00:26:40,348
paling kurang
empat atau lima orang terakhir,
415
00:26:40,348 --> 00:26:43,560
ada kaitan dengan geng jenayah terancang.
416
00:26:45,562 --> 00:26:47,564
{\an8}Kami akan selesaikan
417
00:26:47,564 --> 00:26:50,900
{\an8}isu kekurangan keselamatan!
418
00:26:50,900 --> 00:26:51,985
POLIS MICHOACÁN
419
00:26:52,652 --> 00:26:54,904
{\an8}Kami akan mentadbir Michoacán!
420
00:26:54,904 --> 00:26:56,615
{\an8}Kami akan jadikan Michoacán
421
00:26:56,615 --> 00:27:00,827
{\an8}salah satu negeri
paling selamat di Mexico!
422
00:27:00,827 --> 00:27:01,786
Terima kasih.
423
00:27:02,287 --> 00:27:04,873
Aktivis dan ahli politik di Michoacán
424
00:27:04,873 --> 00:27:08,043
telah membuat tuduhan
dalam akhbar tempatan
425
00:27:08,043 --> 00:27:11,296
terhadap Silvano Aureoles.
426
00:27:11,296 --> 00:27:14,132
Silvano Aureoles
membelanjakan berjuta-juta
427
00:27:14,132 --> 00:27:17,218
untuk membina tujuh bunker
semasa pentadbirannya.
428
00:27:22,724 --> 00:27:28,146
{\an8}Silvano ditangkap menyokong
Knights Templar Cartel.
429
00:27:28,146 --> 00:27:32,025
{\an8}Rupa-rupanya, Dulce,
ketua Knights Templar,
430
00:27:32,025 --> 00:27:35,654
{\an8}telah menyuap dia dua juta dolar
beberapa hari lalu.
431
00:27:35,654 --> 00:27:38,406
Mereka kata
mereka beri awak dua juta dolar.
432
00:27:38,406 --> 00:27:40,241
{\an8}Begini, Ciro.
433
00:27:40,241 --> 00:27:41,826
Siasatlah saya.
434
00:27:42,619 --> 00:27:47,374
Saya bertekad
435
00:27:47,374 --> 00:27:50,460
{\an8}untuk membetulkan kebejatan ini.
436
00:27:50,960 --> 00:27:54,255
{\an8}Saya telah memperkasakan kemampuan negeri.
437
00:27:54,255 --> 00:27:56,257
Namun, di peringkat tempatan,
438
00:27:56,257 --> 00:27:59,219
majlis perbandaran langsung tak berdaya.
439
00:27:59,219 --> 00:28:03,223
Geng penjenayah ini mula berleluasa
dan beri tekanan kepada mereka
440
00:28:03,223 --> 00:28:05,058
demi perniagaan mereka.
441
00:28:05,058 --> 00:28:07,936
Apa kegiatan geng penjenayah ini?
442
00:28:07,936 --> 00:28:09,020
Pengedaran dadah.
443
00:28:10,063 --> 00:28:12,357
Serta pembalakan haram.
444
00:28:17,028 --> 00:28:21,866
Pembalakan haram merupakan
perniagaan yang menguntungkan.
445
00:28:21,866 --> 00:28:23,952
Ia sangat lumayan.
446
00:28:23,952 --> 00:28:28,915
Malah saya berani katakan,
sekarang lebih daripada dulu,
447
00:28:29,499 --> 00:28:34,546
mengeksploitasi kayu secara haram lebih
menguntungkan daripada menanam ganja.
448
00:28:37,924 --> 00:28:41,678
Homero dan penduduk El Rosario
bersemuka dengan mereka
449
00:28:41,678 --> 00:28:43,847
untuk melindungi komuniti mereka.
450
00:28:44,806 --> 00:28:47,642
Kita boleh lihat
dalam komuniti di negara jiran
451
00:28:48,143 --> 00:28:52,105
bagaimana hutan mereka telah diratakan.
452
00:28:52,105 --> 00:28:54,691
Tapi El Rosario
memelihara hutan mereka. Kenapa?
453
00:28:54,691 --> 00:29:00,280
Disebabkan ketabahan dan keberanian Homero
untuk berdepan dengan mereka.
454
00:29:00,280 --> 00:29:01,990
Ada juga tembak-menembak.
455
00:29:05,869 --> 00:29:07,203
Tapi dalam pada itu,
456
00:29:07,203 --> 00:29:09,497
saya dan dia ada berselisih pendapat.
457
00:29:10,206 --> 00:29:15,628
Walaupun saya menyokong perjuangannya,
wujud tentangan daripada Homero
458
00:29:15,628 --> 00:29:20,800
kerana dia rasa kami menceroboh
kawasan politik ini.
459
00:29:22,677 --> 00:29:24,262
Ini peluang yang baik.
460
00:29:24,262 --> 00:29:27,056
Kita boleh beritahu jiran kita
461
00:29:27,056 --> 00:29:29,225
yang dia boleh menanam pokok
462
00:29:29,225 --> 00:29:32,604
sebab dia akan memperoleh
pendapatan bulanan.
463
00:29:32,604 --> 00:29:35,398
Gabenor boleh cakap apa saja yang dia suka
464
00:29:35,398 --> 00:29:37,901
dalam sidang akhbarnya,
465
00:29:37,901 --> 00:29:42,822
tapi hakikatnya,
dia tak peduli tentang kupu-kupu raja
466
00:29:42,822 --> 00:29:44,240
dan hutan timur kami.
467
00:29:44,240 --> 00:29:45,909
Homero juga akan kata begini,
468
00:29:45,909 --> 00:29:49,704
"Walaupun dia kawan saya,
dia abaikan saya. Saya tak dapat jawapan."
469
00:29:49,704 --> 00:29:52,999
Gabenor Silvano berjanji,
tapi dia tak pernah kotakannya.
470
00:29:52,999 --> 00:29:55,502
Kami tak pernah nampak mereka di sini.
471
00:29:55,502 --> 00:29:58,838
Kami pastikan tiada orang menebang pokok.
472
00:29:58,838 --> 00:30:00,089
Kami bahayakan nyawa kami.
473
00:30:00,089 --> 00:30:03,760
Orang kata, jadi pemabuk
tak sama dengan jadi pelayan bar.
474
00:30:03,760 --> 00:30:05,011
Jadi, maksud saya,
475
00:30:05,845 --> 00:30:08,807
tak sama untuk menyebelahi mereka
yang membantah,
476
00:30:08,807 --> 00:30:10,099
yang menuntut,
477
00:30:10,099 --> 00:30:12,143
seperti berada di pihak kerajaan,
478
00:30:12,143 --> 00:30:15,772
di mana kita perlu buat keputusan
dari sudut pandangan rasmi.
479
00:30:20,109 --> 00:30:24,531
Dia akan memarahi saya
kerana tak mengambil tindakan sepatutnya
480
00:30:24,531 --> 00:30:27,325
untuk membantu seperti yang mereka mahu.
481
00:30:27,325 --> 00:30:30,912
Dia ambil duit itu.
4.5 juta peso dah terbang.
482
00:30:30,912 --> 00:30:33,122
Tiada duit untuk gaji, tiada sumber.
483
00:30:33,122 --> 00:30:35,458
- Orang tak boleh kerja.
- Satu demi satu.
484
00:30:35,458 --> 00:30:38,002
{\an8}Jika tidak, senarai takkan putus.
485
00:30:38,002 --> 00:30:40,839
Jadi, kami buat protes terhadap Silvano.
486
00:30:40,839 --> 00:30:44,175
Mari kita cari penyelesaian.
Lupakan masa lalu.
487
00:30:44,175 --> 00:30:47,971
Kami sangka Silvano kawan dia.
488
00:30:47,971 --> 00:30:50,223
Akhirnya, kami sedar dia bukan.
489
00:30:50,223 --> 00:30:51,641
Rakam untuk rekod.
490
00:30:52,642 --> 00:30:57,564
Ketika itulah mereka tangkap Homero
dan berkas dia.
491
00:31:01,109 --> 00:31:02,527
"Jika mereka tak bebaskan dia,
492
00:31:02,527 --> 00:31:04,654
kita akan kumpulkan orang."
493
00:31:05,613 --> 00:31:08,825
"Jika kita 250 orang, seribu akan datang."
494
00:31:10,743 --> 00:31:12,036
Semua orang ikut sini!
495
00:31:12,537 --> 00:31:14,163
- Ikut sini.
- Ikut sini.
496
00:31:14,163 --> 00:31:15,415
Pusing ke sini!
497
00:31:16,416 --> 00:31:18,418
Mereka lepaskan dia. Kami kembali.
498
00:31:19,377 --> 00:31:22,046
Kami tiba di El Rosario sekitar 3:00 pagi.
499
00:31:22,046 --> 00:31:23,631
Tapi kami berjaya kembali dengan dia.
500
00:31:24,340 --> 00:31:27,760
Jadi, di rizab kupu-kupu raja,
kami ada tong serbuk
501
00:31:27,760 --> 00:31:29,846
dengan geng politik dalam konflik,
502
00:31:30,597 --> 00:31:34,309
organisasi jenayah
yang bersaing untuk kuasa,
503
00:31:34,309 --> 00:31:38,104
dan pesaing yang mencabar mereka,
yang mengepung mereka,
504
00:31:38,104 --> 00:31:39,898
yang buat masalah itu jelas,
505
00:31:39,898 --> 00:31:44,193
dan mereka yang menawarkan
gerakan politik alternatif.
506
00:31:44,193 --> 00:31:47,071
Bersejarah. Kupu-kupu raja
tak pernah tiba selewat itu.
507
00:31:47,071 --> 00:31:49,324
Ini kesan perubahan iklim.
508
00:31:49,324 --> 00:31:51,534
Negara-negara utara
mengancam kupu-kupu raja.
509
00:31:51,534 --> 00:31:54,287
Mereka menggunakan racun perosak
tanpa kawalan
510
00:31:54,287 --> 00:31:57,457
dan lambakan jagung transgenik
yang membunuh pokok.
511
00:31:57,457 --> 00:32:00,460
Itulah masalahnya yang dinamakan Monsanto.
512
00:32:00,460 --> 00:32:04,130
{\an8}ABANG HOMERO
513
00:32:04,130 --> 00:32:05,548
Dia bertanding.
514
00:32:06,174 --> 00:32:08,384
Gabenor kami dah buat perubahan
515
00:32:08,384 --> 00:32:11,512
dalam pelancongan dan budaya.
Dulu, mereka tak buat.
516
00:32:11,512 --> 00:32:14,515
Masih ada orang yang datang
hanya untuk bergambar.
517
00:32:14,515 --> 00:32:16,643
Mereka mahu rapat dengan gabenor,
518
00:32:16,643 --> 00:32:19,228
tapi berpaling apabila kita minta tolong.
519
00:32:19,729 --> 00:32:21,731
Saya gembira gabenor membuat perubahan.
520
00:32:22,982 --> 00:32:25,443
Abang saya menceburi politik
521
00:32:25,443 --> 00:32:30,323
kerana aktivisme atau kecintaannya
terhadap alam serta kupu-kupu raja.
522
00:32:30,323 --> 00:32:34,077
Tapi hakikatnya,
abang saya bukan jenis manusia
523
00:32:34,077 --> 00:32:35,703
{\an8}yang laparkan kuasa.
524
00:32:35,703 --> 00:32:38,539
{\an8}Dia mendukung kerja sosial, persahabatan,
525
00:32:38,539 --> 00:32:41,709
membantu orang ramai,
kerana dia buat banyak perkara.
526
00:32:45,880 --> 00:32:49,842
Penduduk El Rosario tahu hal ini,
sebab itu mereka sayang dia.
527
00:32:49,842 --> 00:32:52,095
Sebab semasa dia di sana,
528
00:32:52,095 --> 00:32:55,473
perkara hebat telah dicapai
yang takkan dicapai lagi.
529
00:33:04,232 --> 00:33:05,900
Semasa ayah saya bertanding,
530
00:33:06,442 --> 00:33:07,652
dia diculik.
531
00:33:08,152 --> 00:33:11,614
Mereka nak tekan dia
bahawa dia takkan menang.
532
00:33:13,533 --> 00:33:16,786
Mereka kata dia perlu buat
penyokongnya undi orang lain
533
00:33:16,786 --> 00:33:19,038
atau suruh mereka jangan mengundi.
534
00:33:22,625 --> 00:33:26,379
Mereka ugut dia dengan mengatakan
jika dia menang pilihan raya datuk bandar,
535
00:33:26,379 --> 00:33:29,382
mereka akan buru dia
dan seluruh keluarganya.
536
00:33:34,554 --> 00:33:35,513
Mereka mahu
537
00:33:36,180 --> 00:33:37,098
berunding.
538
00:33:39,976 --> 00:33:42,186
Mereka minta dia berhenti protes
539
00:33:42,687 --> 00:33:45,148
dan biar mereka jalankan pembalakan haram.
540
00:33:50,486 --> 00:33:52,321
Mereka bebaskan ayah saya
pada waktu subuh.
541
00:33:52,989 --> 00:33:55,074
Keesokan harinya ialah hari pilihan raya.
542
00:33:55,616 --> 00:34:00,204
Mereka luangkan sepanjang hari Sabtu
meyakinkan orang untuk tidak mengundi.
543
00:34:05,543 --> 00:34:10,214
Pada masa itu, ada khabar angin
mengatakan dua orang yang diculik.
544
00:34:10,214 --> 00:34:12,050
Semua perniagaan ditutup
545
00:34:12,050 --> 00:34:15,261
kerana seseorang ditemukan mati dibunuh.
546
00:34:17,138 --> 00:34:20,641
Kawasan ini mempunyai
kadar penculikan tertinggi ketika itu.
547
00:34:22,852 --> 00:34:26,647
Ahli komuniti diculik
dan ditemukan mati keesokan harinya.
548
00:34:26,647 --> 00:34:30,485
Semasa musim pilihan raya,
calon akan dibunuh.
549
00:34:32,487 --> 00:34:35,198
Dia akan habiskan banyak masa di tingkap.
550
00:34:35,198 --> 00:34:39,744
Jika ada kereta lalu,
dia akan lihat jika mereka akan serang dia
551
00:34:39,744 --> 00:34:41,704
kerana dia sudah risau.
552
00:34:42,789 --> 00:34:47,293
Saya diculik oleh geng
yang beroperasi di Michoacán,
553
00:34:47,293 --> 00:34:50,922
tapi itu tak menghalang kami
daripada terus menentang.
554
00:34:55,426 --> 00:35:01,349
13 JANUARI 2020
555
00:35:03,226 --> 00:35:06,646
Pagi itu, dia suruh saya tunggu dia.
556
00:35:06,646 --> 00:35:09,357
{\an8}Dia kata mesyuaratnya takkan lama.
557
00:35:09,941 --> 00:35:13,236
Selepas mesyuarat,
dia nak hantar saya ke sekolah.
558
00:35:21,702 --> 00:35:24,330
Dia terima satu demi satu panggilan.
559
00:35:24,330 --> 00:35:28,584
Nampaknya mereka tanya jika dia
nak pergi ke lumba kuda di bandar ini.
560
00:35:30,753 --> 00:35:33,714
Orang yang telefon dia ialah Elizabeth,
561
00:35:34,215 --> 00:35:36,384
pemegang amanah perbandaran.
562
00:35:37,385 --> 00:35:40,680
Dia tinggalkan mesyuarat untuk teman
anak saudara saya Homero naik bas.
563
00:35:41,639 --> 00:35:43,307
Dia telefon saya dan kata,
564
00:35:43,307 --> 00:35:46,435
"Beritahu Homero saya dalam perjalanan,
tapi ambilkan baju saya
565
00:35:46,435 --> 00:35:48,729
sebab saya tiada masa untuk salin baju."
566
00:35:50,356 --> 00:35:54,152
Hari terakhir pesta bandar.
Dia kata dia nak pergi ke lumba kuda.
567
00:35:54,152 --> 00:35:57,029
Ahli politik besar hadir di pesta itu,
568
00:35:57,029 --> 00:35:58,823
dan mereka menunggu dia.
569
00:35:59,782 --> 00:36:04,704
Jadi saya hantar anak Homero
dengan bajunya di penyangkut baju.
570
00:36:06,164 --> 00:36:07,373
Kami berbual.
571
00:36:07,373 --> 00:36:10,626
Dia tanya tentang kelas saya
pada semester depan.
572
00:36:11,377 --> 00:36:13,379
Saya beritahu dia tentang subjek saya.
573
00:36:13,880 --> 00:36:15,131
Tiba-tiba
574
00:36:15,715 --> 00:36:17,383
kami berhenti berbual.
575
00:36:26,017 --> 00:36:27,894
Kemudian, saya naik bas.
576
00:36:31,689 --> 00:36:33,399
Itu kali terakhir saya jumpa dia.
577
00:36:38,279 --> 00:36:41,199
Homero akan pergi ke trek kuda tempatan.
578
00:36:45,703 --> 00:36:47,205
Para pemimpin jemput dia.
579
00:36:50,833 --> 00:36:51,834
Itu merupakan
580
00:36:52,793 --> 00:36:55,004
pertemuan sosial dan perniagaan.
581
00:37:01,344 --> 00:37:03,179
Mereka bermula!
582
00:37:16,108 --> 00:37:20,571
Dia muncul dalam gambar di Facebook
dengan orang lain.
583
00:37:21,489 --> 00:37:23,908
Jadi saya fikir, "Dia sedang berseronok."
584
00:37:52,770 --> 00:37:55,690
Ketika itu
sekitar pukul 9:00 atau 10:00 malam
585
00:37:56,440 --> 00:37:57,942
dan saya tak boleh tidur.
586
00:37:59,151 --> 00:38:01,988
Waktu sudah empat pagi,
dan dia belum pulang.
587
00:38:01,988 --> 00:38:03,322
"Di mana dia?"
588
00:38:03,322 --> 00:38:06,617
Mak saya telefon saya
589
00:38:06,617 --> 00:38:09,704
dan tanya jika saya hubungi ayah
sebab mak tak dapat hubungi dia.
590
00:38:16,210 --> 00:38:17,503
Jadi, saya mula
591
00:38:18,129 --> 00:38:20,256
telefon polis.
592
00:38:20,256 --> 00:38:22,883
Tiada jejak ayah saya atau keretanya.
593
00:38:25,678 --> 00:38:28,180
Saya orang pertama
yang keluar mencari dia.
594
00:38:28,180 --> 00:38:30,057
Saya rasa tak sedap hati.
595
00:38:30,641 --> 00:38:34,020
Apabila saya tiba di tempat kejadian itu,
596
00:38:34,520 --> 00:38:36,772
benda pertama yang saya nampak
ialah keretanya.
597
00:38:39,025 --> 00:38:40,151
{\an8}Tapi dia tiada di situ.
598
00:38:40,151 --> 00:38:42,945
{\an8}ADIK HOMERO
599
00:38:42,945 --> 00:38:45,281
saya rasa ada yang tak kena.
600
00:38:46,532 --> 00:38:51,162
Saya hubungi Elizabeth, salah seorang
pemegang amanah perbandaran Ocampo.
601
00:38:51,162 --> 00:38:54,874
Dia kata,
"Ayah awak bersama pegawai kerajaan."
602
00:38:56,876 --> 00:38:59,879
Octavio Ocampo, timbalan pada masa itu,
603
00:39:00,588 --> 00:39:03,007
bersama Ahli Majlis Karina Alvarado.
604
00:39:04,216 --> 00:39:06,177
Dia suruh saya telefon dia.
605
00:39:06,719 --> 00:39:08,179
Jadi, saya telefon dia.
606
00:39:08,179 --> 00:39:11,390
Dia kata semasa mereka beredar,
ayah saya masih di sana.
607
00:39:11,390 --> 00:39:12,475
BAR SNEK
608
00:39:12,475 --> 00:39:17,605
Sepanjang hari itu, saya takut dan risau
sambil cuba menelefon ayah saya.
609
00:39:17,605 --> 00:39:20,483
Telefon berdering,
tapi tiada sesiapa jawab.
610
00:39:21,776 --> 00:39:24,904
Tarikh ketika itu 14 Januari,
611
00:39:25,529 --> 00:39:29,700
sekitar pukul 4:00 petang,
seseorang jawab telefon ayah saya.
612
00:39:31,952 --> 00:39:32,870
Seorang lelaki.
613
00:39:33,371 --> 00:39:37,083
Dia kata ayah saya
tertinggal telefon dan tabletnya
614
00:39:37,083 --> 00:39:38,876
di gerai taco.
615
00:39:40,753 --> 00:39:43,089
Dia kata dia bawa telefon itu ke rumah.
616
00:39:44,340 --> 00:39:46,258
Ayah saya tak pernah lupa telefonnya,
617
00:39:46,258 --> 00:39:49,553
sebab sekarang musim pelancong
dan mereka akan hubungi dia di sana.
618
00:39:50,679 --> 00:39:52,556
Saya tanya lelaki itu
jika dia tahu apa-apa.
619
00:39:52,556 --> 00:39:55,267
Dia kata ayah saya hilang dari pandangan.
620
00:40:07,613 --> 00:40:09,824
Saya balik
dan seluruh keluarga ada di sana.
621
00:40:09,824 --> 00:40:11,075
Mereka kata
622
00:40:12,410 --> 00:40:14,245
ayah saya tiada di mana-mana.
623
00:40:18,332 --> 00:40:20,251
Saya kata, "Saya akan cari dia."
624
00:40:27,675 --> 00:40:30,845
Kami pergi ke Pejabat Peguam Negara.
Mereka cadangkan kami tunggu
625
00:40:30,845 --> 00:40:32,304
sebelum membuat laporan.
626
00:40:32,304 --> 00:40:34,974
Jadi kami failkan aduan rasmi
keesokan harinya.
627
00:40:34,974 --> 00:40:37,059
PEJABAT PENDAKWA
628
00:40:40,563 --> 00:40:42,815
Mereka memanggilnya "penculikan maya".
629
00:40:42,815 --> 00:40:48,195
Mereka beritahu kami ini berlaku
apabila kita diugut melalui telefon.
630
00:40:48,195 --> 00:40:51,740
Mereka bawa mangsa ke suatu tempat,
misalnya hotel
631
00:40:51,740 --> 00:40:53,451
atau mungkin gereja,
632
00:40:54,410 --> 00:40:56,620
kemudian ugut saudara mangsa.
633
00:40:57,705 --> 00:40:59,832
Mereka kata
dia mungkin ada di mana-mana saja.
634
00:41:01,041 --> 00:41:03,335
{\an8}Semasa mereka failkan laporan,
635
00:41:03,335 --> 00:41:09,008
{\an8}pihak berkuasa bertindak acuh tak acuh,
seolah-olah memandang ringan kes ini.
636
00:41:09,008 --> 00:41:11,218
{\an8}Mereka dakwa ia penculikan maya,
637
00:41:11,218 --> 00:41:13,471
dia di luar sana
dan mereka sedang mencarinya.
638
00:41:13,471 --> 00:41:17,725
Apa yang kita lihat ialah
sikap acuh tak acuh pihak berkuasa
639
00:41:17,725 --> 00:41:20,769
demi bersekongkol dengan geng penjenayah.
640
00:41:25,858 --> 00:41:28,319
Saya buat temu bual.
641
00:41:28,319 --> 00:41:30,279
Saya maki hamun.
642
00:41:30,279 --> 00:41:32,740
Saya umumkan kehilangan abang saya
643
00:41:32,740 --> 00:41:36,785
dan kecuaian peguam negara
yang gagal bertindak.
644
00:41:37,912 --> 00:41:40,998
Artikel itu terpampang di muka depan.
645
00:41:40,998 --> 00:41:44,001
Ia keputusan editorial. Ia berita utama.
646
00:41:44,919 --> 00:41:47,880
Organisasi antarabangsa
mendukung rayuan kami,
647
00:41:47,880 --> 00:41:49,548
dengan menyebarkan berita,
648
00:41:49,548 --> 00:41:52,927
menekan kerajaan
649
00:41:52,927 --> 00:41:54,887
untuk mula mencari Homero.
650
00:41:54,887 --> 00:41:56,347
PERLINDUNGAN UNTUK AKTIVIS
651
00:41:56,347 --> 00:41:58,974
Ia berita penting dalam setiap aspek.
652
00:41:58,974 --> 00:42:02,978
Lagipun, hari itu bulan Januari,
dan kupu-kupu belum terbang pergi.
653
00:42:07,691 --> 00:42:10,069
Peguam Negara Michoacán
mengeluarkan buletin
654
00:42:10,069 --> 00:42:13,822
berkenaan kehilangan
aktivis Homero Gómez González.
655
00:42:13,822 --> 00:42:16,742
Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Negeri
menggesa pihak berkuasa
656
00:42:16,742 --> 00:42:19,286
untuk menggiatkan
usaha pencarian Homero Gómez.
657
00:42:19,286 --> 00:42:21,455
Selepas itu, semuanya bermula.
658
00:42:21,455 --> 00:42:24,124
Pegawai-pegawai negara
berhubung dengan kami,
659
00:42:24,708 --> 00:42:27,211
pihak dari PBB, media.
660
00:42:29,463 --> 00:42:32,800
Saya dihubungi
penduduk setempat dan kawan.
661
00:42:32,800 --> 00:42:35,886
Keesokannya pukul 8:00 pagi,
662
00:42:35,886 --> 00:42:38,430
300 orang berkumpul untuk mencari Homero.
663
00:42:39,348 --> 00:42:40,891
Kemudian ada
664
00:42:40,891 --> 00:42:44,103
satu pasukan di sebelah sini
dan satu di sebelah lain.
665
00:42:44,103 --> 00:42:46,855
Kita akan akhiri pencarian di kaki bukit.
666
00:42:46,855 --> 00:42:49,191
Harap-harap kita berjaya.
667
00:42:55,155 --> 00:42:56,532
Awak dah cari di sini?
668
00:42:56,532 --> 00:42:57,449
Belum.
669
00:42:58,117 --> 00:43:02,037
Lubang itu ialah tempat di mana
kami jumpa lelaki yang diculik itu.
670
00:43:02,037 --> 00:43:04,164
Mungkin ada orang di situ.
671
00:43:04,164 --> 00:43:05,791
- Mungkin.
- Jauh ke bawah.
672
00:43:08,544 --> 00:43:12,256
Dalam briged itu,
semua penduduk setempat dan bandar
673
00:43:12,256 --> 00:43:14,341
menawarkan diri untuk mencari.
674
00:43:14,341 --> 00:43:16,510
- Ada bukaan di sana.
- Okey.
675
00:43:16,510 --> 00:43:19,221
Ia mengagumkan.
676
00:43:19,221 --> 00:43:22,474
Setibanya di sana,
semua orang sedang menunggu kami.
677
00:43:22,474 --> 00:43:24,768
Kami dibahagikan kepada beberapa kumpulan.
678
00:43:26,270 --> 00:43:30,524
Gómez González,
pengerusi lembaga pengarah El Rosario,
679
00:43:30,524 --> 00:43:33,819
tempat perlindungan
kupu-kupu raja terbesar,
680
00:43:33,819 --> 00:43:37,364
kali terakhir dilihat pada petang Isnin
selepas meninggalkan mesyuarat...
681
00:43:37,364 --> 00:43:41,160
Dia hilang dari Ocampo pada 13 Januari.
682
00:43:43,078 --> 00:43:46,999
Masih tiada petunjuk di mana dia berada.
683
00:43:55,549 --> 00:43:58,802
Kami mulakan pencarian
di tempat terakhir dia dilihat.
684
00:44:00,846 --> 00:44:02,723
Ia pencarian strategik.
685
00:44:02,723 --> 00:44:08,479
Dari situ, kami meluaskan pencarian
ke kawasan lain.
686
00:44:28,457 --> 00:44:30,000
Saya terima panggilan.
687
00:44:31,919 --> 00:44:34,171
"Awak tahu kami ada suami awak?"
688
00:44:36,173 --> 00:44:40,344
Rebeca telefon saya dan kata
dia terima panggilan minta wang tebusan.
689
00:44:40,344 --> 00:44:41,845
"Saya nak jumpa dia."
690
00:44:41,845 --> 00:44:43,305
Mereka hantar gambar
691
00:44:44,390 --> 00:44:46,016
Homero melutut
692
00:44:46,850 --> 00:44:49,603
dan lelaki lain di belakangnya
berpakaian askar
693
00:44:49,603 --> 00:44:54,650
dan acukan pistol ke kepala Homero.
694
00:44:54,650 --> 00:44:57,277
Mereka kata Homero okey.
Mereka akan pulangkan dia.
695
00:44:57,277 --> 00:45:00,197
Mereka kata mereka culik dia
696
00:45:01,073 --> 00:45:03,534
untuk ajar dia.
697
00:45:03,534 --> 00:45:08,580
Mereka kata kalau kami bayar,
Homero akan balik pada tengah hari.
698
00:45:08,580 --> 00:45:12,167
Kami terdesak,
jadi kami sangka kami kena bayar.
699
00:45:19,383 --> 00:45:21,593
Mak saya keluar untuk pindahkan wang.
700
00:45:21,593 --> 00:45:24,221
Sepanjang perjalanan,
mereka asyik menelefonnya,
701
00:45:24,221 --> 00:45:27,891
mengatakan mereka mengekorinya,
702
00:45:27,891 --> 00:45:32,062
mendesak dia memindahkan wang
kerana mereka perhati gerak-geri kami.
703
00:45:34,440 --> 00:45:38,235
Mereka minta 100,000 peso,
tapi mak saya cuma beri 50,000 peso.
704
00:45:55,043 --> 00:45:57,588
Keesokan harinya,
mereka telefon dia semula.
705
00:45:59,256 --> 00:46:03,093
Pak Cik Amado minta kami jumpa dia
di pejabat pendakwa raya.
706
00:46:03,093 --> 00:46:04,428
Kami sangat takut.
707
00:46:04,428 --> 00:46:09,099
Mereka asyik telefon
untuk kata mereka ekori kami.
708
00:46:10,893 --> 00:46:13,604
Pendakwa berpesan,
"Jangan beri mereka duit."
709
00:46:14,688 --> 00:46:16,774
Sambil menangis, saya beritahu dia,
710
00:46:17,274 --> 00:46:19,026
"Tapi mereka akan bunuh dia."
711
00:46:19,026 --> 00:46:23,030
Kes dipindahkan ke unit penculikan khas.
712
00:46:23,030 --> 00:46:28,368
{\an8}Kami mula guna teknik pengesan telefon.
713
00:46:28,368 --> 00:46:34,958
Panggilan yang diterima
oleh keluarga Homero
714
00:46:35,584 --> 00:46:38,712
dikesan di penjara di Tamaulipas.
715
00:46:39,630 --> 00:46:43,926
Sudah dua minggu berlalu sejak
aktivis alam sekitar Homero Gómez diculik.
716
00:46:43,926 --> 00:46:46,845
Malangnya, keluarga Homero
717
00:46:46,845 --> 00:46:50,307
telah menjadi mangsa peras ugut
oleh penculik palsu.
718
00:46:50,307 --> 00:46:53,060
Tiada petunjuk tentang lokasi aktivis itu.
719
00:46:54,102 --> 00:46:55,979
Siasatan itu ditutup
720
00:46:55,979 --> 00:46:59,107
dan ia diserahkan kepada unit homisid
721
00:46:59,107 --> 00:47:00,859
yang saya wakili.
722
00:47:00,859 --> 00:47:04,863
Kami akan teruskan siasatan.
Namun, penculikan telah diketepikan.
723
00:47:04,863 --> 00:47:09,076
{\an8}Saya yakin kami akan jumpa dia,
724
00:47:09,076 --> 00:47:11,912
{\an8}tapi saya harap dia masih hidup.
725
00:47:11,912 --> 00:47:15,833
Ini hal yang rumit.
Sangat malang dan menyakitkan.
726
00:47:16,375 --> 00:47:18,460
Tak kira apa kata gabenor,
727
00:47:19,086 --> 00:47:22,339
walaupun dia kata dia sanggup korbankan
nyawanya agar lelaki ini muncul,
728
00:47:22,339 --> 00:47:24,383
hakikatnya Homero hilang.
729
00:47:24,383 --> 00:47:27,177
Hakikatnya, kilang papan haram
730
00:47:27,970 --> 00:47:29,930
masih beroperasi di Michoacán.
731
00:47:39,231 --> 00:47:44,236
Ada orang kata mereka tahu
tempat Homero disembunyikan.
732
00:48:00,168 --> 00:48:02,713
Kami cari di sana, tapi tak jumpa apa-apa.
733
00:48:02,713 --> 00:48:05,424
Polis menyoal mereka,
734
00:48:05,424 --> 00:48:07,050
tapi mereka kunci mulut.
735
00:48:07,050 --> 00:48:08,135
Mereka takut.
736
00:48:12,014 --> 00:48:16,602
{\an8}Di Michoacán, polis negeri mengawal
keselamatan di Ocampo dan Angangueo,
737
00:48:16,602 --> 00:48:19,980
{\an8}memandangkan 53 pegawai polis
dari majlis perbandaran
738
00:48:19,980 --> 00:48:23,358
{\an8}sedang disiasat
kerana kehilangan Homero Gómez,
739
00:48:23,358 --> 00:48:26,111
{\an8}aktivis kupu-kupu raja.
740
00:48:26,904 --> 00:48:30,032
Polis perbandaran
741
00:48:30,032 --> 00:48:33,827
sepatutnya mengawal keselamatan
di perlumbaan kuda.
742
00:48:34,620 --> 00:48:37,748
Jadi, kumpulan pertama yang disoal siasat
743
00:48:37,748 --> 00:48:40,375
ialah pasukan polis perbandaran.
744
00:48:40,375 --> 00:48:43,837
Masalahnya, wujud sejarah
yang panjang di Michoacán
745
00:48:44,963 --> 00:48:47,174
tentang kes kehilangan secara paksa
746
00:48:47,174 --> 00:48:49,551
yang didalangi polis perbandaran.
747
00:48:51,178 --> 00:48:54,723
{\an8}Menteri Keselamatan Awam Michoacán
748
00:48:54,723 --> 00:48:59,353
{\an8}melaporkan bahawa
semua anggota polis perbandaran di Ocampo
749
00:48:59,353 --> 00:49:02,105
{\an8}telah ditahan untuk siasatan
750
00:49:02,105 --> 00:49:04,149
{\an8}ekoran hubungan mereka
751
00:49:04,149 --> 00:49:06,818
{\an8}dengan organisasi jenayah.
752
00:49:15,160 --> 00:49:18,705
Kebanyakan mereka kata
mereka tak bertugas semasa acara itu.
753
00:49:18,705 --> 00:49:21,208
Tiga atau empat pegawai yang bertugas
754
00:49:21,208 --> 00:49:24,127
menyatakan mereka beredar awal.
755
00:49:24,127 --> 00:49:27,047
{\an8}POLIS DAH DISEPINA
756
00:49:27,047 --> 00:49:29,967
{\an8}MASIH HILANG
757
00:49:29,967 --> 00:49:34,554
Biasanya, apabila geng penjenayah anjurkan
acara berimpak tinggi seperti ini,
758
00:49:34,554 --> 00:49:36,348
mereka merancang.
759
00:49:37,140 --> 00:49:39,851
Mereka bekerjasama
dengan pihak berkuasa tempatan.
760
00:49:41,311 --> 00:49:43,397
Pertama, kerana keluarga akan bertindak.
761
00:49:43,397 --> 00:49:47,192
Kedua, untuk pastikan
penculik boleh menculik mangsa
762
00:49:47,192 --> 00:49:48,944
tanpa sekatan jalan polis.
763
00:49:51,488 --> 00:49:55,117
Tempoh antara 30 hingga 45 minit
764
00:49:55,117 --> 00:49:59,663
diperlukan untuk penculik
atau pembunuh untuk melarikan diri
765
00:49:59,663 --> 00:50:01,748
dan mengelak prosedur keselamatan.
766
00:50:02,499 --> 00:50:05,335
29 JANUARI 2020
16 HARI SEJAK KEHILANGAN HOMERO
767
00:50:05,335 --> 00:50:08,005
Kami dipanggil
ke Pejabat Pendakwa Raya Wilayah.
768
00:50:08,005 --> 00:50:10,632
Saya dalam perjalanan pulang,
dan tiba-tiba,
769
00:50:11,216 --> 00:50:14,136
kereta forensik
berselisih laju dengan saya.
770
00:50:16,847 --> 00:50:18,974
Saya ambil telefon dan hidupkannya.
771
00:50:19,516 --> 00:50:21,309
Benda pertama yang saya nampak
772
00:50:22,185 --> 00:50:23,895
adalah berita yang melaporkan
773
00:50:24,688 --> 00:50:27,107
ada mayat telah ditemukan
774
00:50:27,816 --> 00:50:30,736
berdekatan tempat ayah saya hilang.
775
00:50:31,778 --> 00:50:36,033
Pada 29 Januari 2020,
saya terima panggilan,
776
00:50:36,033 --> 00:50:37,117
di mana
777
00:50:37,868 --> 00:50:41,329
saya diminta datang ke El Soldado,
778
00:50:42,998 --> 00:50:46,418
berdekatan dengan
tempat terakhir Homero dilihat.
779
00:50:47,544 --> 00:50:51,965
Mereka kata mereka jumpa mayat,
mungkin mayat Homero.
780
00:50:51,965 --> 00:50:55,844
Saya pergi seorang diri.
Saya tak mahu keluarga saya cemas.
781
00:51:01,016 --> 00:51:02,851
Rupa-rupanya,
782
00:51:02,851 --> 00:51:07,731
apabila saya tiba,
polis dan penyiasat sudah ada di sana.
783
00:51:07,731 --> 00:51:10,650
Beri laluan kepada kecemasan.
784
00:51:13,612 --> 00:51:16,073
Mereka benarkan saya mendekati perigi.
785
00:51:16,073 --> 00:51:20,160
Mereka panggilnya "periuk air".
Ia sedalam enam meter atau lebih.
786
00:51:21,036 --> 00:51:24,122
{\an8}PERKHIDMATAN FORENSIK
787
00:51:24,122 --> 00:51:25,624
Dia tertiarap.
788
00:51:27,542 --> 00:51:30,337
Mereka kata kami perlu tunggu koroner
789
00:51:30,337 --> 00:51:32,756
supaya mayat boleh diambil
790
00:51:32,756 --> 00:51:34,382
untuk saya kenal pasti.
791
00:51:40,180 --> 00:51:42,099
Saya rasa takut, sedih.
792
00:51:42,099 --> 00:51:45,393
Saya rasa sedih, marah, bengang.
Bercampur-baur.
793
00:51:46,478 --> 00:51:49,439
Badan saya terasa seolah-olah terapung.
794
00:51:59,032 --> 00:52:01,952
Saya fikir
itu mungkin dia sebab seluar dia.
795
00:52:03,036 --> 00:52:06,456
Saya ingat dia pakai seluar begitu.
Saya kata, "Itu dia."
796
00:52:06,456 --> 00:52:12,462
GARISAN POLIS
DILARANG MELINTAS
797
00:52:12,462 --> 00:52:16,216
Mereka tak benarkan saya dekat.
Mereka tanya jika itu dia,
798
00:52:16,216 --> 00:52:17,717
kemudian mereka tarik saya.
799
00:52:19,928 --> 00:52:22,514
Rasa macam satu tamparan yang kuat.
800
00:52:22,514 --> 00:52:24,307
Saya tak tahu nak beri reaksi.
801
00:52:24,307 --> 00:52:27,727
Ketika saya berjalan pergi, saya terfikir,
802
00:52:27,727 --> 00:52:30,147
"Bagaimana aku nak beritahu keluarga aku?"
803
00:52:35,777 --> 00:52:37,612
Amado telefon saya.
804
00:52:38,113 --> 00:52:40,782
Saya tanya, "Awak pasti?" Dia jawab, "Ya."
805
00:52:42,200 --> 00:52:43,910
Saya peluk erat mak saya.
806
00:52:45,704 --> 00:52:47,164
Saya kata, "Itu dia."
807
00:52:54,838 --> 00:52:56,423
Ketika itu,
808
00:52:57,007 --> 00:52:58,175
mak saya faham.
809
00:53:13,815 --> 00:53:16,234
Apabila mereka beritahu saya
mereka jumpa dia di dalam perigi,
810
00:53:18,195 --> 00:53:21,489
saya peluk kitab Injil dan kata,
"Syukur, Tuhan."
811
00:53:26,786 --> 00:53:27,662
Sebab
812
00:53:28,163 --> 00:53:29,956
saya diberitahu
813
00:53:30,624 --> 00:53:32,292
ramai orang diculik
814
00:53:32,292 --> 00:53:34,044
dan kita takkan jumpa mereka lagi.
815
00:53:34,044 --> 00:53:36,421
Malah takkan jumpa mayat mereka,
816
00:53:37,380 --> 00:53:39,758
sama ada mati atau hidup.
817
00:53:41,968 --> 00:53:43,386
Dulu, saya doa pada Tuhan,
818
00:53:43,386 --> 00:53:46,890
"Terima kasih kerana berikan aku
mayat untuk dikebumikan
819
00:53:46,890 --> 00:53:48,975
dan tempat untuk bawa bunga kepadanya."
820
00:53:53,355 --> 00:53:56,149
MAYAT HOMERO DITEMUKAN
821
00:53:56,149 --> 00:53:59,152
Saya hantar wartawan untuk hari itu.
822
00:53:59,152 --> 00:54:01,655
Dia pergi dengan sekumpulan wartawan lain.
823
00:54:02,322 --> 00:54:04,491
Dia kembali pada pagi yang sama,
824
00:54:04,491 --> 00:54:09,704
kerana kami tiada cara
untuk melaporkan kes ini dengan betul.
825
00:54:09,704 --> 00:54:11,331
{\an8}MAYAT HOMERO DITEMUKAN
826
00:54:11,331 --> 00:54:13,124
HOMERO GÓMEZ DITEMUKAN MATI
827
00:54:14,834 --> 00:54:19,381
Van aneh bersama pegawai bersenjata
berkawal di kawasan itu.
828
00:54:21,216 --> 00:54:26,054
Bagi kami wartawan Michoacán,
lebih-lebih lagi sekarang,
829
00:54:26,054 --> 00:54:27,973
Michoacán ialah zon sunyi
830
00:54:28,515 --> 00:54:33,061
kerana geng jenayah terancang
di kawasan itu menyerang balas
831
00:54:33,687 --> 00:54:35,897
serta-merta terhadap rakan sekerja kami.
832
00:54:35,897 --> 00:54:38,024
Mereka tak main-main.
833
00:54:40,193 --> 00:54:43,321
{\an8}Selepas 16 hari mencari,
pihak berkuasa Mexico
834
00:54:43,321 --> 00:54:46,574
{\an8}menemukan mayat
aktivis alam sekitar, Homero Gómez.
835
00:54:46,574 --> 00:54:50,161
{\an8}Pendukung alam sekitar
dan hak asasi manusia di Mexico
836
00:54:50,161 --> 00:54:52,247
{\an8}mendakwa nyawa mereka terancam.
837
00:54:52,247 --> 00:54:56,167
Bukan saja ahli keluarga kami
kehilangan orang tersayang.
838
00:54:56,167 --> 00:54:59,170
Seluruh dunia, kupu-kupu raja dan hutan
839
00:54:59,170 --> 00:55:01,339
kehilangan pelindung yang hebat.
840
00:55:01,339 --> 00:55:04,801
{\an8}Disebabkan aktivismenya,
Homero Gómez terima ugutan bunuh.
841
00:55:04,801 --> 00:55:07,137
{\an8}Dia hilang pada 13 Januari.
842
00:55:07,137 --> 00:55:10,682
Salah satu spesies paling ikonik
di Mexico, kupu-kupu raja,
843
00:55:10,682 --> 00:55:14,311
telah kehilangan
pendukungnya yang paling hebat.
844
00:55:14,311 --> 00:55:17,188
{\an8}Di Michoacán, mati lemas dikatakan
845
00:55:17,188 --> 00:55:22,277
{\an8}punca kematian aktivis
dan pelindung kupu-kupu raja.
846
00:55:22,277 --> 00:55:25,030
{\an8}Menurut Peguam Negara Michoacán,
847
00:55:25,030 --> 00:55:28,825
{\an8}mayat Homero Gómez ditemukan
848
00:55:28,825 --> 00:55:32,412
{\an8}di dalam perigi air
yang digunakan untuk pertanian.
849
00:55:32,996 --> 00:55:38,168
Setakat ini,
pemeriksaan awal pada luaran mayat
850
00:55:38,168 --> 00:55:41,504
dengan masa kematian
sejak dua hingga tiga minggu lalu...
851
00:55:41,504 --> 00:55:43,006
{\an8}PEGUAM NEGARA MICHOACÁN
852
00:55:43,006 --> 00:55:45,467
{\an8}...tiada kecederaan luaran dikenal pasti.
853
00:55:45,467 --> 00:55:49,346
{\an8}Terdapat kesan kebiruan
pada wajah dan kuku,
854
00:55:49,346 --> 00:55:52,557
{\an8}ciri-ciri khusus pengasfiksiaan
akibat lemas.
855
00:55:53,141 --> 00:55:56,227
Bagi pihak Pejabat Peguam Negara...
856
00:55:56,227 --> 00:55:59,105
Saya kecewa
dengan kenyataan peguam negara.
857
00:55:59,939 --> 00:56:02,150
Dia kata ayah saya mati mengejut
858
00:56:02,734 --> 00:56:04,652
dan dia telah lemas.
859
00:56:05,820 --> 00:56:06,905
Jadi
860
00:56:08,615 --> 00:56:11,409
bagaimana kita nak jelaskan
yang mayat ayah saya
861
00:56:12,160 --> 00:56:13,453
ada banyak lesi?
862
00:56:14,120 --> 00:56:16,664
Menurut bedah siasat yang dibuat,
863
00:56:16,664 --> 00:56:20,585
dia mengalami trauma
864
00:56:21,169 --> 00:56:22,128
di kepala.
865
00:56:22,128 --> 00:56:26,383
Kami andaikan hentakan di kepala
berpunca kerana dia jatuh.
866
00:56:27,509 --> 00:56:29,260
Namun, saya boleh jamin
867
00:56:29,260 --> 00:56:32,180
yang punca kematian
bukan disebabkan pukulan itu.
868
00:56:33,306 --> 00:56:36,518
Setakat ini, tiada bukti
869
00:56:36,518 --> 00:56:38,311
yang menunjukkan kematiannya
870
00:56:38,311 --> 00:56:40,939
disebabkan oleh kekerasan.
871
00:56:41,606 --> 00:56:45,068
Jadi, hipotesis paling kukuh yang kita ada
872
00:56:45,068 --> 00:56:48,238
adalah Homero jatuh pada 13 Januari
873
00:56:48,238 --> 00:56:51,825
dan mayatnya terapung sehingga 29 Januari?
874
00:56:52,492 --> 00:56:53,451
Ya.
875
00:56:56,830 --> 00:57:00,542
13, 14, 15 JANUARI
876
00:57:00,542 --> 00:57:04,170
16, 17, 18 JANUARI
877
00:57:04,170 --> 00:57:09,467
19, 20, 21, 22 JANUARI
878
00:57:09,467 --> 00:57:15,598
23, 24, 25, 26 JANUARI
879
00:57:15,598 --> 00:57:17,350
27, 28 JANUARI
880
00:57:17,350 --> 00:57:20,228
Menurut perspektif forensik,
881
00:57:20,228 --> 00:57:23,398
kita boleh tahu
jika seseorang dibunuh akibat trauma
882
00:57:23,398 --> 00:57:25,483
atau mangsa mati akibat terjatuh.
883
00:57:25,984 --> 00:57:30,280
{\an8}Ketika itu, mayatnya sepatutnya
menunjukkan tanda-tanda pereputan.
884
00:57:30,280 --> 00:57:31,364
{\an8}KORONER
885
00:57:31,364 --> 00:57:34,617
Maka, rupanya akan jadi sangat teruk,
886
00:57:35,869 --> 00:57:37,245
mata terbeliak,
887
00:57:37,245 --> 00:57:39,706
rambut gugur, kulit terkopak,
888
00:57:40,415 --> 00:57:41,916
hampir tak dapat dicam.
889
00:57:43,293 --> 00:57:47,005
Dia langsung
tak nampak berkedut atau cacat.
890
00:57:47,005 --> 00:57:49,007
Tangannya nampak berkedut,
891
00:57:49,007 --> 00:57:51,885
seperti ketika tangan
direndam dalam air sejuk.
892
00:57:54,387 --> 00:57:58,516
Saya kata mereka campak dia ke situ
sebab mayatnya nampak elok.
893
00:57:59,559 --> 00:58:01,352
Bajunya pun nampak elok.
894
00:58:01,352 --> 00:58:03,813
Pakaiannya nampak bersih.
895
00:58:03,813 --> 00:58:06,107
Ia tak nampak teruk pun.
896
00:58:10,361 --> 00:58:14,324
Tempat itu sangat sejuk,
di mana suhu pada waktu malam
897
00:58:14,324 --> 00:58:19,078
boleh turun di bawah paras beku,
terutamanya pada musim sejuk.
898
00:58:19,078 --> 00:58:22,832
Mayat itu mula mereput,
tapi disebabkan keadaan cuaca,
899
00:58:22,832 --> 00:58:26,920
ia terawet dan tak mereput.
900
00:58:29,380 --> 00:58:30,757
Versi pendakwaan
901
00:58:30,757 --> 00:58:34,135
tentang bagaimana mayat Homero ditemukan,
902
00:58:34,135 --> 00:58:38,389
laporan Khidmat Perubatan Forensik
tentang punca kematian,
903
00:58:38,389 --> 00:58:40,850
malah menyebut bronkoaspirasi.
904
00:58:40,850 --> 00:58:44,562
Peguam negara menolak idea
yang ia mungkin homisid.
905
00:58:44,562 --> 00:58:47,190
Itu membuatkan kami rasa kecewa.
906
00:58:47,190 --> 00:58:49,609
Bagaimana kematian orang sepentingnya
907
00:58:49,609 --> 00:58:52,695
boleh dijelaskan
dalam taklimat empat minit?
908
00:58:54,155 --> 00:58:57,575
Kami tahu segala-galanya,
bagaimana kami jumpa dia,
909
00:58:57,575 --> 00:59:00,328
tapi ia bercanggah
dengan kenyataan peguam negara.
910
00:59:00,954 --> 00:59:04,791
Ramai percaya ia bukan kemalangan.
911
00:59:04,791 --> 00:59:07,252
Ia bukan kemalangan. Ia satu pembunuhan.
912
00:59:07,794 --> 00:59:11,756
Lokasi mayat ditemukan bercanggah
dengan mana-mana versi alternatif.
913
00:59:11,756 --> 00:59:17,136
Kami akan kata, "Mereka tak cari
di tempat kali terakhir Homero dilihat."
914
00:59:17,136 --> 00:59:20,139
Ini maklumat paling relevan
915
00:59:20,139 --> 00:59:22,600
untuk mengatakan,
916
00:59:22,600 --> 00:59:25,853
"Bagaimana Homero boleh berada
di lokasi itu selama 16 hari,
917
00:59:25,853 --> 00:59:27,730
dan mereka gagal mencarinya di sana?"
918
00:59:29,732 --> 00:59:32,777
Perigi di mana dia ditemukan
919
00:59:33,653 --> 00:59:36,114
{\an8}saya dan adiknya, Juan, cari di sana.
920
00:59:36,698 --> 00:59:37,824
Tiada apa-apa.
921
00:59:40,660 --> 00:59:46,833
Jika kita ambil kira
keadaan geografi dan cuaca
922
00:59:46,833 --> 00:59:49,127
di lokasi mayat ditemukan,
923
00:59:49,627 --> 00:59:53,298
mayat dalam keadaan itu
mencurigakan selepas 15 hari.
924
00:59:53,298 --> 00:59:55,049
Mayat itu masih segar.
925
00:59:55,049 --> 00:59:58,428
Mustahil ia terawet selama 15 hari
dalam keadaan begitu.
926
00:59:59,345 --> 01:00:00,805
Memang mustahil.
927
01:00:00,805 --> 01:00:01,723
Jadi
928
01:00:02,432 --> 01:00:06,519
semuanya menunjukkan dia berada
di dalam air dalam masa yang singkat.
929
01:00:06,519 --> 01:00:07,687
Sekejap saja.
930
01:00:07,687 --> 01:00:09,772
Sebab itu kami fikir mungkin
931
01:00:09,772 --> 01:00:14,944
ada orang kurung dia di suatu tempat.
932
01:00:14,944 --> 01:00:19,240
Apabila mereka rasa tekanan
daripada kerajaan dan orang awam,
933
01:00:19,240 --> 01:00:21,951
mungkin mereka buang dia di sana
untuk kelirukan kita.
934
01:00:26,789 --> 01:00:28,875
Orang beritahu kami bahawa di perigi
935
01:00:28,875 --> 01:00:32,795
tempat mayat ayah saya
ditemukan awal pagi itu,
936
01:00:32,795 --> 01:00:36,841
perigi itu dikelilingi kenderaan.
937
01:00:37,592 --> 01:00:39,802
Mereka macam sedang punggah barang.
938
01:00:41,554 --> 01:00:43,890
Apabila masyarakat dalam komuniti
939
01:00:43,890 --> 01:00:47,477
beritahu keluarga
yang Homero diculik di El Soldado,
940
01:00:47,477 --> 01:00:49,520
pasti kerana penduduk kawasan itu
941
01:00:49,520 --> 01:00:54,025
tahu ada rumah selamat
wujud di El Soldado.
942
01:00:54,025 --> 01:00:58,237
Dalam erti kata lain, orang diculik,
dibawa pergi dan dikurung di sana.
943
01:00:58,237 --> 01:01:01,866
Masyarakat tahu bila orang
yang diculik masuk dan keluar.
944
01:01:01,866 --> 01:01:04,827
Kadangkala, mereka ahli kartel pesaing.
945
01:01:04,827 --> 01:01:07,997
Kadangkala mereka ketua,
seperti dalam kes Homero.
946
01:01:07,997 --> 01:01:11,125
Kadangkala mereka diculik
untuk wang tebusan.
947
01:01:11,125 --> 01:01:13,961
Semua orang tahu siapa mereka,
948
01:01:13,961 --> 01:01:16,673
berapa ramai mereka,
di mana mereka berada.
949
01:01:16,673 --> 01:01:20,510
Sebab itu orang ada maklumat
tentang keberadaan Homero,
950
01:01:20,510 --> 01:01:23,930
dan pihak berkuasa tak cari di sini,
sebaliknya cari di tempat lain.
951
01:01:24,681 --> 01:01:26,182
Tapi mereka sedia maklum.
952
01:01:27,684 --> 01:01:30,812
Sebagai koroner, sebagai doktor forensik,
953
01:01:31,312 --> 01:01:33,481
sebagai saintis dalam bidang ini,
954
01:01:34,232 --> 01:01:35,858
bagi saya, siasatan itu teruk.
955
01:01:36,609 --> 01:01:40,822
Pejabat Peguam Negara melaporkan
956
01:01:40,822 --> 01:01:42,490
menurut data
957
01:01:42,490 --> 01:01:45,284
yang telah disahkan setakat ini.
Terima kasih.
958
01:01:46,744 --> 01:01:49,080
Jika bukan kerana
penglibatan secara langsung,
959
01:01:49,664 --> 01:01:51,165
mereka mengabaikan fakta.
960
01:01:51,165 --> 01:01:53,084
UNIT KHAS HOMISID DENGAN NIAT
961
01:01:53,084 --> 01:01:56,170
Semua tanda menunjukkan ia disengajakan.
962
01:01:56,754 --> 01:02:00,842
Tapi untuk mengesahkannya,
siasatan menyeluruh masih diperlukan.
963
01:02:00,842 --> 01:02:05,763
{\an8}Kes kematian akibat lemas ini
sama dengan kes aktivis lain.
964
01:02:06,472 --> 01:02:08,474
{\an8}Abisai Pérez Romero ditemukan mati
965
01:02:08,474 --> 01:02:10,893
{\an8}di bandar Tula de Allende di Hidalgo.
966
01:02:10,893 --> 01:02:13,396
{\an8}Dia merekodkan pencemaran di Tula.
967
01:02:13,396 --> 01:02:15,231
{\an8}Menurut bedah siasat,
968
01:02:15,231 --> 01:02:17,275
{\an8}tiada kekerasan dikenal pasti.
969
01:02:17,275 --> 01:02:22,113
Di Chiapas, pencinta alam sekitar
dan penjaga rizab monyet,
970
01:02:22,113 --> 01:02:25,908
{\an8}José Luis Álvarez, ditemukan mati
di Lebuh Raya Emiliano Zapata,
971
01:02:25,908 --> 01:02:27,618
{\an8}berdekatan Calatrava.
972
01:02:27,618 --> 01:02:32,457
{\an8}Adán Vez Lira,
pembela alam sekitar, dibunuh.
973
01:02:32,457 --> 01:02:35,960
{\an8}Dia menjalankan tugas penting
untuk melindungi ekosistem
974
01:02:35,960 --> 01:02:37,837
{\an8}di pantai tengah Veracruz.
975
01:02:37,837 --> 01:02:40,298
{\an8}Suruhanjaya Hak Asasi Manusia
976
01:02:40,298 --> 01:02:42,759
{\an8}kesal atas pembunuhan
Margarito Díaz González,
977
01:02:42,759 --> 01:02:45,887
{\an8}pembela alam sekitar
dan pendukung tapak suci
978
01:02:45,887 --> 01:02:47,597
{\an8}komuniti Wixárica.
979
01:02:47,597 --> 01:02:50,808
Mereka membunuh Samir Flores,
aktivis Nahuatl di Morelos
980
01:02:50,808 --> 01:02:52,977
yang menentang
loji termoelektrik di Huexca,
981
01:02:52,977 --> 01:02:57,315
Samir tak mati. Kerajaan yang bunuh dia!
982
01:02:57,315 --> 01:03:00,651
{\an8}Kita sedang membiarkan
aktivis alam sekitar
983
01:03:00,651 --> 01:03:04,697
{\an8}dibunuh tanpa pelakunya diheret
ke muka pengadilan di Mexico.
984
01:03:05,239 --> 01:03:06,699
{\an8}Peguam negara melaporkan
985
01:03:06,699 --> 01:03:09,744
{\an8}aktivis alam sekitar
Homero Gómez ditemukan mati.
986
01:03:09,744 --> 01:03:13,664
{\an8}Laporan awal mengatakan
tiada tanda-tanda kekerasan.
987
01:03:13,664 --> 01:03:17,668
{\an8}Peguam negara tidak menolak
kemungkinan dia lemas.
988
01:03:24,675 --> 01:03:26,511
Mereka beri kami barangnya.
989
01:03:26,511 --> 01:03:29,388
Dia simpan duit dan dokumen
di dalam seluarnya.
990
01:03:29,889 --> 01:03:35,311
Tapi bila saya minta kunci kereta
daripada ejen yang kendalikan kes,
991
01:03:37,104 --> 01:03:38,689
dia kata dia tak ada kunci kereta.
992
01:03:38,689 --> 01:03:41,150
Saya tanya, "Kenapa tak siasat hal ini?"
993
01:03:41,150 --> 01:03:45,822
"Mereka ambil telefon bimbitnya.
Mungkin mereka juga ambil kunci kereta."
994
01:03:45,822 --> 01:03:46,864
Saya bengang.
995
01:03:49,033 --> 01:03:53,704
Hari berlalu dan mereka kata,
"Kami akhirnya jumpa kunci kereta."
996
01:03:53,704 --> 01:03:55,998
"Ia tertimbus di sana selama ini."
997
01:03:56,958 --> 01:03:59,794
Dalam gambar bukti, kunci kereta kering,
998
01:04:00,419 --> 01:04:03,965
kononnya ia diseret keluar oleh mesin
tanpa kesan kotoran.
999
01:04:04,465 --> 01:04:07,718
Kunci telah diserahkan
semasa ia ditemukan.
1000
01:04:07,718 --> 01:04:13,099
Ia tak diusik,
sebab semasa mengumpul bukti,
1001
01:04:13,099 --> 01:04:17,186
pakar forensik melakukan segalanya
dengan memakai sarung tangan,
1002
01:04:17,186 --> 01:04:20,106
mengikut protokol
untuk mengelak pencemaran.
1003
01:04:24,861 --> 01:04:26,863
Kemudian,
mereka suruh saya bawa kereta balik
1004
01:04:26,863 --> 01:04:29,156
sebab mereka lupa ambil gambar.
1005
01:04:29,156 --> 01:04:32,743
Saya terpaksa bawa semula kereta itu
untuk mereka ambil gambar
1006
01:04:32,743 --> 01:04:35,037
sebagai bukti cara mereka jumpanya.
1007
01:04:35,621 --> 01:04:39,792
Tak masuk akal
sebab saya guna kereta selama seminggu
1008
01:04:39,792 --> 01:04:42,962
untuk ke sana sini
dan meneruskan pencarian.
1009
01:04:42,962 --> 01:04:46,841
Mereka ambil gambar kereta itu
seolah-olah ia baru ditemukan.
1010
01:04:47,425 --> 01:04:50,219
Itu gambar yang mereka ada sebagai bukti.
1011
01:04:51,554 --> 01:04:58,519
Kami berhubung rapat dengan sumber
di Pejabat Peguam Negara.
1012
01:04:58,519 --> 01:05:04,275
Dari awal lagi, kami nampak
banyak manipulasi dalam kes Homero
1013
01:05:04,275 --> 01:05:07,612
kerana wujud beberapa perkara
yang sukar dipercayai.
1014
01:05:07,612 --> 01:05:11,866
Saya mahu penjawat awam
yang bersama ayah saya disiasat.
1015
01:05:13,993 --> 01:05:16,704
Mereka beritahu kami
ada orang simpan iPad
1016
01:05:16,704 --> 01:05:18,623
dan telefonnya.
1017
01:05:18,623 --> 01:05:20,791
Kami kata, "Mereka simpan, bukan?"
1018
01:05:21,292 --> 01:05:24,170
Individu yang simpan telefonnya
1019
01:05:24,170 --> 01:05:26,797
berani mengecas baterinya
1020
01:05:26,797 --> 01:05:28,299
dan menjawab panggilan.
1021
01:05:28,299 --> 01:05:32,178
Hasilnya, pihak pendakwa
dapat menjejaki lokasi telefon itu.
1022
01:05:33,179 --> 01:05:38,017
Pada mulanya, kami mengesyaki
kumpulan pegawai kerajaan ini.
1023
01:05:38,643 --> 01:05:42,605
Lelaki muda yang ambil barangnya
ialah rakan rapat mereka.
1024
01:05:43,105 --> 01:05:49,320
Dia kata abang saya tertinggal barangnya,
1025
01:05:49,320 --> 01:05:52,281
dan dia simpan barang itu
supaya ia tak hilang.
1026
01:05:52,281 --> 01:05:55,618
Dia kata dia simpan
sebab dia tak jumpa abang saya lagi.
1027
01:05:57,119 --> 01:05:59,330
Nama saya Elizabeth Guzmán Vilchis.
1028
01:05:59,330 --> 01:06:01,791
Saya dari Majlis Perbandaran Ocampo.
1029
01:06:02,416 --> 01:06:04,502
Saya rasa bersalah dan asyik cakap,
1030
01:06:04,502 --> 01:06:08,631
"Kalau kau tak jemput dia,
dia takkan hadir acara itu,
1031
01:06:08,631 --> 01:06:10,591
dan semua ini takkan berlaku."
1032
01:06:10,591 --> 01:06:13,594
Tapi malang tak berbau.
1033
01:06:15,429 --> 01:06:18,307
Beberapa rakan ahli politik ada di sana.
1034
01:06:18,307 --> 01:06:20,643
{\an8}Salah seorangnya ialah Karina Alvarado.
1035
01:06:20,643 --> 01:06:26,023
{\an8}Octavio Ocampo Córdoba,
seorang timbalan pada masa itu.
1036
01:06:26,023 --> 01:06:28,025
Nama saya Octavio Ocampo.
1037
01:06:28,025 --> 01:06:32,321
{\an8}Saya kenal dia melalui kehidupan awam.
1038
01:06:32,321 --> 01:06:35,366
{\an8}Homero juga seorang ahli politik,
1039
01:06:35,366 --> 01:06:39,161
{\an8}selain menjadi pencinta alam sekitar
dan pelindung hutan.
1040
01:06:39,161 --> 01:06:42,707
Lumba kuda sangat popular.
1041
01:06:43,290 --> 01:06:45,751
Ia merupakan acara awam.
1042
01:06:46,711 --> 01:06:51,549
Kami berpeluang menyantuninya
semasa di acara itu.
1043
01:06:52,341 --> 01:06:54,927
Kami cuma berjabat tangan.
1044
01:06:54,927 --> 01:06:59,265
Saya beredar sekitar jam enam petang.
1045
01:06:59,265 --> 01:07:00,766
Hari belum gelap.
1046
01:07:01,976 --> 01:07:06,272
Kami ucap selamat tinggal.
Saya balik dan dia kekal berada di sana.
1047
01:07:08,190 --> 01:07:12,111
Pertemuan kami sangat singkat.
1048
01:07:12,111 --> 01:07:15,156
Saya tak tahu pun
1049
01:07:15,156 --> 01:07:17,992
ada orang dah ambil barangnya.
1050
01:07:25,124 --> 01:07:27,918
Kami habiskan kira-kira dua jam
dengan Homero,
1051
01:07:27,918 --> 01:07:30,713
bersama yang lain yang saya sebut.
1052
01:07:32,339 --> 01:07:35,509
Mula-mula, Octavio Ocampo mula menyanyi.
1053
01:07:35,509 --> 01:07:38,179
Saya tak ingat lagu yang mana satu.
1054
01:07:38,679 --> 01:07:40,723
Kami yang lain menari.
1055
01:07:41,223 --> 01:07:44,935
Kemudian, Homero dan Octavio
mula menyanyi satu lagi lagu.
1056
01:07:46,854 --> 01:07:49,482
Dalam gambar-gambar itu, kita boleh lihat
1057
01:07:49,482 --> 01:07:52,359
dia pegang iPad dan telefonnya
sepanjang masa.
1058
01:07:52,860 --> 01:07:55,362
Dia tak tinggalkan perantinya
untuk menari.
1059
01:07:56,113 --> 01:08:00,618
Rakan sekerja saya kata dia beredar
atau tertinggal peranti di gerai minuman.
1060
01:08:01,368 --> 01:08:06,499
Itu memang pelik.
Jika kita semua ada bersama,
1061
01:08:06,499 --> 01:08:09,126
dan saya nampak anda tinggalkan sesuatu,
1062
01:08:09,126 --> 01:08:11,420
saya akan berikan kepada anda, bukan?
1063
01:08:11,420 --> 01:08:13,130
Kenapa saya nak simpannya?
1064
01:08:17,968 --> 01:08:19,637
Karina yang ambil barangnya,
1065
01:08:19,637 --> 01:08:22,014
dan dia beri kepada jurugambarnya.
1066
01:08:24,225 --> 01:08:26,185
Kami ada maklumat tentangnya,
1067
01:08:26,894 --> 01:08:32,066
tapi ia tak mencukupi
untuk kami memulakan siasatan.
1068
01:08:34,360 --> 01:08:36,570
Enam bulan kemudian,
1069
01:08:36,570 --> 01:08:39,406
saya terserempak dengan rakan sekerja
di Pejabat Peguam Negara.
1070
01:08:39,406 --> 01:08:41,450
Dia hadiri acara itu.
1071
01:08:41,450 --> 01:08:44,620
Dia kata, "Nak tahu tak?
Mereka bunuh jurugambar Karina
1072
01:08:44,620 --> 01:08:47,206
selepas semua ini berlaku."
1073
01:08:47,998 --> 01:08:52,128
{\an8}PEMBANTU KARINA ALVARADO
1074
01:08:56,298 --> 01:08:59,969
Seorang komander
dari unit siasatan beritahu saya,
1075
01:08:59,969 --> 01:09:02,096
"Kami cuba nak fahami sesuatu."
1076
01:09:02,096 --> 01:09:06,308
"Karina dan Timbalan Octavio memfailkan
writ perlindungan. Kenapa awak tak?"
1077
01:09:06,308 --> 01:09:08,978
"Kenapa saya nak buat begitu?
Saya tak buat salah."
1078
01:09:08,978 --> 01:09:13,566
Saya seorang peguam dan saya tak nampak
manfaat memfailkan perlindungan,
1079
01:09:13,566 --> 01:09:17,820
sebab pucuk pangkalnya,
saya tak bertanggungjawab dalam hal ini.
1080
01:09:21,240 --> 01:09:25,244
Kami tahu orang yang bersama Homero
1081
01:09:25,244 --> 01:09:29,039
dilindungi undang-undang
daripada disiasat atau disoal siasat.
1082
01:09:29,039 --> 01:09:32,293
Boleh beritahu kami apa yang berlaku?
1083
01:09:32,293 --> 01:09:33,878
Itu hak mereka.
1084
01:09:34,712 --> 01:09:39,508
Kami hormati keputusan
yang dibuat oleh pihak berkuasa.
1085
01:09:41,927 --> 01:09:46,849
Saya tak pernah failkan writ perlindungan.
Saya tak perlu buat begitu.
1086
01:09:46,849 --> 01:09:48,684
Kali ini, saya pun tak perlu.
1087
01:09:50,895 --> 01:09:53,898
Saya tak faham
kenapa mereka failkan perlindungan
1088
01:09:53,898 --> 01:09:58,277
jika mereka tiada kaitan dengannya,
melainkan mereka ada kaitan.
1089
01:09:58,277 --> 01:10:01,322
Saya boleh jamin itu mustahil.
1090
01:10:01,322 --> 01:10:06,660
Rakan sekerja yang ada di sana ini,
dia wanita yang bersahsiah baik.
1091
01:10:07,494 --> 01:10:09,496
Dia tiada kaitan dengan ini.
1092
01:10:09,496 --> 01:10:11,498
Rakan sekerja lain yang ada di sana juga,
1093
01:10:11,498 --> 01:10:15,419
saya tak tahu sama ada dia timbalan
atau datuk bandar pada masa itu.
1094
01:10:15,419 --> 01:10:19,048
Dia lelaki muda yang bersahsiah
tanpa motif tersembunyi.
1095
01:10:19,048 --> 01:10:21,425
Sama ada mereka terlibat atau tidak,
1096
01:10:21,425 --> 01:10:22,343
maksud saya,
1097
01:10:22,885 --> 01:10:24,094
itu...
1098
01:10:25,596 --> 01:10:26,972
Saya tak boleh sahkan.
1099
01:10:26,972 --> 01:10:29,683
Tapi saya yakin
1100
01:10:30,976 --> 01:10:32,895
mereka tak terlibat.
1101
01:10:32,895 --> 01:10:35,105
Semasa Silvano menjadi gabenor,
1102
01:10:35,105 --> 01:10:37,441
Octavio Ocampo menjadi timbalan.
1103
01:10:37,441 --> 01:10:40,945
Silvano, Octavio Ocampo
dan Karina Alvarado
1104
01:10:40,945 --> 01:10:42,780
sentiasa bersama.
1105
01:10:44,490 --> 01:10:46,992
Kenapa kawan Karina simpan barang Homero?
1106
01:10:49,161 --> 01:10:52,665
Kenapa Karina dan Octavio Ocampo
failkan writ perlindungan?
1107
01:10:53,165 --> 01:10:55,501
Sehingga ke tahap ini,
mereka bukan suspek.
1108
01:10:58,379 --> 01:11:02,591
Saya cuma nak mereka beri keterangan
tentang apa yang berlaku
1109
01:11:02,591 --> 01:11:05,594
sebab mereka orang terakhir
yang bersama Homero.
1110
01:11:05,594 --> 01:11:09,139
Bukan sebab saya fikir
atau andaikan mereka bersalah,
1111
01:11:09,139 --> 01:11:12,184
tapi sebab saya percaya
1112
01:11:12,184 --> 01:11:16,188
mereka mungkin ada maklumat
yang boleh membawa kepada penangkapan
1113
01:11:16,188 --> 01:11:17,773
orang yang melakukannya.
1114
01:11:18,941 --> 01:11:24,238
Homero ialah tokoh penting
yang mengutuk pembalakan haram
1115
01:11:24,238 --> 01:11:27,533
sebagai salah satu punca utama
kemusnahan rizab,
1116
01:11:27,533 --> 01:11:29,743
rumah kupu-kupu raja.
1117
01:11:29,743 --> 01:11:34,039
Simbol itu ditubuhkan oleh Perjanjian
Perdagangan Bebas pada masa itu...
1118
01:11:34,039 --> 01:11:35,374
Ia bukan kemalangan.
1119
01:11:35,374 --> 01:11:38,085
Seseorang bukan saja mahu hapuskan dia,
1120
01:11:38,085 --> 01:11:40,587
{\an8}tapi mereka juga mahu hantar mesej
1121
01:11:40,587 --> 01:11:42,589
{\an8}kepada mana-mana pemimpin sosial
1122
01:11:42,589 --> 01:11:46,593
{\an8}yang berani
melindungi pokok dan masyarakat.
1123
01:11:46,593 --> 01:11:48,512
Saya dengar peguam negara
1124
01:11:48,512 --> 01:11:52,099
akan menyiasat pak cik saya,
Amado dan Juan.
1125
01:11:52,099 --> 01:11:55,352
Mereka kata pelik
mereka begitu risau tentang kes itu,
1126
01:11:55,352 --> 01:11:59,189
maka, mungkin mereka terlibat.
Mereka nak siasat pak cik saya.
1127
01:11:59,189 --> 01:12:03,068
Pejabat Peguam Negara Michoacán
sering terlibat dalam gangguan kehakiman
1128
01:12:03,068 --> 01:12:06,238
terhadap saudara mangsa yang dibunuh
1129
01:12:06,238 --> 01:12:08,157
untuk menghalang, mengalih perhatian
1130
01:12:08,157 --> 01:12:11,035
dan mengelak mereka
daripada bertanya soalan yang tak selesa.
1131
01:12:11,035 --> 01:12:12,828
Ini bukan kali pertama
1132
01:12:12,828 --> 01:12:16,915
Peguam Negara Michoacán
telah menggunakan taktik demikian
1133
01:12:16,915 --> 01:12:19,960
untuk mengubah siasatan terhadap mangsa
1134
01:12:19,960 --> 01:12:22,379
untuk membuat mereka tarik diri
1135
01:12:22,379 --> 01:12:25,424
dan menghentikan liputan media
tentang kes ini,
1136
01:12:25,424 --> 01:12:26,759
dan akhirnya,
1137
01:12:26,759 --> 01:12:30,054
menghentikan tekanan
ke atas pihak berkuasa.
1138
01:12:34,308 --> 01:12:38,103
Saya putuskan untuk berhenti
menyiasat lagi kerana takut
1139
01:12:38,103 --> 01:12:41,148
semasa siasatan berjalan,
1140
01:12:41,148 --> 01:12:43,317
kita tak tahu apa yang kita hadapi.
1141
01:12:43,317 --> 01:12:47,446
Keluarga kita sentiasa terancam.
1142
01:12:47,446 --> 01:12:49,740
Sebab itulah,
1143
01:12:49,740 --> 01:12:53,118
kami enggan panjangkan hal ini
dengan menuntut siasatan.
1144
01:13:02,544 --> 01:13:05,005
Seperti yang anda lihat, ada lapan jilid.
1145
01:13:10,511 --> 01:13:16,725
Anda mungkin nampak timbunan kertas,
tapi kerja kami ada di sini.
1146
01:13:17,935 --> 01:13:20,229
Dalam fail ini,
1147
01:13:20,229 --> 01:13:21,563
tiada apa-apa
1148
01:13:22,481 --> 01:13:25,109
yang menunjukkan bahawa Homero,
1149
01:13:25,901 --> 01:13:28,153
sehingga ke tahap ini,
1150
01:13:28,153 --> 01:13:31,240
mati dengan kejam.
1151
01:13:32,908 --> 01:13:35,619
Sehingga sekarang, kami cuma ada
1152
01:13:35,619 --> 01:13:39,331
bukti saintifik
yang membuktikan Homero mati
1153
01:13:39,331 --> 01:13:41,625
kerana sesak nafas akibat tenggelam,
1154
01:13:42,251 --> 01:13:43,669
bermakna dia lemas.
1155
01:13:51,385 --> 01:13:53,512
Versi pihak berkuasa
1156
01:13:53,512 --> 01:13:55,514
bukan saja tak masuk akal,
1157
01:13:55,514 --> 01:13:58,225
malah acuh tak acuh,
1158
01:13:58,225 --> 01:14:00,310
sehingga dilihat seumpama menghina
1159
01:14:01,270 --> 01:14:03,480
bidang kewartawanan,
1160
01:14:03,480 --> 01:14:06,024
pembaca, dan memori Homero sendiri.
1161
01:14:09,820 --> 01:14:13,282
Mereka buat begini supaya Jabatan Peguam
Negara tak keluarkan waran tangkap
1162
01:14:13,282 --> 01:14:15,117
terhadap pembalak haram
1163
01:14:15,117 --> 01:14:18,537
dan agar pembunuh upahan
dan ketua penjenayah dibebaskan,
1164
01:14:18,537 --> 01:14:23,208
serta melindungi polis negeri
yang turut serta mengawal konvoi kayu
1165
01:14:23,208 --> 01:14:25,294
hasil pembalakan haram.
1166
01:14:25,294 --> 01:14:28,755
Pihak berkuasa perlu bertindak.
1167
01:14:28,755 --> 01:14:32,301
Kami juga bercakap tentang
peguam negara dan polis negeri.
1168
01:14:32,301 --> 01:14:35,804
Bagi tujuan itu, perlu wujud persefahaman
1169
01:14:35,804 --> 01:14:37,639
dengan ketua kerajaan negeri.
1170
01:14:38,474 --> 01:14:41,477
Saya tiada bukti, tapi saya tiada keraguan
1171
01:14:41,477 --> 01:14:45,230
bahawa pembunuhan Homero
diarahkan oleh geng jenayah terancang
1172
01:14:45,230 --> 01:14:48,525
kerana dia menarik kehadiran
pihak berkuasa persekutuan
1173
01:14:48,525 --> 01:14:50,027
dan perhatian media
1174
01:14:50,027 --> 01:14:53,614
ke kawasan persembunyian
kegiatan haram mereka
1175
01:14:53,614 --> 01:14:55,991
di sebalik tabir kegelapan.
1176
01:14:56,658 --> 01:14:59,369
Andrés, boleh jelaskan jika awak kenal
1177
01:14:59,369 --> 01:15:02,748
siapa pembalak haram ini?
1178
01:15:06,543 --> 01:15:08,378
{\an8}Saya tak boleh jawab.
1179
01:15:09,171 --> 01:15:10,088
Saya tak boleh.
1180
01:15:10,839 --> 01:15:15,427
Awak fikir jika awak jawab,
awak membahayakan nyawa awak?
1181
01:15:16,762 --> 01:15:17,596
Ya.
1182
01:15:18,889 --> 01:15:21,350
Nyawa saya dan rakan sekerja saya.
1183
01:15:21,934 --> 01:15:24,520
Pembalak, penanam avokado,
1184
01:15:24,520 --> 01:15:27,940
dan bisnes pengangkutan
dikawal oleh jenayah terancang.
1185
01:15:27,940 --> 01:15:31,944
Penduduk tempatan perlu bayar
sebahagian daripada pendapatan mereka
1186
01:15:31,944 --> 01:15:34,947
untuk dibenarkan bekerja.
1187
01:15:34,947 --> 01:15:37,908
Jika mereka ingkar,
1188
01:15:37,908 --> 01:15:41,870
apa yang mereka buat sehingga sekarang,
mereka akan dibunuh.
1189
01:15:42,496 --> 01:15:45,374
Bukan saja dalam negeri,
tapi juga dalam bandar.
1190
01:15:45,374 --> 01:15:48,752
Keganasan terus berleluasa di Mexico.
1191
01:15:48,752 --> 01:15:52,589
Omar Colina Lanis,
setiausaha Ocampo, Michoacán,
1192
01:15:52,589 --> 01:15:54,716
{\an8}dan ayahnya mati ditembak
1193
01:15:54,716 --> 01:15:56,760
{\an8}di bandar Zitácuaro.
1194
01:15:56,760 --> 01:16:00,514
{\an8}Mayat mereka ditemukan
di dalam kenderaan dengan luka tembakan.
1195
01:16:00,514 --> 01:16:05,352
{\an8}Peguam Negara Michoacán
sedang menyiasat kes ini.
1196
01:16:07,479 --> 01:16:10,649
Berkenaan kes Rizab Biosfera
1197
01:16:10,649 --> 01:16:14,111
dan pembunuhan Homero,
ia seperti kesan kupu-kupu.
1198
01:16:16,780 --> 01:16:19,741
Contohnya, Super Bowl.
Seorang peminat Super Bowl
1199
01:16:20,617 --> 01:16:24,621
membeli sosej atau hamburger
dengan avokado.
1200
01:16:29,876 --> 01:16:32,921
Untuk avokado ini sampai
ke Amerika Syarikat,
1201
01:16:32,921 --> 01:16:39,344
ia perlu melalui kawalan kastam palsu
yang diabaikan oleh pihak berkuasa.
1202
01:16:43,348 --> 01:16:45,475
Avokado ini dihasilkan di Michoacán,
1203
01:16:45,475 --> 01:16:48,020
di kawasan yang dikawal
oleh jenayah terancang.
1204
01:16:48,020 --> 01:16:50,397
Sebelum menghasilkan avokado,
1205
01:16:50,397 --> 01:16:53,900
mereka memusnahkan kawasan dengan
membalak hutan berharga secara haram,
1206
01:16:53,900 --> 01:16:57,738
yang kemudiannya dipertahankan
oleh penduduk kampung.
1207
01:16:58,488 --> 01:17:00,157
Sepertimana kes Homero ini,
1208
01:17:00,157 --> 01:17:03,452
kita mesti putuskan rantaian itu.
1209
01:17:04,119 --> 01:17:07,331
Saya tak tahu
sama ada di Amerika Syarikat atau Mexico,
1210
01:17:07,331 --> 01:17:10,125
atau dengan campur tangan
pihak berkuasa persekutuan.
1211
01:17:10,125 --> 01:17:12,210
Ada yang tak kena di mana-mana.
1212
01:17:12,210 --> 01:17:15,005
Saya rasa semuanya tak kena di Michoacán.
1213
01:17:15,005 --> 01:17:17,758
Atau seperti kata seorang kenalan saya,
1214
01:17:17,758 --> 01:17:20,927
"Segala masalah yang mungkin berlaku
di Michoacán menjadi lebih teruk."
1215
01:17:22,638 --> 01:17:26,391
Michoacán kehilangan hampir
70,000 hektar hutan setiap tahun.
1216
01:17:26,391 --> 01:17:29,728
Sepertiga kawasan itu di timur Michoacán.
1217
01:17:30,228 --> 01:17:33,732
Hakikatnya, ia berlaku di depan mata kita.
1218
01:17:37,110 --> 01:17:40,781
Kupu-kupu raja, terkenal dengan
sayap jingga, hitam dan coklat,
1219
01:17:40,781 --> 01:17:45,285
diisytiharkan terancam
pada Julai lepas oleh IUCN.
1220
01:17:48,246 --> 01:17:52,918
Empat puluh tahun selepas salah satu
penemuan paling hebat di planet ini,
1221
01:17:52,918 --> 01:17:56,546
penghijrahan kupu-kupu raja
sedang terancam.
1222
01:17:59,633 --> 01:18:01,927
Populasi kupu-kupu raja
1223
01:18:01,927 --> 01:18:05,555
telah menurun antara 22 dan 72 peratus
1224
01:18:05,555 --> 01:18:07,224
sepanjang sedekad lalu.
1225
01:18:11,019 --> 01:18:13,855
Saintis menyalahkan perubahan iklim,
1226
01:18:13,855 --> 01:18:16,775
racun perosak dan pembalakan haram.
1227
01:18:25,909 --> 01:18:30,872
Hakikatnya,
kupu-kupu raja berpotensi untuk pupus.
1228
01:18:45,303 --> 01:18:46,805
Kami akan teruskan perjuangan.
1229
01:18:46,805 --> 01:18:49,766
Kelebihan kami ialah
untuk sampai ke rizab,
1230
01:18:49,766 --> 01:18:51,768
mereka perlu melalui kampung.
1231
01:18:51,768 --> 01:18:56,106
Di kampung, kami berkawal.
Mereka harus langkah mayat kami.
1232
01:18:56,106 --> 01:18:58,734
Kami akan lindungi tempat ini
sedaya upaya.
1233
01:18:59,693 --> 01:19:02,028
Sama seperti Homero yang melindunginya,
1234
01:19:02,028 --> 01:19:06,450
kami akan meneruskan legasinya.
1235
01:19:06,450 --> 01:19:08,618
Bagi kami sebagai keluarga,
1236
01:19:09,119 --> 01:19:10,787
ia bukan kemalangan.
1237
01:19:10,787 --> 01:19:13,206
Ke mana hala tuju kita
1238
01:19:13,957 --> 01:19:16,668
jika tiada pihak berkuasa
1239
01:19:17,377 --> 01:19:18,712
mengendalikan kes ini?
1240
01:19:31,808 --> 01:19:35,020
Apabila kami tiba dengan Homero,
tempat itu penuh dengan orang.
1241
01:19:35,020 --> 01:19:38,315
Kawan, keluarga, dan masyarakat
dari pelbagai komuniti
1242
01:19:38,315 --> 01:19:39,858
sedang menunggu dia.
1243
01:19:44,529 --> 01:19:47,324
Apabila saya nampak
van jenazah menghampiri,
1244
01:19:47,324 --> 01:19:52,537
saya tak dapat ungkap satu perasaan ini,
tapi mata saya bergenang air mata.
1245
01:19:52,537 --> 01:19:55,707
Sedih apabila tahu
ayah saya di dalam van jenazah.
1246
01:20:06,384 --> 01:20:09,179
Saya nak bawa dia naik
kereta jenazah yang sama.
1247
01:20:10,388 --> 01:20:12,349
Tapi rakyat tak mahukannya.
1248
01:20:13,767 --> 01:20:15,936
Mereka mahu usung kerandanya.
1249
01:20:22,901 --> 01:20:26,947
Orang dari merata tempat mula mendekati.
1250
01:20:26,947 --> 01:20:29,241
Kami mengelilingi kerandanya.
1251
01:20:35,622 --> 01:20:37,165
Dia dibawa buat kali terakhir
1252
01:20:37,165 --> 01:20:40,752
ke tempat dia bergambar
bersama sayap kupu-kupunya.
1253
01:20:40,752 --> 01:20:43,713
Kami boleh rasakannya! Homero ada!
1254
01:20:43,713 --> 01:20:47,300
Di sini, di sana,
Homero akan lindungi kita!
1255
01:20:57,435 --> 01:20:58,562
Macam tak percaya.
1256
01:20:58,562 --> 01:21:02,190
Di tempat yang sama
saya ambil gambar dia baru-baru ini,
1257
01:21:02,190 --> 01:21:04,776
di mana dia nampak cukup gembira,
1258
01:21:04,776 --> 01:21:06,862
kini dia di tempat yang sama,
1259
01:21:06,862 --> 01:21:09,906
tapi dalam keadaan yang sangat berbeza.
1260
01:21:13,827 --> 01:21:15,412
Dia bekerja keras
1261
01:21:15,412 --> 01:21:18,123
untuk memelihara hutan kita.
1262
01:21:19,082 --> 01:21:21,877
Kami mencari dia tanpa kenal penat lelah.
1263
01:21:26,798 --> 01:21:29,426
Kami mahu keluarganya tahu
yang mereka tak bersendirian.
1264
01:21:29,426 --> 01:21:32,220
Semua orangnya ada di sini.
1265
01:21:33,555 --> 01:21:34,973
Kami semua ada di sini.
1266
01:21:41,438 --> 01:21:42,898
Terima kasih semua.
1267
01:22:01,958 --> 01:22:02,959
Sungguh sedih.
1268
01:22:04,878 --> 01:22:08,798
Saya tahu sejak saat itu,
betapa kami akan rindukan dia.
1269
01:22:12,594 --> 01:22:13,845
Malah saya menangis.
1270
01:23:00,058 --> 01:23:06,940
2 NOVEMBER, 2022
EL ROSARIO, MICHOACÁN
1271
01:23:23,748 --> 01:23:27,669
Pada Hari Orang Mati,
kami menziarahi tanah perkuburan
1272
01:23:27,669 --> 01:23:30,964
untuk meletakkan kalungan bunga di pusara
1273
01:23:30,964 --> 01:23:34,968
dan menghiasinya dengan bunga
dan benda-benda lain.
1274
01:23:39,848 --> 01:23:42,225
{\an8}IBU HOMERO
1275
01:23:54,404 --> 01:23:57,115
Semoga tenang di alam abadi, amin.
1276
01:23:57,115 --> 01:23:59,701
Mary, ibu rahmat dan belas kasihan...
1277
01:23:59,701 --> 01:24:02,495
Dalam hidup dan mati, doakan kami.
1278
01:24:02,495 --> 01:24:04,414
Hati Suci Jesus...
1279
01:24:04,414 --> 01:24:05,832
Kepada-Mu aku percaya.
1280
01:24:06,791 --> 01:24:09,044
Masyarakat Otomí dan Mazahua percaya
1281
01:24:09,044 --> 01:24:11,671
kupu-kupu membawa roh orang mati.
1282
01:24:12,172 --> 01:24:15,925
Homero kemudian memanggil
kupu-kupu ini "pengantin matahari."
1283
01:24:31,066 --> 01:24:33,359
Kupu-kupu datang mencari air.
1284
01:24:34,027 --> 01:24:38,031
Kemudian, ia akan mencari bunga.
1285
01:24:39,741 --> 01:24:42,827
Pengembara, penuai, pengantin matahari...
1286
01:24:43,661 --> 01:24:45,163
Roh orang mati.
1287
01:24:47,791 --> 01:24:50,210
Saya percaya ayah saya kembali
sebagai kupu-kupu.
1288
01:24:50,210 --> 01:24:52,378
Sebab itu saya suka pergi
ke tempat perlindungan
1289
01:24:52,378 --> 01:24:55,131
dan bersendirian dalam kawanan kupu-kupu.
1290
01:25:03,848 --> 01:25:05,767
Saya rasa dia ada bersama saya.
1291
01:25:06,309 --> 01:25:09,521
Kami berdua bersama-sama
melihat pemandangan itu,
1292
01:25:09,521 --> 01:25:14,526
menunggu cahaya matahari menyentuhnya
dan melihat kupu-kupu ini berterbangan.
1293
01:25:24,577 --> 01:25:27,205
Saya mula mengingati semua saat itu
1294
01:25:27,205 --> 01:25:31,668
dan berbual dengannya seolah-olah dia
ada bersama saya mengenang masa lalu.
1295
01:25:32,502 --> 01:25:33,461
Oksigen.
1296
01:25:33,461 --> 01:25:35,547
- Apa yang disedut kupu-kupu?
- Oksigen.
1297
01:25:35,547 --> 01:25:39,092
Betul. Kita perlukan pokok
supaya kupu-kupu boleh hidup.
1298
01:25:39,092 --> 01:25:41,136
Di mana kupu-kupu hinggap?
1299
01:25:44,931 --> 01:25:48,726
Kadangkala, saya ketawa sendirian
1300
01:25:48,726 --> 01:25:51,771
kerana saya rasa seperti
bercakap dengan ayah saya.
1301
01:25:55,859 --> 01:25:58,611
Terbang tinggi.
1302
01:25:59,445 --> 01:26:00,405
Sepanjang hari.
1303
01:26:06,369 --> 01:26:08,830
Saya mungkin
bukan Penjaga Raja yang baharu,
1304
01:26:08,830 --> 01:26:11,583
tapi saya nak ikut
jejak langkah ayah saya.
1305
01:26:11,583 --> 01:26:14,085
Itu yang dia ajar saya.
1306
01:26:14,085 --> 01:26:17,589
Saya mahu teruskan semua ini,
1307
01:26:17,589 --> 01:26:19,048
bukan biarkannya saja.
1308
01:26:19,048 --> 01:26:22,427
Saya mahu legasinya terus hidup
dan lebih berkembang.
1309
01:26:24,929 --> 01:26:27,599
Saya tak takut,
sebab ayah saya selalu kata,
1310
01:26:27,599 --> 01:26:30,059
"Bertindaklah tanpa rasa takut."
1311
01:26:30,059 --> 01:26:32,103
Saya nekad untuk melakukannya.
1312
01:26:51,623 --> 01:26:55,251
PADA TAHUN 2022, KUPU-KUPU RAJA PENGHIJRAH
1313
01:26:55,251 --> 01:26:57,086
TELAH DIISYTIHARKAN TERANCAM
1314
01:26:58,171 --> 01:27:01,090
SIASATAN KEMATIAN HOMERO MASIH BERJALAN
1315
01:27:01,090 --> 01:27:04,969
TAPI TIADA PERKEMBANGAN DILAPORKAN
1316
01:27:06,221 --> 01:27:07,096
Terima kasih.
1317
01:27:08,806 --> 01:27:11,851
Mari lihat maklumat yang awak pilih.
1318
01:27:13,561 --> 01:27:19,609
KARINA ALVARADO ENGGAN DITEMU BUAL
1319
01:27:20,151 --> 01:27:23,488
Silvano berjanji,
tapi dia tak pernah menepatinya.
1320
01:27:23,488 --> 01:27:25,949
Tiada seorang pun tampil.
1321
01:27:25,949 --> 01:27:27,992
Kami pastikan tiada orang tebang pokok.
1322
01:27:27,992 --> 01:27:30,495
SILVANO AUREOLES SEDANG DISIASAT
1323
01:27:30,495 --> 01:27:33,790
EKORAN KEUNTUNGAN HARAM,
PENIPUAN DAN JENAYAH TERANCANG
1324
01:27:39,504 --> 01:27:42,632
PADA TAHUN 2022, AMADO GÓMEZ DIPILIH
SEBAGAI DATUK BANDAR OCAMPO
1325
01:27:42,632 --> 01:27:46,511
AMADO DILINDUNGI PENGAWAL
KERANA RISIKO SERANGAN TERHADAPNYA
1326
01:27:51,891 --> 01:27:55,728
MEXICO IALAH SALAH SATU NEGARA BERBAHAYA
DI DUNIA UNTUK AKTIVIS ALAM SEKITAR
1327
01:27:55,728 --> 01:27:59,440
KEBANYAKAN KES HOMISID MEREKA
TIDAK DISABITKAN HUKUMAN
1328
01:30:53,489 --> 01:30:59,245
Terjemahan sari kata oleh Embun